Telepraca – dobra okazja na zatrudnienie dla osób niepełnosprawnych

2

Rozwój nowych technologii informatycznych sprawił, że pojawiły się bardziej elastyczne koncepcje wykonywania pracy. Dziś praca jawi się zupełnie inaczej niż ta sprzed wielu setek lat. Jest faktem, że praca przez wieki uznawana była za przykrą konieczność. Ten, kto nie pracował miał większy poklask i szacunek. Ten, kto pracował ciężko, postrzegany był za człowieka niższej kategorii. Dzisiejsze podniesienie pracy do rangi „źródła wszelkich wartości” ma wpływ na jej zupełnie inne postrzeganie.

Większość dorosłego społeczeństwa pracuje zawodowo, ponieważ praca ma wymiar społeczny i jest podstawą utrzymania ogółu społeczeństwa. To ona jest źródłem uzyskiwania dóbr, sposobem zaspokajania potrzeb jednostek. W obecnych czasach nie można sobie wyobrazić nowoczesnego społeczeństwa bez systemu zawodów i podziału pracy, a także struktury ludzkiego działania. Praca przede wszystkim wpływa na rozwój człowieka, który jest powiązany z jego miejscem w społeczeństwie. Aktywność zawodowa jest postawą rozwoju społecznego. Rodzaj wykonywanej pracy, zajmowane stanowisko w społecznym podziale pracy, poziom zdobytych kwalifikacji zawodowych gwarantuje wysokie dochody, które mają wpływ na poziom jego konsumpcji. To praca jawi się jako integralna część ludzkiego życia dzięki postępowi technicznemu i rozwojowi społecznemu jednostki, na który wpływ mają aspiracje życiowe i zawodowe oraz ich wysoki poziom.

Mając powyższe na uwadze to praca zawodowa wpływa na sytuację materialną człowieka, wyznacza także pozycję społeczną zapewniając odpowiednie miejsce w hierarchii społecznej. Jest szansą na samorealizację, daje możliwości rozwoju osobowości. Rola pracy zawodowej i jej znaczenie w życiu człowieka zależy od jego stosunku do pracy. Najważniejszym jawi się aspekt przywiązania i tego co chce przez pracę osiągnąć, jakie ma się potrzeby, ponieważ to wykonywana praca ma je zaspokoić. Wspomniane potrzeby są bodźcami do działania, by owo zaspokojenie było realne. To one są kierunkowskazami do dalszego działania człowieka, mają wpływ na wybór określonych sposobów ich realizacji i na formułowanie norm społecznych. Trzeba zdać sobie sprawę, że w społeczeństwie funkcjonują systemy wartości kształtowane przez wzorce kulturowe, przez środowisko i samego człowieka, którego osobowość, możliwości polityczne i fizyczne, zdobyte w wyniku pracy, doświadczeń i przeżytych oczekiwań mają decydującą rolę w osiągnięciu zadowolenia z jego życia. Psycholog T. Tomaszewski twierdzi, że „wartości są realizowane po to, by jednostka mogła osiągnąć „pełnię istnienia”, „dobrostan fizyczny i psychologiczny”[1].

Wyznacznikiem jak wielką rolę w życiu każdego człowieka pełni praca jest fakt, że pochłania ona największą ilość czasu niż każda inna forma aktywności. Niemniej nasza rzeczywistość zawodowa po 1989 roku stała się dynamiczna i niestabilna. Skomplikowane sytuacje pracownicze wymuszają ciągłą  aktywność podmiotów w świecie pracy. Praca nad sobą oraz poszukiwanie swojego miejsca w procesie zawodowym to konieczność, by możliwe było zatrudnienie lub utrzymanie dotychczasowego stanowiska pracy.

Jak w świetle powyższych informacji ma radzić sobie osoba, której  w życie zawodowe wpisana jest niepełnosprawność wrodzona lub nabyta? Jak w obliczu trwającego kryzysu gospodarczo-ekonomicznego zapewnić pracodawcom zatrudniających osoby niepełnosprawne odpowiednie, nie budzące kontrowersyjnych opinii pozostałych pracodawców, systemy dofinansowań? Złożoność problemu pogłębia brak społecznej akceptacji dla wszelkiego rodzaju inicjatyw dotyczących samych osób niepełnosprawnych. Zadziwia fakt, że na dzień dzisiejszy, w naszym kraju, na rodzimym rynku pracy  telepraca nie cieszy się zbytnim powodzeniem. To ona miała się stać szansą na zniwelowanie wykluczenia społecznego wielu osób, którym rodzaj schorzenia lub sytuacja rodzinna utrudnia wychodzenie z domu do pracy. Co blokuje pracodawców, by podjęli ryzyko wprowadzenia do swoich firm tej elastycznej formy zatrudnia? Jakich argumentów i dowodów potrzeba, by pracownicy przekonali się do  zalet tej formy zatrudnienia?

Mając powyższe na uwadze warto pokrótce wyjaśnić niezdecydowanym tę formę zatrudnienia, która czas dezaktywizacji może skrócić do minimum, a pracodawcom uzmysłowi, że możliwe jest zmniejszenie kosztów zarządzania firmą.

