Koniec dyplomacji i spadek amerykańskich wpływów – recenzja książki Ronana Farrowa

0
19
Statua Wolności, autor: zdjęcia: Derek Jensen, Public Domain

Recenzowana książka „War on Peace: The End of Diplomacy and the Decline of American Influence” jest autorstwa Ronana Farrowa, dziennikarza śledczego i doświadczonego pracownika Departamentu Stanu w jednej osobie. Jego artykuły ukazywały się w wielu dziennikach i czasopismach m.in. „The Wall Street Journal” i „The Washington Post”. W 2018 r. otrzymał on nagrodę „George Polk Award” oraz otrzymał nominację do nagrody „National Magazine Award”.

Książka dotyczy krytycznej analizy całokształtu polityki zagranicznej ostatnich lat po dzień dzisiejszy, bowiem obejmuje również początek prezydentury Donalda Trumpa. Zdaniem autora polityka zagraniczna Stanów Zjednoczonych przechodzi dramatyczną transformację zmieniając, a ścisłej rzecz biorąc – osłabiając, rolę i miejsce USA w światowej polityce. Tytuł główny książki jest transformacją tytułu „Wojna i Pokój” na „Wojnę przeciw Pokojowi”. Autor wykazuje cięcia w budżecie Departamentu Stanu, a więc na dyplomację, rezygnację ze stanowisk w tym resorcie doświadczonych dyplomatów. W okresie prezydentury George’a W. Busha, zdaniem Farrow, wiele stanowisk w amerykańskich placówkach dyplomatycznych przejęli przedstawiciele kompleksu przemysłowo-wojskowego. Autor stwierdza, że „staliśmy się krajem, który najpierw się strzela a później zadaje pytania”.

Ronan Farrow dobrze zna korytarze i gabinety władzy w Waszyngtonie. Dobrze za osobiście również takie kraje jak Afganistan, Somalia czy Korea Płn. Do recenzowanej książki przeprowadził wywiady z decydentami amerykańskimi m.in. z Henry Kissingerem, Hillary Clinton i Rexem Tillersonem. Główna teza książki sprowadza się do stwierdzenia, że jest spadek roli znaczenia dyplomacji amerykańskiej w USA i w świecie.

Autor recenzowanej książki krytycznie ocenia politykę zagraniczną prezydenta George’a W. Busha, który proklamował „Globalną Wojnę z Terroryzmem”. Amerykańskie programy promocji demokracji, rozwoju gospodarczego, pomoc dla imigrantów podporządkowane zostały programowi kontrterroryzmu. Budżet Departamentu Stanu został okrojony, natomiast wysoko wzrosły wydatki na obronę. Jak stwierdziła Madelaine Albright „Departament Stanu przekazał duży zakres władzy Departamentowi Obrony”. W okresie wojny irackiej – twierdzi Farrow – zwłaszcza w początkowej fazie wojny irackiej, dyplomaci zostali zepchnięci na peryferie procesu decyzyjnego. George W. Bush skoncentrował proces decyzyjny w Białym Domu w ścisłej współpracy z wiceprezydentem Dickiem Cheneyem i sekretarzem obrony Donaldem Rumsfeldem. Zmarginalizowany został natomiast sekretarz stanu Colin Powell. „Wiceprezydent Cheney – stwierdza Powell – ze swoimi zdecydowanymi poglądami bezpośrednio komunikował się z prezydentem”.

Ronan Farrow stwierdza, że w okresie prezydentury George’a W. Busha Biały Dom miał dwie Krajowe Rady Bezpieczeństwa. Jedna pod przewodnictwem Condoleezzy Rice, doradczyni prezydenta do spraw bezpieczeństwa narodowego i druga pod przewodnictwem wiceprezydenta Cheneya. I mimo, że sekretarz stanu Powell był w odległości 10-minutowej jazdy samochodem od Białego Domu, to doradcy prezydenta mieli szybszy i łatwiejszy do niego dostęp. Powell jako szef dyplomacji amerykańskiej dowiedział się o wycofaniu Stanów Zjednoczonych z porozumienia klimatycznego z Kioto po podjęciu decyzji przez Biały Dom. Powell bezskutecznie próbował zmienić tę decyzję. W polityce prezydenta George’a W. Busha „Global War on Terrorism” wiodącą rolę odgrywał Pentagon, a nie Departament Stanu. Sekretarz obrony Rumsfeld uważał się za odpowiedzialnego za strategię polityki zagranicznej zostawiając szefowi dyplomacji amerykańskiej pewien głos w sprawie taktyki.

