Dr M. Marczuk-Karbownik: Justin Trudeau musi zmierzyć się z prezydenturą Trumpa

0

– Młody premier Kanady ma trudne zadanie: przede wszystkim musi zmierzyć się z prezydenturą Donalda Trumpa, jego kontrowersyjnością i nieprzewidywalnymi decyzjami – mówi dr Magdalena Marczuk-Karbownik w wywiadzie na temat premierów Kanady i ich popularności.

Paweł Rogaliński: – Pani Doktor, Pierre Trudeau i Jean Chrétien to politycy, którym udało się przez stosunkowo długi czas piastować stanowisko premiera Kanady. Jak Pani sądzi, co mogło wpłynąć na ich długotrwałe, wysokie poparcie społeczne?

Dr Magdalena Marczuk-Karbownik: – Wiadomym jest, że na popularność danego polityka wpływa wiele czynników: program jego partii politycznej, osobiste przekonania, realizacja obietnic wyborczych, sytuacja polityczna – wewnętrzna i zewnętrzna – w czasie, w którym lider sprawuje urząd, ale także osobowość.

– Co więc łączyło te dwie postaci?

– Zarówno Pierre Trudeau, jak i Jean Chrétien byli premierami z ramienia Partii Liberalnej, która po II wojnie światowej częściej wygrywała wybory w Kanadzie i znacznie dłużej utrzymała się przy władzy niż Partia Progresywno-Konserwatywna.

– Skupmy się na rządach Jeana Chrétiena. W jaki sposób ówczesny premier zdobył i utrzymał swoją popularność?

– Jeanowi Chrétienowi, który został premierem w 1993 roku, w trakcie dziesięcioletnich rządów udało się spełnić prawie wszystkie obietnice wyborcze: zredukować deficyt budżetowy oraz inflację, zmniejszyć bezrobocie, pobudzić gospodarkę kanadyjską do rozwoju. Dużą popularność wśród społeczeństwa kanadyjskiego zyskał dzięki niepopieraniu amerykańskiej inwazji na Irak. Kanada nie wysłała tam swoich wojsk, co Kanadyjczycy ocenili jako słuszną decyzję premiera. Z natury miły starszy pan wzbudzał ogólną sympatię i zaufanie, co przekładało się na słupki popularności jego i jego partii.

– A co w przypadku Pierre’a Trudeau, który był najpopularniejszym premierem powojennym w Kanadzie ?

– Pierre Trudeau był charyzmatycznym i dość kontrowersyjnym politykiem. Kanada dużo mu zawdzięcza: wprowadzenie wielokulturowości jako oficjalnej polityki rządu federalnego, dwa języki urzędowe: angielski i francuski, Konstytucję Kanady dającą jej pełną suwerenność z Kanadyjską Kartą Praw i Swobód, równouprawnienie kobiet. W polityce zagranicznej Kanada pod rządami Trudeau próbowała uniezależnić się od Stanów Zjednoczonych, co było negatywnie oceniane przez Waszyngton, ale podobało się Kanadyjczykom. Trudeau dość stanowczo reagował na problemy związane z falą frankofońskiego separatyzmu w Quebecu, przyjmującego momentami bardzo radykalne oblicze, jak w przypadku kryzysu październikowego, kiedy zdecydował się wprowadzić w tej prowincji stan wyjątkowy. Panująca na początku jego rządów tzw. „trudeaumania” oraz efektywność prowadzonej przez jego rząd polityki dała mu ogromną popularność i prawie 15 lat urzędowania.

– Obecnym premierem Kanady jest syn Pierra Trudeau, Justin. Czy myśli Pani, że ma on szansę powtórzyć sukces swojego ojca i zasiadać w fotelu premiera blisko 15 lat?