„Telepraca (teleworking), czyli niestandardowa forma pracy, wykorzystująca technologie informacyjno-telekomunikacyjne do realizacji zadań w oddaleniu czasowym i przestrzennym wykonawcy od jego bezpośredniego pracodawcy”[2]. Jej realizacja odbywa się w nieistniejącej materialnie przestrzeni, która nazywana jest cyberprzestrzenią. W kontekście telepracy technologie informatyczne są strukturalnymi składnikami procesu pracy.

Telepraca pojawiła się już na początku XX wieku w Stanach Zjednoczonych, w latach 70 opisał ją Jack Nilles. Dziś w USA na zasadach telepracy zatrudnionych jest około 40 mln ludzi, tyle co w całej Unii Europejskiej. Skandynawia i kraje Beneluksu zatrudniają najwięcej, w Finlandii 19% zatrudnionych to telepracownicy, w Holandii 11%, w Polsce tylko 1% zatrudnionych wykonuje swoje obowiązki w tej formie zatrudnienia.

W świetle przedstawionych informacji wyraźnie widać jak małą popularność w naszym kraju ma telepraca. Nawet wprowadzone w październiku 2007 roku do kodeksu pracy przepisy regulujące telepracę nie spowodowały wzrostu zatrudnienia i świadomości o takiej formie zatrudnienia. Jest to zastanawiające przy dość dużej liczbie osób bezrobotnych i niskim wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Wszystkie dotychczasowe projekty mające na celu uświadomienie korzyści płynących dla pracodawców zatrudniających w charakterze telepracy i pracowników zatrudnionych w tej elastycznej formie nie znajduje potwierdzenia w ilości zatrudnionych  w tej formie pracy.

Innymi słowy, skoro telepraca z założenia ma służyć pracodawcy w organizowaniu środowiska pracy pozbawionego nadmiernych kosztów, z jednej strony. Z drugiej, ma pomóc pracownikowi w pokonaniu trudności wynikających z sytuacji zdrowotnej, rodzinnej itp. To dlaczego jest tak małe zainteresowanie jej wykonywaniem?

Źródła tej sytuacji znajdują swoje potwierdzenie w braku promowania pozytywnych przykładów z obu zainteresowanych stron, czyli telepracodawcy i telepracownika oraz z braku zaufania, wzajemnego szacunku do pracownika i wykonywanej pracy. Czynnikiem blokującym wykonywanie pracy w charakterze telepracy jest brak predyspozycji do takiej formy wykonywania obowiązków służbowych. To, po prostu brak świadomości zalet, czyli naocznych przykładów będących wzorem do naśladowania, a także złe nastawienie do tej formy zatrudnienia i uzmysłowienie wad, które umożliwi ich pokonanie lub pozwoli uniknąć rozczarowania. Poza tym, wszystko co nowe musi przejść fazę tzw. testowania, czyli sprawdzenia w procesie pracy. Należy mieć świadomość, że praca wykonywana jest w cyberprzestrzeni za pomocą środków przekazu  i wymaga predyspozycji, które pozwolą na pokonanie barier, tych mentalnych i technicznych. Telepraca, którą postrzega się jako nietypową formę zatrudnienia wymaga niestandardowych zachowań podczas jej wykonywania. Od pracodawcy wymaga większego zaufania do pracownika, któremu powierzył wykonywanie obowiązków służbowych. Od pracownika wymaga się organizacji czasu pracy, zaangażowania, większej samodyscypliny i zmiany myślenia o pracy, która często jest wykonywana w określonych ramach czasowych i bez nadzoru. Należy przewidzieć indywidualne podejście do zadań, które niektórym pracownikom mogą sprawić trudność.

Mając powyższe na uwadze należy ukazać słabe strony telepracy dla pracodawcy, które mogą mieć wpływ na podwyższone koszty zatrudnienia  niż przy tradycyjnych formach zatrudnienia. Ponieważ „wprowadzona definicja telepracy ( art. 67 § 1 Kodeksu pracy) wskazuje na cechy odróżniające ten sposób wykonywania pracy od świadczenia pracy w ramach klasycznego stosunku pracy. Telepraca charakteryzowałaby się regularnym wykonywaniem przez pracownika pracy poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art.2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.)”[3] nakłada się  na pracodawcę nowe obowiązki wobec telepracownika. Po pierwsze, to dostarczenie telepracownikowi sprzętu niezbędnego do wykonania pracy, w formie telepracy, spełniającego wymagania z zakresu bhp. Po drugie, nakłada obowiązek ubezpieczenia sprzętu, czyli narzędzia pracy. Po trzecie, pracodawca zobowiązuje się do pokrycia kosztów związanych z instalacją, naprawami, eksploatacją i konserwacją sprzętu. Po czwarte, to  pracodawca zapewnia telepracownikowi pomoc techniczną i niezbędne szkolenia w zakresie obsługi sprzętu. Wymienione obowiązki, a także koszty wynikające z wdrożenia systemów ochrony przesyłanych danych i informacji oraz zabezpieczenie potrzebnego stworzenia mechanizmów umożliwiających przepływ informacji między pracownikami działają niekorzystnie na decyzje związane z wprowadzeniem tej formy zatrudnienia. Jeśli pracodawcę pozbawi się motywowania i pobudzania kreatywności swojego pracownika to wszystkie wymienione obowiązki w zestawieniu do braku możliwości kontroli działań pracownika da bilans podwyższonych kosztów wprowadzenia tej formy zatrudnienia. Poza tym, pracodawca nie ma praktycznie żadnej kontroli nad pracownikiem, ponieważ przed zawarciem umowy nie jest w stanie określić jego umiejętności i predyspozycji do wykonywania tego rodzaju pracy.