Dopiero, kiedy ludzie skupieni wokół Busha stwierdzili, że nie są w stanie osiągnięć całkowitego sukcesu w Iraku, zaczęli większą wagę przywiązywać do dyplomacji, pomocy gospodarczej i zwiększenia roli dyplomacji w tym kraju. Wówczas ambasador USA w Iraku uzyskał szersze kompetencje w działaniu swej placówki.

Bardziej pozytywnie Ronan Farrow ocenia prezydenturę Obamy, choć nie szczędzi jej krytyki. Chwali Obamę m.in. za zwiększenie roli dyplomacji w polityce zagranicznej za jego prezydentury, za ofertę dialogu ze światem muzułmańskim, za paryskie porozumienie klimatyczne z 2015 r. i za odwilż w stosunkach USA z Kubą. Zwraca uwagę, że Obama otoczył się doświadczonymi i emerytowanymi generałami np. Jimem Jonesem, Douglasem Lutem, Davidem Petraeusem, Jamesem Clapperem czy admirał Dennisem Blairem. Obama doprowadził do wzrostu budżetu Departamentu Stanu, choć równolegle zwiększył budżet Pentagonu. Nadal jednak wydatki na obronę były znacznie większe aniżeli na politykę zagraniczną.

Administracja Obamy znacznie zwiększyła dostawy broni dla zagranicy. Jak stwierdza autor realizowanej książki „administracja Obamy sprzedała za granicę więcej broni aniżeli jakikolwiek rząd amerykański od czasów II wojny światowej” (s. XXVII). Dyplomacja może nadal odgrywać ważną rolę w stabilizacji sytuacji w świecie. Jako pozytywny przykład autor podaje m.in. porozumienie z Iranem i paryskie porozumienie klimatyczne. Nie jest przypadkiem jednak, że przeciw obu porozumieniom zdecydowanie oponuje administracja Trumpa występując z obu wspomnianych wyżej międzynarodowych układów. Tym samym Trump pogłębia podziały w Sojuszu Północnoatlantyckim i osłabia pozycje Stanów Zjednoczonych na arenie międzynarodowej. Autor recenzowanej książki nazywa to „erozją przywództwa amerykańskiego w świecie”.

Recenzowana książka jest wzbogacona o bazę dokumentacyjną i ponad trzysta przypisów.

PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułBiserka Rajcić – pisarka i tłumaczka literatury polskiej
Następny artykułButy sportowe idealne na upalne dni
Longin Pastusiak
Prof. dr hab. Longin Pastusiak - politolog, amerykanista. Ukończył studia na Wydziale Dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego oraz na Wydziale Spraw Międzynarodowych University of Virginia w Stanach Zjednoczonych. W latach 1963-1993 pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Od 1978 r. profesor nadzwyczajny, a od 1986 r. profesor zwyczajny. W latach 1994-2005 Profesor Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 1985 -1988 Prezes Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. Poseł Ziemi Gdańskiej w Sejmie I, II, III kadencji (1991-2001). Wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP oraz przewodniczący stałych delegacji Sejmu i Senatu do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO oraz do Zgromadzenia Parlamentarnego Unii zachodnioeuropejskiej W latach 2002-2004 wiceprezydent Zgromadzenia Parlamentarnego NATO. W latach 2001-2005 marszałek Senatu V kadencji. Profesor w Akademii Finansów oraz w Wyższej Szkole Zarządzania i Prawa w Warszawie. Obecnie jest profesorem w Akademii Finansów i Biznesu Vistula, gdzie jest Dyrektorem Instytutu Spraw Społecznych i Stosunków Międzynarodowych. Prof. Longin Pastusiak wykładał na uczelniach polskich i zagranicznych. Doctor honoris causa uczelni polskich i zagranicznych. Prof. dr hab. Longin Pastusiak jest autorem ponad 700 publikacji naukowych w tym ponad 90 książek. W 2015 r ukazały się następujące książki prof. L. Pastusiaka: * Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, Bellona, Warszawa 2015. * Prezydenci USA w anegdocie. Od Trumana do Obamy, Bellona, Warszawa 2015. * Prezydent dobrych intencji. Polityka zagraniczna Baracka Obamy, Oficyna Wydawnicza “Adam”, Warszawa.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here