Biografie polsko-niemieckie – projektem spotkań Polaków i Niemców

0

Biografie polsko-niemieckie to nazwa przedsięwzięcia, realizującego systematyczne spotkania Polaków i Niemców, którzy mają możliwość opowiedzenia historii swojego życia i budują właściwe relacje między Polakami a Niemcami, a także stanowią drogę do „normalności”, zwłaszcza młodego pokolenia nieobciążonego wydarzeniami z przeszłości.

Moją niespełnioną pasją są dalekie podróże oraz poznawanie nowych ludzi – z racji wykonywanego zawodu nauczyciela, jak i ograniczeń związanych z uwarunkowaniami osobistymi, nie mogę w pełni korzystać z projektów organizowanych w mojej placówce oświatowej oraz okolicy. Dlatego też nigdy dotąd nie odważyłam się na złożenie wniosku o dofinansowanie w ramach międzynarodowych programów Unii Europejskiej, dających zwłaszcza możliwość samodoskonalenia się za granicą.

Mój rozwój zawodowy opiera się więc przede wszystkim na uczestnictwie w szkoleniach organizowanych na terenie naszego kraju. W szkole, w której zaczęłam pracować 10 lat temu, nauczyciele germaniści od wielu lat organizują współpracę ze szkołą w Haldensleben, znajdującą się w Niemczech. Uczestnictwo w projekcie mojej szkoły oraz omawianym projekcie – Biografie polsko-niemieckie – ułatwiło mi poznanie nowych ludzi, doskonalenie umiejętności językowych, możliwość obserwacji pracy moich kolegów i koleżanek, a także systemu szkolnictwa niemieckiego. W znacznym stopniu poszerzyłam swoją wiedzę, jak i znacząco wzbogaciłam warsztat dydaktyczny, co przełożyło się na uatrakcyjnienie prowadzonych przeze mnie zajęć.

Trzy lata temu pojawiła się szansa ponownej przygody z językiem niemieckim. Poznałam panią Martę Milewską, wykładowczynię Akademii Humanistycznej w Pułtusku. To ona opowiedziała mi o Międzynarodowym Centrum Badań Niemcoznawczych Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora, zajmującym się szeroko pojętą tematyką niemcoznawczą m.in. kulturą. Członkowie tego Centrum podjęli intensywną współpracę z niemieckim Stowarzyszeniem „Ost-West Forum Gödelitz” (http://gut-goedelitz.de/biografiegespraeche/deutsch-polnische-biografien). Wspólnie obie instytucje zrealizowały projekt pod wspomnianą nazwą, do którego zostałam zaproszona. Uczestnictwo w tym przedsięwzięciu miało ogromny wpływ na mój rozwój zawodowy, a przede wszystkim językowy – w zakresie języka niemieckiego.

Brałam udział w wielu spotkaniach i miałam możliwość tłumaczenia licznych tekstów, pokonania moich własnych słabości, zwłaszcza w kwestii wystąpień publicznych. Była to dla mnie wielka motywacja do rozwoju zawodowego oraz osobistego i inspiracja do podejmowania nowych działań. Rozmowy między Polakami a Niemcami, którzy na różne sposoby byli związani z drugim krajem (zawodowo, osobiście) wypełniały luki w wiedzy i pamięci na temat bliskich nam sąsiadów i ich problemów. W czasie spotkań nawiązałam przyjaźnie z wieloma ciekawymi ludźmi i utrzymuję je do dziś. Wielu z nas – Polaków i Niemców – zrozumiało, że historycznie obarczone stosunki polsko-niemieckie wymagają zrozumienia oraz otwartości na inne narody, jak i prawdziwego ich przekazu. Spotkania w ramach tego projektu prowadzili m.in.: Axel-Schmidt-Gödelitz, założyciel Stowarzyszenia Ost-West-Forum Gut Gödelitz oraz profesor nadzwyczajny doktor Karol Czejarek z Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, a zarazem przedstawiciel Forum Wschód-Zachód Gödelitz w Warszawie. Możliwość nawiązania tej współpracy umożliwiła mi i wielu innym ludziom uczestnictwo w spotkaniach, jak i opowiedzenia w języku niemieckim swojej własnej biografii oraz wysłuchania innych, niesamowitych często, bardzo osobistych historii. Wiele z nich zawierało elementy bolesne, ale i wstydliwe. Pozwoliło mi to spojrzeć na stosunki polsko-niemieckie z całkiem innej perspektywy – nie pełnej uprzedzeń i złych emocji, która do tej pory funkcjonowała w moim środowisku. Na spotkaniu panowała przyjazna atmosfera i pozbawiona jakiegokolwiek dystansu. Właśnie taki charakter powinna przybrać dalsza współpraca z Niemcami. W dzisiejszych czasach tworzą oni często dla wielu Polaków ciekawe i dobrze płatne miejsca pracy, więc korzyści z nauki języka niemieckiego są oczywiste.