Natomiast, słabe strony telepracy dla telepracowników wynikają z brakujących „ uregulowań prawnych dotyczących tego typu stosunku pracy. Jeżeli pracodawca i pracownik działają w granicach Polski, to nie ma jeszcze tak dużego problemu, lecz gdy obu dzieli granica państwowa, to zaczynają się komplikacje wynikające z różnic przepisów pracy w różnych państwach”[4]. Takie globalne ukazanie problematyki telepracy uświadomi problemy , które wynikają z umowy o pracę, gdzie płacić  podatek dochodowy, gdzie uzyskać zaświadczenie o pracy, jak rozwiązać problem podjęcia decyzji o uzyskanie kredytu w banku. Należy również  w tej sytuacji lub podobnej zdecydować się na założenie jednoosobowej firmy, która będzie pomocną w niwelowaniu utrudnień z tej formy zatrudnienia.

Kolejnym niebezpieczeństwem jest szeroko pojęta wiarygodność pracodawcy. Należy być wyczulonym na nielojalność ze strony pracodawcy, w sytuacji gdy telepracownik nigdy nie widział swojego pracodawcy. Takie okoliczności wymuszają na pracowniku zabezpieczenie  na wypadek oszustwa. Wskazanym jest, by początek współpracy zacząć od zlecenia, które nie wymaga dużego nakładu pracy. Telepraca ma charakter umysłowy, jest odpowiedzialna i stawia duże wymagania intelektualne, które mogą być przyczyną napięć obniżających ogólnie jakość życia. Nadmiar zadań i ich emocjonalne skutki  są przyczyną zaburzenia zdrowia. Dla osób niepełnosprawnych ważne jest zapoznanie się ze wszystkimi konsekwencjami tej nowoczesnej formy zatrudnienia, by nie doprowadzić do pogorszenia swojego stanu zdrowia. Ten rodzaj zatrudnienia powinien osobie niepełnosprawnej dać szansę na czynne życie zawodowe, gdzie wykonywana praca przybierze charakter  wspomagający  w budowaniu własnej tożsamości zawodowej.

By, telepraca stała się popularną, kreowaną, dającą szansę na realizowanie się poprzez pracę w cyberprzestrzeni to powinna być wiarygodną, dającą satysfakcję i szansę na rozwój zawodowy osoby, która ją wykonuje. Poza tym, telepraca to praca wirtualna powinna być tą ulubioną, by nie zaistniał problem motywowania się do jej wykonywania, a telepracownik powinien być zdolny, zarządzający sobą i swoim czasem, kreatywny, mogący zrealizować się intelektualnie. To również pracownik z poczuciem wolności, ponieważ wykonuje swoją pracę w dogodnym dla siebie czasie, który mu odpowiada, bez określenia sztywnych ram czasowych.

Telepraca będzie mogła być kontynuowana jeśli pracodawca okaże dobrą wolę i zaufa swojemu telepracownikowi. Telepracodawca to pracodawca myślący, który może być lubiany, zwłaszcza w relacjach szef – pracownik. Jest też pracodawcą etycznym, bo daje pracę osobom niepełnosprawnym i tym, którzy nie mogą dotrzeć do miejsca pracy z racji oddalonego miejsca zamieszkania lub sytuacji rodzinnej. To przede wszystkim pracodawca, który znakomicie i bardzo szybko zaufał nowym technologiom przesyłania informacji.

