Płk prof. zw. dr hab. Marian Leczyk był wybitnym profesorem historii, dziejów dyplomacji polskiej i metodologii badań historycznych. Posiadał ogromna wiedzę historyczną i humanistyczną, wysoką kulturę osobistą oraz życzliwość wobec podwładnych oficerów , doktorantów i magistrantów. Dla Jego twórczości naukowej charakterystyczny był wzorowy warsztat badawczy i krytycyzm w stosunku do źródeł archiwalnych. Miał duże uznanie w środowisku wojskowym i historycznym. Byłem dumny z takiego przełożonego-dziekana.
Profesor urodził się w Poznaniu 27 marca 1926 roku. Tam zdobył wykształcenie średnie i skończył dwa lata studiów historycznych na Uniwersytecie Poznańskim /1953-1955/. Studia te kontynuował na Uniwersytecie Warszawskim i ukończył je w 1957 roku. Na seminarium prof. Stanisława Herbsta przedstawił bogato udokumentowaną pracę magisterską o rokoszu Lubomirskiego w XVII wieku. Promotor , specjalista z historii wojskowej, polecił go historykom z Wojskowej Akademii Politycznej i tam w 1958 roku mgr Leczyk rozpoczął pracę dydaktyczną i badawczą. Dziekanem Wydziału Historyczno- Politycznego WAP był wtedy profesor Uniwersytetu Warszawskiego Janusz Woliński. Na tym wydziale Marian Leczyk zdobywał kolejne awanse naukowe i wojskowe, aż do 1989 roku.
W latach 1958-1963 na seminarium prof. Henryka Jabłońskiego przygotował wysoko ocenioną pracę doktorską na temat „ Polityka Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu wobec państw Ententy i Stanów Zjednoczonych w latach 1917- 1919”. Główną uwagę w powyższej pracy skupił na przygotowaniu dyplomacji polskiej II Rzeczypospolite ji armii generała Józefa Hallera[ od 1 VI 1919 r. gen. broni]. Po dalszym wzbogaceniu badawczym Jego praca doktorska została opublikowana przez Państwowe Wydawnictwo Naukowe w 1966 roku. W listopadzie 1973 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych na podstawie pracy pt. „Polityka II Rzeczypospolitej wobec ZSRR w latach 1925-1934. Studium z historii dyplomacji. Po zdobyciu habilitacji został awansowany na stopień pułkownika WP. W 1979 roku uzyskał tytuł profesora a kilka lat później profesora zwyczajnego nauk humanistycznych..
W latach 1970-1981 był w WAP kierownikiem Katedry Historii Polski .Jednocześnie z pracą w uczelni wojskowej przez pięć lat kierował Zakładem Stosunków Polsko-Radzieckich Polskiej Akademii Nauk/ /1975-1980/. W latach 1981-1989 był dziekanem Wydziału Historii i Politologii WAP. Po przejściu na emeryturę wojskową pracował przez trzy lata w Wojskowym Instytucie Historycznym i badał wówczas stosunki wojskowe Polski z sąsiadami. Przez kilkanaście lat pracował w filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku, a po przekształceniu filii w Uniwersytet Białostocki był profesorem historii na jego wydziale Historyczno-Socjologicznym. Przez dwa lata był także wykładowcą historii w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Słupsku. Ostatnie lata działalności profesora Leczyka to wykłady historyczne i publikacje w kutnowskiej Wyższej Szkole Gospodarki Krajowej. Był także redaktorem naczelnym „Zeszytów Naukowych” tej uczelni. W trakcie wykładu dostał tam w 2003 roku rozległego wylewu, który uniemożliwił Jemu dalsze prowadzenie wykładów. Mimo bardzo osłabionego organizmu dalej przygotowywał kolejne prace do publikacji, które ukazywały się na rynku księgarskim.
Prof. Marian Leczyk w ciągu kilkudziesięcioletniej pracy badawczej przygotował i opublikował ponad 260 prac naukowych i popularyzatorskich: monografii naukowych. części prac zbiorowych, artykułów naukowych, opracowań i publikacji dokumentów, recenzji wydawniczych i kwalifikacyjnych, skryptów uczelnianych, a po zakończeniu wykładów także rozważań o humanistyce polskiej, dziejach Wielkopolskiej rodziny. Główne Jego badania historyczne skupiły się wokół dyplomatycznych, politycznych, ekonomicznych, politycznych i kulturalnych dziejów II Rzeczypospolitej, polskiej polityki zagranicznej i historii dyplomacji XX wieku. Osobny rozdział zainteresowań Profesora, to historia historiografii i metodologia historii oraz historia Europy, którą wykładał w Wyższej Szkole Gospodarki Krajowej w Kutnie . Bardzo charakterystyczne dla jego działalności było:
– wielostronne ukazanie dorobku II Rzeczypospolitej /1918-1939/
-przygotowanie IV tomu fundamentalnej Historii Dyplomacji Polskiej za lata 1918-1939
-uczestniczenie w komisji historyków polskich , która w latach 1987-1989 dokumentowała zbrodnię NKWD na oficerach polskich w Katyniu ,Charkowie i Miednoje, by przeciwstawić się eksponowaniu przez władze moskiewskie kłamstwu, że sprawcami zbrodni na oficerach byli Niemcy.
Profesor uczestniczył w wielu konferencjach historycznych w kraju i na świecie w dyskusjach historycznych i redagowaniu czasopism historycznych:
„ Dziejów Najnowszych” /Instytutu Historii PAN/.
„Wojskowego Przeglądu Historycznego” /Wojskowego Instytutu Historycznego/
„Tek Historycznych” Uniwersytetu Białostockiego
Prof. Marian Leczyk prezentował usystematyzowany przekaz wiedzy historycznej i metodologicznej dla szerokich rzesz studentów kolejnych uczelni. Pozostawił w ich pamięci wielostronny obraz najnowszych dziejów Polski i specyficzne cechy polskiej dyplomacji. Uczył ich także zasad i metod badań historycznych. Wypromował 15 doktorów historii i około 200 magistrów.
Prace opublikowane przez Profesora cieszyły się uznaniem nie tylko historyków polskich, ale też z innych krajów. Profesor miał duży autorytet w środowisku naukowym i wojskowym. Współpracownicy i doktoranci ofiarowali Jemu na 75 rocznicę urodzin zbiór prac zatytułowany „Polska w Europie i w świecie w XX stuleciu”.
W dorobku Profesora na uwagę zasługują jeszcze monografie: Oblicze społeczno-polityczne II Rzeczypospolitej [1988], Polska i sąsiedzi. Stosunki wojskowe 1921-1939 [1997, 2004], Szkice historyczne [2000], Druga Rzeczypospolita 1918-1939. Społeczeństwo, gospodarka, kultura, polityka [2006]. Profesor cenił sobie też książkę wydaną w 2013 r, w wydawnictwie Adama Marszałka pt. „Z kart wielkopolskiego albumu” oraz w tym wydawnictwie „Wędrówki humanistów” [2010]
Profesor Marian Leczyk był wielokrotnie nagradzany przez władze państwowe i kierownictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Odznaczony m.in.: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty, Srebrny i Brązowy Krzyże Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Tytuł Honorowy Zasłużonego Nauczyciela i wiele wyróżnień MON.
Pozostaje w naszej pamięci jako wybitny historyk Polski, utalentowany Nauczyciel a zarazem oficer Wojska Polskiego o cechach intelektualisty.
Autorzy tekstu: Płk w st. spocz. prof. dr hab. Kazimierz Łastawski, płk w st. spocz. dr Mieczysław Starczewski