– Po kolejnej fali „trudeaumanii” wywołanej faktem objęcia przez Justina Trudeau urzędu premiera w 2015 roku, nastąpił czas rozliczeń. Społeczeństwo zaczyna powoli oceniać skutki prowadzonej przez niego polityki oraz realizację obietnic wyborczych. Młody premier ma trudne zadanie – przede wszystkim musi zmierzyć się z prezydenturą Donalda Trumpa, jego kontrowersyjnością i nieprzewidywalnymi decyzjami. Obecnie jesteśmy świadkami „przepychanek” wokół renegocjacji NAFTA*, układu o wolnym handlu, niezwykle istotnego dla gospodarki kanadyjskiej. I od rezultatów tej konfrontacji, myślę, w dużej mierze zależy wynik kolejnych wyborów w Kanadzie – zwycięstwo lub porażka liberałów.

– Odnośnie porażek – Kanada miała już kilku premierów wyjątkowo krótko sprawujących swój urząd. Do ich grona zaliczyć można chociażby Joe Clarka, Kim Campbell i Johna Turnera. Oni wszyscy utrzymali się na swojej posadzie zaledwie kilka miesięcy. Czy istnieją jakieś ewidentne, wspólne dla nich błędy, które doprowadziły do szybkiego pozbawienia ich władzy?

– Tak, jak wspomniałam wcześniej, popularność lub niepopularność polityka jest pewną wypadkową. W przypadku Joe Clarka, konserwatysty, były to niespełnione obietnice wyborcze w obliczu niesprzyjającej sytuacji gospodarczej. Clark zamierzał przeprowadzić redukcje podatkowe w celu stymulacji gospodarki kanadyjskiej, ale mu się to nie udało. W dodatku zapowiedział podwyżkę podatku paliwowego. Wotum nieufności doprowadziło do upadku rządu Clarka.

– Jak to wyglądało w przypadku premier Kim Campbell?

– Kim Campbell, jako pierwsza i jedyna do tej pory kobieta na stanowisku premiera w Kanadzie, miała ocieplić wizerunek Partii Progresywno-Konserwatywnej zastępując swojego niepopularnego poprzednika – jednak bez sukcesu. Brak doświadczenia oraz liczne gafy doprowadziły do klęski w kolejnych wyborach.

– Wspomniany jako trzeci – John Turner – to już premier z ramienia Partii Liberalnej…

– Zgadza się. John Turner na samym starcie miał trudne zadanie – objął przewodnictwo Partii Liberalnej oraz fotel premiera po przejściu na emeryturę Pierre’a Trudeau.

– Ale nie miał charyzmy Trudeau?

– Cóż, w porównaniu z wielką osobowością poprzednika, Turner wypadał dość blado. Do tego należy dodać problemy gospodarcze i społeczne, które odziedziczył po Trudeau. Po kilku miesiącach, we wrześniu 1984, stracił władzę na rzecz konserwatystów.

– W następnych wyborach parlamentarnych również przegrał.

– Owszem – w 1988 roku. Jak widać, we wszystkich trzech przypadkach, realia polityczne i gospodarcze znacznie wpłynęły na brak bądź utratę popularności tych polityków, ale istotne były także cechy osobowościowe, brak charyzmy i pozytywnych efektów prowadzonej polityki.

– Bardzo dziękuję za rozmowę.

 

Wywiad przeprowadził Paweł Rogaliński.

* 30 września 2018 Kanada, Stany Zjednoczone i Meksyk osiągnęły porozumienie w sprawie umowy handlowej o nowej nazwie USA-Mexico-Canada Agreement (USMCA).

Dr Magdalena Marczuk-Karbownik – adiunkt w Katedrze Amerykanistyki i Mass Mediów, specjalistka w zakresie historii i polityki zagranicznej Kanady oraz Stanów Zjednoczonych, autorka artykułów naukowych i rozdziałów w pracach zbiorowych poświęconych problematyce amerykańskiej i kanadyjskiej. Kierowniczka Pracowni Informacyjno-Badawczej Studiów Kanadyjskich na Uniwersytecie Łódzkim.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here