Warto w tym miejscu ukazać aspekt społeczny mediów masowych. Kanadyjczyk, teoretyk komunikacji, badacz mass mediów Marshall McLuhan ( autor książki” Zrozumieć media” z 1964 roku) twierdził, że w historii cywilizacji wystąpiły dwa punkty zwrotne. Pierwszy, po wynalezieniu pisma, który ostatecznie dokonał się po wynalezieniu druku i drugi, który był szybszy, ponieważ nastąpił  po wynalezieniu oraz upowszechnieniu elektrycznych i elektronicznych środków przekazu. Zyskał rozgłos w latach sześćdziesiątych swoim stwierdzeniem, że elektroniczne media, zwłaszcza telewizja, tworzą globalną wioskę w której „medium jest przekazem”. Jego zdaniem środki komunikacji mają większy wpływ na ludzi niż sama przekazywana wiadomość. Zwrot ” medium is message” czyli przekaźnik jest masażem, oznacza, że atakuje nie tylko intelektualnie, ale fizycznie znajduje uzasadnienie w oddziaływaniu na ludzi i ich zachowania. Tym samym, media masowe stają się zagrożeniem i jawią się jako niebezpieczne. Mogą powodować u odbiorców utratę ich osobowości. To film, telewizja, niektóre dzienniki i czasopisma, Internet powodują, że ludzie zaczynają traktować siebie i innych instrumentalnie. Tworzenie mediów przybiera charakter pracy zbiorowej, a nie indywidualnej, czyli autorskiej. Nabiera charakteru bezosobowego, który ma swoje przełożenie na zmianę pojęcia autorstwa, co z kolei zmienia stosunek współczesnego człowieka do twórczości. Zagrożeniem jest kultura masowa, która narzuca człowiekowi wszystko odgórnie, jest on jej konsumentem, a nie współtwórcą. Jest ona kulturą zestandaryzowaną, sformalizowaną, powtarzalną i powierzchniową, która czci trywialne, sentymentalne, natychmiastowe i fałszywe przyjemności kosztem poważnych, intelektualnych, sprawdzonych w czasie i autentycznych wartości. Tym samym, jest kulturą szeroką i powszechną wykluczającą elitarność. Kultura masowa jest kulturą komercyjną, ponieważ środki masowego przekazu tylko pozornie zajmują się komunikacją i produkcją. One tak naprawdę produkują towary medialne do sprzedania. Homogenizacja kultury  jest również zagrożeniem, ponieważ dochodzi do ujednolicania kultury na obszarze danego społeczeństwa. Homogenizacji podlegają wzorce, świadomość, zachowania, wartości. Homogenizacja jest w dużym stopniu konsekwencją rozwoju masowej produkcji dóbr i umasowienia kultury symbolicznej oraz komercjalizacji świata. Media masowe elektroniczne wymagają odmiennego ich odbioru. Treści informacji często są przyjmowane do wiadomości bez namysłu krytycznego, który ma wpływ na powierzchowność oceny sytuacji, czy zdarzenia.

Innymi słowy„ techniczna zdolność błyskawicznego przesyłania znaków i symboli w skali całego globu, a tym samym dostarczania tych samych treści i emocji milionom czy miliardom ludzi, stała się dzisiaj powszechna i codzienna. Każdy z nas korzysta z wielu urządzeń telekomunikacyjnych i informacyjnych, i tak do nich przywykliśmy, że przestaliśmy się im dziwić i je podziwiać”[5]. Jednak ich dostępność, możliwości oraz  siła przekazu jest bardzo znacząca w historii ludzkości.

Powyższe wymienione oddziaływania mediów na człowieka  i ich aspekt społeczny jest bardzo ważny przy wyborze pracy mającej charakter telepracy. Uzmysłowienie, że komputer może być narzędziem pracy, a Internet drogą przekazu wykonanego polecania może okazać się pomocne przy podjęciu  decyzji wykonywania pracy w wirtualnej przestrzeni. Nowoczesna forma zatrudnienia wymaga „zaprzyjaźnienia się” z narzędziem pracy jakim jest komputer. W zależności od wykonywanego rodzaju zleceń wymagany jest stopień zaawansowanego wykorzystania możliwości jaki daje to urządzenie. Bez opanowania tego narzędzia pracy  nie ma mowy o pracy, która może się stać pracą ulubioną.

Telepraca polega na obsłudze komputera, gdzie wymagana jest sprawność intelektualna, która w oparciu o  szczególne predyspozycje staje się tą aprobowaną pracą.  Zwłaszcza dla osób niepełnosprawnych, którym rodzaj schorzenia nie będzie utrudniał tej obsługi , a wręcz przeciwnie pozwoli na wyzwanie, by praca z przedmiotem pracy nadała ich życiu swoisty sens.

Telepraca może mieć różny charakter. Od prostych rutynowych prac polegających na uzupełnianiu danych, do skomplikowanych i kreatywnych prac badawczych, konsultacyjnych i artystycznych. Uważam, że ważną informacją jest fakt, że istnieją specjalne portale dostępne dla telepracowników umożliwiające wyszukiwanie zleceń, gdzie oni sami wybierają sobie tematy do realizacji.

Jeśli uzmysłowimy sobie, że każdego dnia na całym świecie miliardy ludzi muszą pokonać trudy dojazdu do miejsca pracy, a osoba niepełnosprawna dodatkowo ograniczenia wynikające z rodzaju schorzenia to warto podjąć ryzyko pracy w zaciszu domowym. To telepracownicy korzystający z nowoczesnych i przyszłościowych form pracy, jeśli zdecydują się przyjąć pracę pod swój dach, zaprzyjaźnią się z obowiązkami i będą pracować swoim rytmem  mają szansę na czynne życie zawodowe. Należy uwierzyć w swoje możliwości, zaufać sobie i dać szansę na lepsze życie, gdzie praca wykonywana będzie dawała satysfakcję i zadowolenie. Pomocną będzie świadomość, że bez osobistego wysiłku w przełamaniu barier mentalnych nie dokona się niczego. Trzeba podjąć wyzwanie, by życie było podporządkowane pracy, która jest możliwa do wykonywania. Telepraca ma tę zaletę, że pracownik sam kontroluje swój czas pracy, sam jest odpowiedzialny za swoje tempo wykonywanych zadań, czuje się bezpiecznie, bo ma kontakt ze swoimi domownikami.

