Futurologia. Trudno zajmować się przyszłością

4
Fot. Tesseract2, CC BY-SA 3.0

W porównaniu z przeszłością i teraźniejszością najtrudniej jest zajmować się przyszłością. Futurolog dysponuje wyjątkowo słabą bazą badawczą i skąpymi dokumentami. Swoboda, którą teoretycznie prognozowanie stwarza, często jednak obezwładnia umysł człowieka, jeżeli jest on świadom, że istota naukowego prognozowania polega na naukowo uzasadnionym przewidywaniu najbardziej prawdopodobnych kierunków rozwoju zjawisk i procesów społecznych. Oznacza to, że badacz nie może zajmować się przyszłością bez dokładnej znajomości przeszłości i teraźniejszości. W każdym bowiem zjawisku teraźniejszym i przyszłym tkwią zawsze resztki przeszłości. Badania futurologiczne wymagają więc ogromnej erudycji i dyscypliny wewnętrznej, a zarazem umiejętności swobodnego manipulowania narzędziami i metodami, którymi posługują się różne dyscypliny nauki. Na mandat zajmowania się przyszłością trzeba długo pracować. Droga do badania przyszłości prowadzi przede wszystkim przez rzetelną, naukowo pogłębioną, kompleksową i interdyscyplinarną znajomość przeszłości i teraźniejszości.

Być może zabrzmi to zbyt pesymistycznie, ale należy stwierdzić, że nie dysponujemy obecnie jeszcze taką metodologią, która pozwalałaby nam na całkowicie wiarygodne i względnie precyzyjne prognozowanie w dziedzinie polityki zagranicznej. O wiele łatwiej jest prognozować trendy gospodarcze, demograficzne, nawet antycypować zjawiska społeczne aniżeli przewidywać posunięcia polityczne. Nauka o stosunkach międzynarodowych nie dopracowała się jeszcze ogólnej, generalnej teorii, a to niewątpliwie utrudnia formułowanie opartych na naukowych podstawach prognoz.

Z trzech kategorii prognoz: krótko-, średnio- i długoterminowych najtrudniej prawdopodobnie jest formułować naukowcowi prognozy średnioterminowe. Krótkie prognozy 2-3 letnie wymagają doskonałej, konkretnej znajomości problemu. W prognozach długoterminowych, np. na okres dwóch dekad lub dłuższy, potrzebna jest logiczna wyobraźnia. W wypadku prognoz średnioterminowych, obejmujących okres 5-10 lat, od futurologa wymaga się już nie tylko szczegółowej znajomości przedmiotu, ale również zdyscyplinowanej wyobraźni. Okres jednej dekady jest na tyle długi, że powinien uwzględniać możliwość zasadniczych zmian politycznych. Jest on równocześnie na tyle krótki, że prognoza może być stosunkowo łatwo weryfikowana przez życie. A więc wymaga silnego osadzenia w konkretnie istniejącej sytuacji politycznej. Futurolog, który próbuje zarysować wizje przyszłego świata, powinien w pełni zdawać sobie sprawę, czy przedstawia on model świata, w którym będziemy żyć, czy też model świata, w którym chcielibyśmy żyć. Moim zdaniem potrzebne jest nam jedno i drugie. Człowiek posiada bowiem możliwości i środki, by marzenia, modele przekształcać w rzeczywistość. Temu właśnie powinna służyć polityka wraz z jej programami i wynikającymi z nich działaniami. Człowiek przecież ma niezbywalne prawo do kształtowania swej przyszłości.

Umiejętność prognozowania, przewidywania trendów, jest ważnym orężem walki politycznej. Kto wcześniej uchwyci trendy przyszłości oraz przewidzi rozwój wydarzeń, ten będzie w stanie zapewnić sobie mocniejszą pozycję w rozgrywkach międzynarodowych i przygotować atuty, które w danej sytuacji będą najcenniejsze.

Przeczytaj też:

Poprzedni artykułEliminacje ME: Polacy zagrają z Macedonią Północną i Izraelem
Następny artykuł„Spotkanie kolarskich pokoleń” w Szczecinie
Longin Pastusiak
Prof. dr hab. Longin Pastusiak - politolog, amerykanista. Ukończył studia na Wydziale Dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego oraz na Wydziale Spraw Międzynarodowych University of Virginia w Stanach Zjednoczonych. W latach 1963-1993 pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Od 1978 r. profesor nadzwyczajny, a od 1986 r. profesor zwyczajny. W latach 1994-2005 Profesor Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 1985 -1988 Prezes Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. Poseł Ziemi Gdańskiej w Sejmie I, II, III kadencji (1991-2001). Wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP oraz przewodniczący stałych delegacji Sejmu i Senatu do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO oraz do Zgromadzenia Parlamentarnego Unii zachodnioeuropejskiej W latach 2002-2004 wiceprezydent Zgromadzenia Parlamentarnego NATO. W latach 2001-2005 marszałek Senatu V kadencji. Profesor w Akademii Finansów oraz w Wyższej Szkole Zarządzania i Prawa w Warszawie. Obecnie jest profesorem w Akademii Finansów i Biznesu Vistula, gdzie jest Dyrektorem Instytutu Spraw Społecznych i Stosunków Międzynarodowych. Prof. Longin Pastusiak wykładał na uczelniach polskich i zagranicznych. Doctor honoris causa uczelni polskich i zagranicznych. Prof. dr hab. Longin Pastusiak jest autorem ponad 700 publikacji naukowych w tym ponad 90 książek. W 2015 r ukazały się następujące książki prof. L. Pastusiaka: * Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, Bellona, Warszawa 2015. * Prezydenci USA w anegdocie. Od Trumana do Obamy, Bellona, Warszawa 2015. * Prezydent dobrych intencji. Polityka zagraniczna Baracka Obamy, Oficyna Wydawnicza “Adam”, Warszawa.

4 KOMENTARZE

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here