Sześć lat polityki zagranicznej Baracka Obamy

0
Wikimedia Commons ? repozytorium wolnych zasobów

Polityka zagraniczna prezydenta Baracka Obamy była uwarunkowana zarówno czynnikami wewnętrznymi (kryzys gospodarczy i proces stopniowego wychodzenia z tego kryzysu) jak i licznymi czynnikami zewnętrznymi Wśród tych ostatnich był proces relatywnego słabnięcia pozycji Stanów Zjednoczonych w międzynarodowym układzie sił. To znaczy USA są dziś bogatsze i silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej, a równocześnie ich pozycja w międzynarodowym układzie jest dziś słabsza aniżeli np. w pierwszym ćwierćwieczu po drugiej wojnie światowej.

Trudna sytuacja gospodarcza w Stanach Zjednoczonych i bezpieczna sytuacja kraju na arenie międzynarodowej powodowały, że w enuncjacjach publicznych Obamy w jego orędziach i wystąpieniach polityka zagraniczna zeszła na dalszy plan.

W polityce zagranicznej Obamy była zarówno kontynuacja polityki jego poprzedników jak i próby zmiany tej polityki. Sztandarowym hasłem wyborczym Obamy  w 2008 r. była „zmiana” („change”), „zmiana, w którą wierzymy”.

Barack Obama lubi uchodzić za idealistę, za wizjonera. Ale trzeba przyznać, że w polityce zagranicznej był stosunkowo ostrożny, wyważony i pragmatyczny. Dbał o bezpieczeństwo kraju i bronił interesów amerykańskich.

Obama podkreślał znaczenie utrzymania przez Stany Zjednoczone globalnego przywództwa i nie wyrzekał się użycia sił zbrojnych jeżeli zaistnieje taka konieczność. Uważał siebie za „realistę demokratycznej polityki zagranicznej”. Od początku swojej prezydentury był świadom o ograniczonych możliwościach spełniania roli „globalnego policjanta”.

Do największych osiągnięć Obamy w polityce zagranicznej należy poprawa wizerunku Stanów Zjednoczonych w świecie po niezbyt udanej prezydenturze George’a W. Busha. Obama zakończył dwie niepopularne w USA i w świecie wojny: w Iraku i w Afganistanie. Zanotował również sukcesy w walce z terroryzmem, chociaż wojny z terroryzmem proklamowanej przez Busha nie wygrał. Otoczył się kompetentnymi współpracownikami realizującymi jego politykę zagraniczną. Obama częściej niż jego poprzednik konsultował się z sojusznikami, unikając jednostronnych działań. Przyczynił się  do podniesienia roli grupy G20 i G8. W retoryce odpowiadał się za reformą ONZ. Był otwarty na poglądy innych państw. Zawarł z Rosją układ START o redukcji potencjałów nuklearnych obu krajów, chociaż stosunki USA z Rosją są obecnie napięte z powodu sytuacji na Ukrainie.

Administracja Obamy starała się realizować cele polityki amerykańskiej, łącząc „intelektualną siłę” („smart power”), a więc dyplomację i negocjacje z siłą militarną.

Obama nie spełnił jednak wszystkich nadziei jakie łączono w polityce zagranicznej z jego prezydenturą. Obamie nie udało się urzeczywistnić wiele z jego wizjonerskich celów. Może czuć się rozczarowany jego wysiłkami w poprawie stosunków USA ze światem islamu. Nie udało mu się osiągnąć postępu w procesie pokojowym na Bliskim Wschodzie. Przemiany w świecie arabskim poszły również nie w tym kierunku, którego oczekiwał Obama. Po wycofaniu wojsk amerykańskich z Iraku i z Afganistanu sytuacja w tych krajach jest daleka od stabilnej. Nie udało się Obamie również zlikwidować więzienia w Guantanamo na Kubie. Nie wymógł na Korei Północnej rezygnacji z rozwoju programu nuklearnego. Trwa nadal impas w osiągnięciu międzynarodowego porozumienia odnośnie zmian klimatycznych. Nie widać również pełnego consensusu w polityce zagranicznej między demokratami i republikanami.