Telepraca jawi się przez niektórych idealną formą zatrudnienia, ponieważ daje szansę na rozwój intelektualny, zapewnia dalszy rozwój zawodowy i pozwala na naukę oraz zdobywanie nowych umiejętności. Jeśli podejmie się  zatrudnienie w tej formie pracy, to  można mieć satysfakcję z pracy na rzecz firmy stosującej nowoczesne formy organizacji pracy. Wykonywana praca przyniesie zadowolenie, ponieważ zapewnimy sobie lepszą samoocenę, poprawimy egzystencję sobie i rodzinie.

Jeśli praca w życiu każdego człowieka jest wartością, która pozwala na czynny udział w procesie socjalizacji, to stworzenie przyjaznego klimatu pracy w swoim miejscu zamieszkania może być idealnym miejscem do wykonywania obowiązków służbowych. Ta nowoczesna forma zatrudnienia będzie również szansą dla osób niepełnosprawnych w procesie wyrównywania szans życiowych, które są zawarte w ustawie z dnia 9 maja 1991r. O zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.

W myśl jej postanowień rozpoczął działalność Pełnomocnik do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Pracy i Polityki Socjalnej, który sprawuje nadzór merytoryczny nad wojewódzkimi ośrodkami do spraw zatrudnienia i rehabilitacji osób niepełnosprawnych, utworzonymi w ramach wojewódzkich urzędów pracy. To one organizują szkolenia i przekwalifikowania osób niepełnosprawnych, opracowują programy ich zatrudnienia i aktywizacji zawodowej.  Prowadzą usługi doradcze w zakresie rehabilitacji i udzielania pomocy przy wyposażaniu w sprzęt ortopedyczny, środki lokomocji oraz opracowują programy likwidacji barier architektonicznych.

Wspomniana Ustawa powołała do życia Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, który gospodaruje wpływami finansowymi zakładów pracy, które nie uzyskały ustalonego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz z różnych dotacji, by możliwe było finansowanie różnych programów rehabilitacji tychże osób[6].

W świetle powyższych informacji warto wspomnieć o programie, który miał być  zorganizowany przez PFRON, pod hasłem przewodnim – „Telepraca oraz inne elastyczne formy zatrudniania osób niepełnosprawnych”. Założenia i cele programu, były przygotowane w oparciu o wspomniane zmiany przepisów Kodeksu pracy dokonane 24 sierpnia 2007 roku, które wprowadziły do polskiego prawodawstwa instytucję pozwalającą na zatrudnianie pracowników w formie telepracy. Sukcesem jawi się pozytywne postrzeganie tej formy zatrudnienia w odniesieniu do osób niepełnosprawnych, ponieważ jej charakter pozwala na ograniczenie wszelkich uciążliwości związanych z dojazdem do miejsc pracy. Ułatwia dostęp do nowości teleinformatycznych, a także sprzętu specjalistycznego wykorzystywanego podczas pracy oraz gwarantuje osobie niepełnosprawnej poczucie swobody i samodzielności.            Natomiast, z punktu widzenia pracodawcy telepraca również przynosi znaczne korzyści. Umożliwia ograniczenie kosztów związanych z utrzymaniem biura, wpływa na wzrost efektywności pracy, a także daje możliwość zatrudniania wykwalifikowanych pracowników, których faktyczne umiejętności przedkładane są ponad ich niepełnosprawność.
Formuła programu została opracowana w taki sposób, aby przyszły pracodawca za pośrednictwem organizacji biorących udział w programie kontaktował się z odpowiednio przeszkolonym, zmotywowanym i kompetentnym pracownikiem, który bez dodatkowej adaptacji będzie w stanie wykonywać powierzone mu zadania w formie telepracy.
Program poza opisanym wyżej zatrudnianiem na podstawie umowy o pracę, wspiera również inne, elastyczne formy zatrudniania osób niepełnosprawnych[7].

Za cel tzw. strategicznym programu przyjęto aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych poprzez zatrudnienie w formie telepracy.

Celami operacyjnymi programu miały być,  po pierwsze, wzrost poziomu kwalifikacji osób niepełnosprawnych pozwalający na ich zatrudnienie w formie telepracy. Po drugie, zmniejszenie barier w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez zakup sprzętu komputerowego, biurowego, oprogramowania oraz instalacji szerokopasmowego łącza internetowego. Po trzecie, propagowanie zatrudnienia w formie telepracy wśród pracodawców.

