Biserka Rajcić – pisarka i tłumaczka literatury polskiej

0
Źródło: casopisrez.blogspot.com

Biserka Rajcić to wybitna serbska pisarka, tłumaczka i znawczyni literatur polskiej, rosyjskiej, słowackiej, czeskiej i bułgarskiej. 13 czerwca tego roku autorka była gościem Stowarzyszenia Kultury Europejskiej (SEC) na Krakowskim Przedmieściu. Spotkanie literackie otworzył prezes SEC Eugeniusz Kabatc, a prowadziła je znana tłumaczka literatur południowosłowiańskich – Danuta Cirlić-Straszyńska.

Biserka Rajcić, ur. w 1940 roku, studiowała w Uniwersytecie Belgradzkim na Wydziale Filologicznym. Stała się kontynuatorką prac translatorskich zasłużonych dla naszej kultury wcześniejszych tłumaczy jugosłowiańskich zajmujących się literaturą polską – w okresie międzywojennym (Julie Beneszić) i powojennym (Petar Vujcić). Ma ona w swym dorobku także wiele esejów i artykułów poświęconych polskiej literaturze, kulturze i sztuce. Bibliografia jej prac obejmuje ponad półtora tysięcy pozycji. Są wśród nich omówienia i tłumaczenia dzieł m. in. Stanisława Ignacego Witkiewicza, Witolda Gombrowicza, Tadeusza Różewicza, Sławomira Mrożka, Janusza Głowackiego i wielu innych współczesnych autorów, w tym także i przedstawicieli młodszych pokoleń poetów, prozaików oraz teoretyków i badaczy literatury polskiej. Jest również autorką obszernej i ważnej monografii Cywilizacja polska – syntezy wiedzy o polskiej historii, kulturze i literaturze, wydanej w Belgradzie w roku 2003. Niedawno ukazała się książka Mój Kraków, mówiąca o rozlicznych koneksjach autorki z tym miastem, w którym także studiowała literaturę polską i w którym nadal często bywa jako laureatka nagrody grodu Kraka. W 2015 r. ukazała się w krakowskim wydawnictwie Universitas praca jej poświęcona pod tytułem Biserka (”Perełka” – w j. serbskim) pióra Łukasza Mańczyka. Ten ostatni otrzymał za nią nagrodę Krakowskiej Książki Miesiąca. Książka ta była prezentowana podczas spotkania w SEC.

Z Krakowem wiążą Biserkę Rajcić wieloletnie więzy przyjaźni: przyjeżdżała tam na stypendia, konferencje translatologiczne, tam od Instytutu Książki otrzymała w roku 2009 nagrodę dla najlepszego tłumacza literatury polskiej: drewnianą statuetkę „Transatlantyka” – dzieło krakowskiego rzeźbiarza. Odwiedzała też tłumaczoną przez siebie po wielekroć noblistkę Wisławę Szymborską, z którą dzieliła pasję robienia dla przyjaciół kolaży-wyklejanek. Rajcić otrzymała również tytuł honorowej obywatelki podwawelskiego grodu.

Do Warszawy też jeździła – i w dalszym ciągu jeździ – podtrzymując gorącą przyjaźń i kontakt z tłumaczką Danutą Cirlić-Straszyńską, która – naturalną koleją rzeczy – poprowadziła to niedawne spotkanie z Biserką w SEC-u. Przyjaźni się także, m.in. z jej córką, także świetną tłumaczką, po ojcu pół-Serbką, Dorotą Jovanką Cirlić.

Te wszystkie sprawy biograficznych i literackich kontaktów, dokonań i potrzeb w tym względzie oraz wiele innych problemów (jak zawiłości historii byłej Jugosławii) były przedmiotem tego spotkania Biserki Rajcić w SEC. Ważnym pretekstem i akcentem tego spotkania była też wspomniana wyżej książka Łukasza Mańczyka Biserka, będąca prawdziwą kopalnią informacji o jej bohaterce, tak bardzo zasłużonej i wiernej przyjaciółce literatury polskiej, a także i naszej filozofii oraz całej szeroko pojętej kultury polskiej, która – jak mówiła sama jej bohaterka – odegrała tak wielką historycznie rolę w kształtowaniu się świadomości narodowej, kultury i literatury narodów południowosłowiańskich. O czym, niestety, mało dziś w Polsce wiemy. Tak, jak mało wiemy o samej Biserce Rajcić – doprawdy wybitnej i znakomitej ambasadorce kultury polskiej.

Jedna z uczestniczek spotkania z Biserką Rajcić, tłumaczka literatury hiszpańsko- i francuskojęzycznej – Krystyna Rodowska – stała się wyrazicielką opinii jego uczestników, gdy powiedziała: „Co za szczęście, znaleźć nie tak znów daleko, bezcenną Perełkę! Choć to ona nas nieustająco odnajduje w brzmieniach i rytmach swojego języka. Za co jej ogromne dzięki”.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here