Częstokroć młodzi ludzie biorą również udział w przeróżnych programach wymiany studenckiej. Dają one duże możliwości i wiążą na stałe z niemieckim obszarem językowym. Owocem pierwszych spotkań w ramach zrealizowanego przedsięwzięcia jest wspaniała książka „Historie pamięcią pisane”. Została ona wydana w 75. rocznicę wybuchu drugiej wojny światowej w roku 2014. Zawiera ona 38 polsko-niemieckich biografii. Posłowie: ocenę „wartości naukowej” tych biografii napisał politolog i niemcoznawca prof. Tomasz G. Pszczółkowski z Uniwersytetu Warszawskiego, a wersję niemiecką zredagowała dr hab. Anna Warakomska (z Instytutu Germanistyki UW). Książka ukazała się w dwu językach: polskim i niemieckim. Jest zarówno przydatna dla uczących się języka niemieckiego, studentów germanistyki, jak i tych, którzy uczą się polskiego. Obecna jest także na niemieckim rynku księgarskim. Podkreślono w niej, że zawarte teksty są wyjątkowym przekazem historycznych faktów, bez zrozumienia których dzisiejsze pojednanie z Niemcami w ramach UE i dobrosąsiedzkiej współpracy byłoby niemożliwe. „Historia pamięcią pisana” i gromadzenie informacji w tym zakresie ma sens, bowiem ten pozytywny proces „normalizacji” naszych, wzajemnie korzystnych stosunków, musi być kontynuowany.

Idea ta stała się również podstawą spotkań biograficznych, odbywających się od kilku lat w Gödelitz i w Pułtusku, na bazie których zrodził się pomysł napisania tej książki. Uczestnicy przedsięwzięcia organizowanego przez Stowarzyszenie „Ost-West-Forum” i Międzywydziałowe Centrum Badań Niemcoznawczych Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora. Autorzy to ludzie różnych zawodów, stanowiący „mieszankę” pokoleń. Miałam to szczęście i mogłam uczestniczyć w sierpniowy weekend 2014 roku (22.08-24.08.14 r.) po raz drugi w tym wydarzeniu. Tym razem odbywało się ono w Niemczech. Do Gödelitz przyjechali ludzie w różnym wieku i z różnych środowisk, z Polski i z Niemiec. W spotkaniu uczestniczyło pięcioro Polaków i tyluż Niemców w wieku od 30 do 80 lat. Byli to ludzie różnych profesji: nauczyciel religii, psychoterapeutka, historyk, pracownica socjalna, germanistka, reżyser teatralny, były działacz SED, Niemiec, który stworzył muzeum pamięci ofiar obozów koncentracyjnych, producent filmów dokumentalnych ze Szczecina oraz młoda Polka, radna gminy Mescherin. Oznaczało to dla mnie możliwość rozmów w obcym języku, usłyszenie historii, które napisało życie oraz zawarcie nowych znajomości. Była to również okazja spojrzenia inaczej na siebie i poznanie losów oraz postaw innych osób. Przeżycia i dramaty, o których opowiadali uczestnicy skłaniają do rozważań na temat trudnej przeszłości Polski i Niemiec, skomplikowanych ludzkich losów.

Przyszłość wzajemnych relacji polsko-niemieckich zależy obecnie od młodego pokolenia, zatem współpracując z nim postaram się w pełni podzielić nabytym w projekcie doświadczeniem np. w trakcie zajęć, pogadanek w swoim środowisku lokalnym, spotkań i podjętych działań. Biografie, mimo upływu czasu, zbliżają do siebie ludzi, którzy wychowali się w innych kulturach i państwach. Biografie to projekt, który jest również dobrym sposobem na pozbycie się istniejących uprzedzeń między Polakami a Niemcami. Owocem późniejszych spotkań jest już druga część książki „Historie pamięcią pisane”, którą osobiście polecam. Dla pomysłodawców i organizatorów projektu najważniejszymi korzyściami były: możliwość zdobycia wiedzy merytorycznej, sposobność dialogu międzykulturowego, wymiana doświadczeń, konfrontacja ze świadkami autentycznych wydarzeń, a także motywacja do dalszej dobrosąsiedzkiej współpracy polsko-niemieckiej, która wzmacnia się w ostatnich latach m.in. na niwie naukowo-kulturalnej. Ważne jest także to, że w trakcie projektu było miejsce na poruszenie trudnych tematów oraz zrewidowanie istniejących stereotypów i uprzedzeń. Istnieje więc ogromna potrzeba transgranicznych wymian w ramach szeroko pojętej edukacji dorosłych, potwierdzająca dobrą kondycję dialogu polsko-niemieckiego, tak jak czyni to omawiane przedsięwzięcie, którego byłam uczestnikiem.

Autor: Agnieszka Ozdarska
Tekst pochodzący z portalu ec.europa.eu

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here