Powyższe informacje miały za zadanie zmianę w mentalnym pojmowaniu niepełnosprawności, która kojarzona jest tylko z potrzebą opieki i stworzenia specjalnych warunków życia niż z normalnością, z bardziej normalnym funkcjonowaniem zawodowym. Telepracę postrzegano jako szansę na lepsze życie osoby niepełnosprawnej, która poprzez udział w procesie pracy nie jest postrzegana tylko w kategorii obciążenia i zwiększonych kosztów ze środków publicznych. Ukazanie pozytywów tej formy zatrudnienia pozwalało mieć nadzieję, że będzie to odpowiednia forma aktywizacji zawodowej, która wzbudzi zainteresowanie u pracodawców i osób niepełnosprawnych. Program miał być realizowany od 1 stycznia 2009 roku do  31 grudnia 2013 roku. Niestety, ze względu na trudną sytuację finansową Funduszu, program pod nazwą „Telepraca oraz inne elastyczne formy zatrudniania osób niepełnosprawnych” w bieżącym roku nie został uruchomiony. Taką informację umieszczono na stronie internetowej Funduszu. Należy mieć tylko nadzieję, że projekt ten doczeka się realizacji. Chyba, że brak zainteresowania tą formą zatrudnienia będzie przeszkodą nie do pokonania, ponieważ krajowy rynek pracy nie popularyzuje pozytywnych aspektów tego rodzaju zatrudnienia.

Wyjątkiem i liderem wdrażania telepracy wśród osób niepełnosprawnych w naszym kraju jest Zachodniopomorska Szkoła Biznesu. „Przyszłość telepracy” to tytuł artykułu zamieszczonego w Kurierze Szczecińskim, z dnia 19 marca 2008 roku, który zawiera również informacje na temat społecznego projektu „Telepraca szansą na zwalczenie nierówności i dyskryminacji na rynku pracy”. Jednym z głównych elementów całego programu była budowa telechatek i telecentrum, gdzie osoby niepełnosprawne mogą nie tylko korzystać ze sprzętu komputerowego, ale także wziąć udział w licznych szkoleniach zawodowych.

Pani Dominika Ziarkowska, specjalista ds. promocji, pomysłodawca kampanii społecznej, tegoż projektu jest przekonana, że telepraca daje osobom niepełnosprawnym równe szanse wykonywania pracy. Problem społeczny osób niepełnosprawnych tkwi w postrzeganiu tych osób przez zdrowych naszego społeczeństwa, którzy niekiedy widzą osoby niepełnosprawne ruchowo jako gorsze, niezdarne, nienadające się do żadnej pracy umysłowej. Głównym celem kampanii społecznej była zmiana postaw wobec takich osób[8]. Poza tym, rozwój technik informatycznych spowodował, że nie ma barier, by osoba niepełnosprawna wykonywała swoją prace poza siedzibą Firmy, a pracodawca miał korzyść finansową z jej zatrudnienia. To półroczna kampania, która objęła swoim zasięgiem województwo zachodniopomorskie przy pomocy radia, Internetu, gdzie zamieszczony był film o telepracownikach oraz  bilbordy i citylighty umieszczane w  różnych lokalizacjach pozwalały dotrzeć do jak największej grupy odbiorców[9]. Przeprowadzona kampania była autentyczna, ponieważ ukazywała wizerunek beneficjentów programu, którzy dzięki telepracy pracują zawodowo. Podsumowanie projektu wymierne w liczbach przekonuje o potrzebie takich projektów, dzięki któremu zaktywizowano aż 110 osób niepełnosprawnych ruchowo i sukcesem jest podpisanie umowy o pracę. Znamiennym faktem, jest liczba 46 przedsiębiorstw zatrudniających na zasadzie telepracy, czyli można powiedzieć, że nabyły miano przedsiębiorstw nowoczesnych. Warto podkreślić, że dzięki projektowi zbudowano profesjonalna bazę danych o niepełnosprawnych ruchowo z województwa zachodniopomorskiego, którzy przeszli formalną weryfikację, jest tych osób 462. Baza zawiera dane 116 przedsiębiorstw zainteresowanych wdrażaniem elastycznej formy zatrudnienia w odniesieniu do osób niepełnosprawnych ruchowo.

W świetle powyższego można mieć nadzieję, że pozytywne postrzeganie tej formy zatrudnienia stanie się dla obu stron szansą na zmianę form funkcjonowania organizacji i zatrudnionych w niej osób niepełnosprawnych ruchowo. Szeroko pojęta nierówność dostępu do pracy i dyskryminacja na tym rynku pracy grupy defaworyzowanej będzie tylko incydentalna.

Telepraca – idealna forma zatrudnienia, to tytuł kolejnego artykułu zamieszczonego  w lokalnej gazecie, Głosie Szczecińskim. Autor informuje, że wprowadzone w sierpniu 2007 roku uregulowania prawne dotyczące telepracy nie spowodowały wzrostu świadomości o takiej formie zatrudnienia. Jednak w okresie kryzysu gospodarczego telepraca zyskuje na aprobacie przez przedsiębiorców, którzy docenili dostęp do Internetu i telefonów.