Barack Obama pozostanie na fotelu prezydenckim do 20 stycznia 2017 r. Takiego prezydenta, który nie może już ubiegać się o następną kadencję, bo konstytucja amerykańska ogranicza liczbę kadencji do dwóch, Amerykanie określają mianem „lame duck president”, „prezydent kulawa kaczka”. Taki prezydent jest osłabiony, mniej skuteczny i częściej atakowany przez partię opozycyjną, która walczy o odzyskanie Białego Domu.

Barack Obama świadom tej sytuacji chce jednak zostawić trwałe  dziedzictwo po swojej prezydenturze. Dlatego obecnie usilnie zabiega o sukcesy zarówno w polityce wewnętrznej jak i zagranicznej. A republikanie nie ułatwiają mu działania, tym bardziej, że w końcu kadencji Obamy mają większość w obu izbach Kongresu, w Izbie Reprezentantów i w Senacie. Obama nie zrażony atakami opozycji osiągnął ostatnio dwa ważne sukcesy w polityce zagranicznej. Po pierwsze, skończył z ponad 50-letnią izolacją Kuby, czym zyskał uznanie w państwach latynoamerykańskich i po drugie, przyczynił się do wypracowania ramowego porozumienia z Iranem ograniczającym rozwój potencjału nuklearnego tego kraju.

Dziś, po 6 latach prezydentury Baracka Obamy z całą pewnością można powiedzieć, że obecne notowania Obamy w świecie i w Stanach Zjednoczonych są gorsze, niższe aniżeli były na początku jego prezydentury. Według sondażu CNN, w lutym 2009 r. 69 % ankietowanych Amerykanów wyrażało przekonanie, że zrealizuje on zmiany jakie wówczas zapowiadał. W marcu 2015 r. pogląd taki wyraziło 42 % ankietowanych, a więc o 27% mniej ankietowanych.

Prof. dr. hab. Longin Pastusiak

Profesor w Akademii Finansów i Biznesu Vistula, poseł na Sejm (1991-2001) i marszałek Senatu (2001-2005).

Poprzedni artykułJak wziąć rozwód kościelny?
Następny artykułW poszukiwaniu zabytków – Łódź
Longin Pastusiak
Prof. dr hab. Longin Pastusiak - politolog, amerykanista. Ukończył studia na Wydziale Dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego oraz na Wydziale Spraw Międzynarodowych University of Virginia w Stanach Zjednoczonych. W latach 1963-1993 pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Od 1978 r. profesor nadzwyczajny, a od 1986 r. profesor zwyczajny. W latach 1994-2005 Profesor Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 1985 -1988 Prezes Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. Poseł Ziemi Gdańskiej w Sejmie I, II, III kadencji (1991-2001). Wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP oraz przewodniczący stałych delegacji Sejmu i Senatu do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO oraz do Zgromadzenia Parlamentarnego Unii zachodnioeuropejskiej W latach 2002-2004 wiceprezydent Zgromadzenia Parlamentarnego NATO. W latach 2001-2005 marszałek Senatu V kadencji. Profesor w Akademii Finansów oraz w Wyższej Szkole Zarządzania i Prawa w Warszawie. Obecnie jest profesorem w Akademii Finansów i Biznesu Vistula, gdzie jest Dyrektorem Instytutu Spraw Społecznych i Stosunków Międzynarodowych. Prof. Longin Pastusiak wykładał na uczelniach polskich i zagranicznych. Doctor honoris causa uczelni polskich i zagranicznych. Prof. dr hab. Longin Pastusiak jest autorem ponad 700 publikacji naukowych w tym ponad 90 książek. W 2015 r ukazały się następujące książki prof. L. Pastusiaka: * Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, Bellona, Warszawa 2015. * Prezydenci USA w anegdocie. Od Trumana do Obamy, Bellona, Warszawa 2015. * Prezydent dobrych intencji. Polityka zagraniczna Baracka Obamy, Oficyna Wydawnicza “Adam”, Warszawa.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here