Literackie wyobrażenie końca świata

0
Autor obrazu: Maria Wollenberg-Kluza

W literaturze XIX-wiecznej pojawiło się stosunkowo niewiele dzieł o katastroficznym dla ludzkości charakterze. Swego rodzaju prekursorem takiej literatury jest opublikowana w 1818 r. powieść Mary Shelley Frankenstein, opisująca historię uczonego, będącego symbolem normalnego człowieka, który stworzył monstrum grożące zniszczeniem ludzkości. Jest to również książka, która stanowi pierwowzór współczesnych książek z gatunku science fiction.

W XIX wieku panowało ogólne zafascynowanie osiągnięciami techniki. Zauroczenie maszyna parową było powszechne. Technologię uważano za drogę do utopii. Obawa przed zagrożeniem ze strony technologii pojawia się na szerszą skalę dopiero w XX stuleciu.

W 1930 r. Geoffrey Dennis opublikował obszerne studium, gdzie przedstawił – oparte na naukowych przesłankach – prognozy dotyczące końca świata. Książka nosiła tytuł The End of the World (Koniec Świata). Autor zarysował w niej różne drogi prowadzące do apokalipsy. Rozważał również dwie możliwości. Pierwszą – że ludzie wygina zanim świat zostanie zniszczony, i drugą – że ludzie przetrwają katastrofę, przenosząc się na inne planety.

W ciągu ostatnich lat na rynku wydawniczym w różnych krajach pojawiło się więcej niż kiedykolwiek przedtem prac naukowych, popularnonaukowych, a także z gatunku fantastyki naukowej, w których roztacza się przed ludzkością mroczne lub wręcz czarne wizje. Literatura tego typu wyrasta z określonej gleby i istnieje racjonalne uzasadnienie, które tłumaczy zalew takich katastroficznych poglądów.

W popularnych i tanich seriach pocket-book w wielomilionowych nakładach rozpowszechnia się książki zapowiadające nieuchronność końca świata. Dla jednych czytelników jest to fantazja, dla innych – wiarygodna prognoza, zwłaszcza że niektórzy autorzy przemycają swoje katastroficzne wizje w formie naukowych hipotez.

Oto kilka przykładów zaczerpniętych z prac Isaaka Asimowa oraz innych autorów science fiction, w których przedstawia się, jak może dojść do unicestwienia ludzkości oraz całej planety.

Wszechświat nie jest wieczny – uważa się – tym bardziej wieczne nie jest Słońce.
Świeci ono co najmniej 5 mld. lat. W jednych książkach twierdzi się więc, że Słońce będzie stygnąć i temperatura Ziemi spadnie tak bardzo, że wszystko na niej wymrze. W innych zaś, że wprost przeciwnie – Słońce będzie nagrzewać się coraz bardziej w związku ze zmianą jego struktury i w konsekwencji wypali cale życie na Ziemi.

Inny rodzaj katastrofy wiążą autorzy science fiction z ideą stałego rozszerzania się wszechświata. W miarę tego procesu, gwiazdy, z których wszechświat się składa, zużywają coraz więcej energii, aż w końcu przestana świecić. Ponieważ nie będą pojawiać się nowe, w końcu zużyje się cała energia wszechświata (głównie wodór), nastąpi więc jego koniec. Perspektywa takiego rozwoju wydarzeń jest odległa o 3 tryliony lat. Zwolennicy tej tezy głoszą, że zanim to nastąpi, na Ziemi mogą wydarzyć się inne kataklizmy, może np. nastąpić osłabienie lub nawet zanik siły ciążenia. Niektórzy autorzy przedstawiają hipotezę, że osłabienie siły ciężkości związane jest właśnie z rozszerzaniem się wszechświata.

Część autorów przewiduje, że Ziemia może być celem śmiercionośnego promieniowania, które pojawi się jako efekt jakiś nieoczekiwanych zdarzeń we wszechświecie.

Niektórzy autorzy uśmiercają ludzkość w wyniku inwazji olbrzymich stworów, inni zaś w drodze inwazji mikroskopijnych śmiercionośnych żyjątek. Obce istoty pojawiają się na Ziemi, by niszczyć ludzi bądź też zmienić ich w niewolników, w żywy inwentarz. Inwazje istot pozaziemskich jest często tematem literatury z gatunku science fiction. Ciągle mało wiemy o tym, czy poza naszą planetą istnieją inteligentne istoty. Inwazja takich istot może być przyjazna lub wroga. Niektórzy autorzy wyposażają pozaziemskie w fantastyczne bronie niszczące.

Przytoczyłem niektóre tylko katastroficzne wizje współczesnej literatury światowej. Rożni autorzy już tysiące razy uśmiercali ludzkość w swych książkach. Katalog sposobów, które prowadzą do końca nie tylko naszego świata, ale również całego wszechświata, jest znacznie bogatszy. Są w tych pracach niekiedy elementy autentycznej troski o przyszłość. Większość jednak autorów wymyśla sposoby unicestwienia ludzkości, cywilizacji i całej naszej planety, by zarobić na tym jak najwięcej, i korzystać, póki co, z dobrodziejstw doczesnego świata.

Poprzedni artykułDwa generalskie bilanse życia – Denga Xiaopinga i Wojciecha Jaruzelskiego
Następny artykułPremier League: Ciekawie zapowiada się spotkanie Southampton z West Ham United
Longin Pastusiak
Prof. dr hab. Longin Pastusiak - politolog, amerykanista. Ukończył studia na Wydziale Dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego oraz na Wydziale Spraw Międzynarodowych University of Virginia w Stanach Zjednoczonych. W latach 1963-1993 pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Od 1978 r. profesor nadzwyczajny, a od 1986 r. profesor zwyczajny. W latach 1994-2005 Profesor Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 1985 -1988 Prezes Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. Poseł Ziemi Gdańskiej w Sejmie I, II, III kadencji (1991-2001). Wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP oraz przewodniczący stałych delegacji Sejmu i Senatu do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO oraz do Zgromadzenia Parlamentarnego Unii zachodnioeuropejskiej W latach 2002-2004 wiceprezydent Zgromadzenia Parlamentarnego NATO. W latach 2001-2005 marszałek Senatu V kadencji. Profesor w Akademii Finansów oraz w Wyższej Szkole Zarządzania i Prawa w Warszawie. Obecnie jest profesorem w Akademii Finansów i Biznesu Vistula, gdzie jest Dyrektorem Instytutu Spraw Społecznych i Stosunków Międzynarodowych. Prof. Longin Pastusiak wykładał na uczelniach polskich i zagranicznych. Doctor honoris causa uczelni polskich i zagranicznych. Prof. dr hab. Longin Pastusiak jest autorem ponad 700 publikacji naukowych w tym ponad 90 książek. W 2015 r ukazały się następujące książki prof. L. Pastusiaka: * Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, Bellona, Warszawa 2015. * Prezydenci USA w anegdocie. Od Trumana do Obamy, Bellona, Warszawa 2015. * Prezydent dobrych intencji. Polityka zagraniczna Baracka Obamy, Oficyna Wydawnicza “Adam”, Warszawa.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here