Zdaniem pana Piotra Staranowskiego, sekretarza loży koszalińskiej Business Centre Club telepraca to forma pracy, która w prosty sposób zmniejsza koszty związane z wynajmowaniem pomieszczeń biurowych, oszczędza czas poświecony na dojazd do i z pracy, zwiększa efektywność pracy, daje możliwość zatrudnienia specjalistów za stosunkowo mniejsze pieniądze[10]. Zatrudnienie przedstawicieli tzw. wolnych zawodów, np. tłumaczy, programistów, przedstawicieli handlowych, a także osób niepełnosprawnych i młodych matek to wymarzony sposób zatrudnienia. Telepraca daje szansę kontynuowania zatrudnienia pomimo niepełnosprawności , macierzyństwa i charakteru zdobytego wykształcenia.  Można przypuszczać, że pracodawcy szukając oszczędności będą coraz bardziej preferować tę formę zatrudnienia. Tym bardziej, że globalizacja, która stała się faktem będzie również wymagała elastycznego myślenia i elektronicznego, szybkiego przekazu danych. Firmie mającej swoją siedzibę na przykład w Warszawie, będzie opłacało się zatrudnić pracownika z innego rejonu kraju, czy świata gdzie płace będą zdecydowanie niższe. Brak wyczerpującej informacji, która przekona do podjęcia zatrudnienia  pracowników w tej formie pracy sprawia, że zwłaszcza w naszym kraju  forma ta nie jest powszechna i popularna. Jest szansa, że kryzys zmusi do myślenia o telepracy jako taniej formie zatrudnienia. Należy tylko mieć świadomość, że telepracownik, to pracownik z prawami, nie wolno pozbawiać go żadnych uprawnień płynących z przepisów prawa pracy. Praca wykonywana w domu czyni go pełnoprawnym podmiotem wykonującym pracę, z zachowaniem przywilejów i świadczeń pracowniczych, w tym urlopu wypoczynkowego, i innych.

Telepracownik musi mieć świadomość, że  nie może być traktowany mniej korzystnie w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy. Warunki zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych muszą być takie same  jak mają inni pracownicy zatrudnieni przy takiej samej lub podobnej pracy. Telepracownik nie może być w jakikolwiek sposób dyskryminowany z powodu podjęcia pracy w formie telepracy. Ma także prawo odmowy podjęcia telepracy.  Muszą mieć wobec niego zastosowanie  wszystkie zasady równego traktowania w zatrudnieniu oparte na Kodeksie pracy, wówczas można powiedzieć, ze pracodawca jest wiarygodny, nowoczesny.

Odmienność zatrudnienia wymusza na pracodawcy zgodne z Kodeksem pracy dodatkowe obowiązki, które już wcześniej zostały przeze mnie wymienione. Jednak ustawodawca  przewidział pewien sposób zneutralizowania,  tychże dodatkowych wymogów, które zostały na niego nałożone. Warto spróbować zatrudnienia w tej elastycznej formie zatrudnienia, gdzie zarobki też są uzależnione od dziedziny, która sprawia zatrudnionym satysfakcję. Nadmienię, że wiele informacji o tym charakterze pracy można znaleźć na stronie internetowej www.telepraca-efs.pl, a oferty pracy są dostępne na stronie internetowej www.telepracuj.pl.

PODSUMOWANIE

Należy mieć nadzieję, że nowoczesna, elastyczna forma zatrudnienia stanie się wymogiem czasu, dobrym rozwiązaniem dla osób niepełnosprawnych. Zamykane zakłady pracy, zmniejszona liczba miejsc pracy stwarza trudną sytuację na rynku pracy. Tym samym niepełnosprawni, którzy stanowią bardzo liczną grupę osób wykluczonych z tradycyjnego środowiska pracy mają szansę pracy na odległość, w swoim otoczeniu, przystosowanym do własnych potrzeb[11].

Telepraca daje szansę na wykonanie pracy w miejscu zamieszkania pozwala wykorzystać Internet do przekazywania informacji z dowolnego miejsca na Ziemi. Nie należy ignorować problemu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ponieważ ta grupa społeczna ma prawo do pracy, która ma wpływ na lepszą samoocenę i daje szansę na samorealizację, czyli poczucie zadowolenia z życia zawodowego. Nastawienie społeczeństwa do problemu inwalidztwa zmienia się, ponieważ zwiększa się liczba osób niepełnosprawnych. Telepraca jest ciekawą alternatywą dla każdej osoby niepełnosprawnej, która ze względu na miejsce zamieszkania i rodzaj schorzenia lub sytuacji rodzinnej może powierzone obowiązki wykonywać poza siedzibą biura.  

Jesteśmy społeczeństwem informatycznym, opartym na wiedzy, informacji i multimediach. Żyjemy w strukturach jednoczącej się Europy, gdzie popiera się tę formę pracy. Nie ma wątpliwości, że rozpropagowany globalnie e-work, który w naszym kraju dość opornie wkracza na rynek pracy jest szansą na kontynuowanie życia zawodowego osób, które mają status osoby niepełnosprawnej. Telepraca daje możliwość ludzkiego traktowania  osób niepełnosprawnych, które chcą brać czynny udział w procesie socjalizacji, czyli zatrudnienia.

O AUTORZE:

Ewa Teresa Czarnecka –  ekonomista, doradca zawodowy, pedagog prac. Prawdą jest, że to MY, w większości sami jesteśmy architektami naszego życia, ponieważ dokonywane przez nas wybory kształtują nasze – tu i teraz. Życie dali mi Rodzice, którym jestem wdzięczna za miłość, dom i troskę o mnie. Decyzje w swoim życiu podejmuję zgodnie ze swoimi wartościami i kieruję się sercem. Zrezygnowałam z pracy zawodowej, ponieważ moi najbliżsi potrzebowali mojego wsparcia i opieki. Powrót na rynek pracy nie był łatwy, ale udało się, podjęłam zatrudnienie w charakterze telepracy. Zdobyłam Certyfikat uprawniający  do opracowywania Indywidualnych Programów Rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych, uczestniczących czynnie w rehabilitacji zawodowej i społecznej, właśnie dzięki zatrudnieniu. Z wykształcenia  jestem ekonomistą, doradcą zawodowym i pedagogiem pracy. Staż na stanowisku doradcy zawodowego i pracę z zakresu doradztwa zawodowego na rzecz studentów i doktorantów niepełnosprawnych zdobywających wykształcenie na wyższym poziomie wykonywałam w Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie, w którym byłam również współorganizatorem uczelnianych Targów Pracy, wykładowcą/trenerem w szkoleniach uczelnianych, tych zbiorowych i indywidualnych  oraz z projektu unijnego. Możliwość rozmów z młodymi ludźmi, tymi pełnosprawnymi i tymi, którzy oczekiwali wsparcia, by pokonać swoje słabości  w drodze do upragnionego dyplomu to bardzo cenne doświadczenie zawodowe. Wydane przez studentów opinie w ankietach ewaluacyjnych są potwierdzeniem ich zadowolenia z przeprowadzonych przeze mnie rozmów doradczych. Dla mnie doradcy są potwierdzeniem, że współczesna rzeczywistość, w której funkcjonują młodzi ludzie wymaga wsparcia doradztwa zawodowego na różnych etapach ich rozwoju i działalności. Potwierdzeniem są również opinie pracodawców, którzy w dobie tak wysokiego  bezrobocia nie mogą lub mają kłopoty z doborem pracowników do swoich zespołów pracowniczych. Ich zdaniem absolwentom brakuje wiedzy z zakresu kompetencji zawodowych, społecznych i indywidualnych. Z powyższego wynika, że moje zainteresowanie problematyką tranzycji z systemu edukacji na rynek pracy osób pełnosprawnych i niepełnosprawnych w odniesieniu do poprawy jakości ich życia poprzez pracę jest zasadne. Jestem przykładem, że jeśli chcemy kroczyć drogą do naszych, własnych sukcesów musimy stać się ich kreatorami. Szybkie tempo zmian wokół nas wymusza naszą innowacyjność  w myśleniu i działaniu. Życie nie lubi próżni, stąd moje kolejne wyzwanie, które mam nadzieję będzie odkrywaniem swoich nowych możliwości działania i przekazu.

 

BIBLIOGRAFIA 

1.   Bańka A., Działalność  zawodowa i publiczna [w:] Psychologia, Podręcznik akademicki, Tom 3,

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2008

2.   Biniek P., Równość szans, Kurier Szczeciński, 19 marca 2008   

3.   P. Ciborski P., Telepraca, instruktaż zatrudniania, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp.

z o.o., Gdańsk 2007

4.   Czabrowski R.,Telepraca – idealna forma zatrudnienia, Głos Szczeciński, 22 marca 2009

5.   Goban-Klas T., Media i komunikowanie masowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006
6.   Moś W., Problem niepełnosprawności w doradztwie zawodowym osób niepełnosprawnych, Materiały szkoleniowe do Projektu  „Wsparcie instytucji działających na rzecz osób niepełnosprawnych”, w ramach EFS
7.   Telepraca – jako nowa forma zatrudnienia, ECORYS Polska, Warszawa 2007, s. 18
8.    www.pfron.org.pl


[1] T. Tomaszewski, Ślady i wzorce, Warszawa 1984, s. 23

[2] A. Bańka, Działalność  zawodowa i publiczna [w:] Psychologia, Podręcznik akademicki, Tom 3, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2008, s. 294

[3] P. Ciborski, Telepraca, instruktaż zatrudniania, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o., Gdańsk 2007, s. 6

[4] Tamże, s.37

[5] Goban-Klas T., Media i komunikowanie masowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, s.13

[6] Por. W. Moś, Problem niepełnosprawności w doradztwie zawodowym osób niepełnosprawnych, Materiały szkoleniowe do Projektu  „Wsparcie instytucji działających na rzecz osób niepełnosprawnych”, w ramach EFS,  s. 3-4

[7] Por. www.pfron.org.pl

[8]Red.  P. Biniek, Równość szans, Kurier Szczeciński, 19 marca 2008r

[9] Tamże, s.26

[10] R. Czabrowski, Telepraca – idealna forma zatrudnienia, Głos Szczeciński, 22  marca 2009, godz. 6:41 tagi:pracatelemarketingtelepracazatrudnienie

[11] Telepraca – jako nowa forma zatrudnienia, ECORYS Polska, Warszawa 2007, s. 18, Publikacja powstała w ramach Projektu ZDZ-Net Ogólnopolska Sieć Niepublicznych Agencji Poradnictwa Zawodowego, współfinansowanego ze środków EFS w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich

2 KOMENTARZE

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here