Komunikacja, niezbędny element tworzenia pozytywnego wizerunku, jest niezwykle trudnym do jednoznacznego zdefiniowania pojęciem. Wiadomym jest, że tworzy ona „podstawę egzystencji każdego człowieka, każdej społeczności i jest niezbędnym składnikiem procesu socjalizacji oraz elementem wszelkich procesów społecznych” (1).
Komunikacja byłaby według generatywistów ze szkoły Noama Chomsky’ego, niekwestionowanego autorytetu z zakresu lingwistyki, niczym innym jak zestawem określonych reguł i elementów tworzących logiczną wypowiedź. Innymi słowy narzędziem komunikacji byłby w tym przypadku język(2). W rzeczywistości jednak komunikacja niewerbalna może odegrać równie istotną, o ile nie większą, rolę. Już sam starożytny retor Marcus Fabius Quintilianus (Kwintylian) w I w. n. e. uznał, że:
Gestykulacja rąk, której pozbawione przemówienie zawsze jest kalekie i nieudolne, trudno nawet powiedzieć, jak jest różnorodna – dorównywała ona przecież nieomal bogactwu słów. Jeżeli bowiem ruchy pozostałych części ciała wspomagają jak gdyby nasze słowa, to ruchy rąk- można rzec- mówią same przez się. Czyż przy ich pomocy nie żądamy, nie obiecujemy, nie wzywamy, rezygnujemy, grozimy, nie wyrażamy naszej radości, smutku, powątpiewania, przekonania, żali, nie określamy sposobu, możności, litości, czasu? Czyż one nie podniecają, nie wstrzymują, nie pochwalają, nie korzą się(3)?
Mogą więc istnieć różne kanały komunikacji: słuchowy (przykładem może być tu reklama radiowa), audio-wizualny (uczestnictwo w wiecu wyborczym, oglądanie w telewizji relacji z jakiegoś wydarzenia) a także stricte wzrokowy (ulotka, katalog, artykuł w prasie)(4). W komunikacji język pełni rolę nośnika informacji, które dopiero po nadaniu im zabarwienia emocjonalnego oddają swoje prawdziwe przesłanie i odkrywają intencje mówcy. Wsłuchanie się w głos i obserwacja gestykulacji mówcy niejednokrotnie dają odbiorcy dużo więcej informacji niż słowa same w sobie(5). Tego typu przykładem może być dialog lub dyskusja, gdzie mówcy wymieniają się nie tylko informacjami, ale i gestykulacją, każda akcja pociąga za sobą reakcję(6).
(1) E. J. Biesaga-Słomczewska, Negocjacje jako narzędzie zarządzania w organizacji zorientowanej na rynek, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009, s. 19.
(2) P. Stalmaszczyk, Introduction to Linguistics, maszynopis,Łódź 2006. Handout 1: Basic concepts.
(3) A. Załazińska, Schematy myśli wyrażane w gestach. Gesty metaforyczne obrazujące abstrakcyjne relacje i zasoby podmiotu mówiącego, Wydawnictwo Stentor, Kraków 2001, ss. 10-12.
(4) W. Cwalina, A. Falkowski, Marketing polityczny. Perspektywa psychologiczna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, s. 593.
(5) P. Antoniewicz, M. Trawińska, Ciało jako maszyna stawiająca opór [w:] R. Cieślak (red.), Retoryka ciała w dyskursie publicznym, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 209.
(6) L. Marshall, The Body Speaks, A&C Black Publishers Ltd, London 2008, s. 159.
Hm…
Mam spory niedosyt po przeczytaniu tej zaledwie zajawki na temat komunikacji.
Ciekawym zagadnieniem jest kiedy to sygnały werbalne i niewerbalne nie pokrywają się ze sobą (zazwyczaj mamy wtedy do czynienia z kłamstwem).
Równie ciekawy jest też system tresowania potencjalnych mówców i uczenia ich tego jakie gesty mogą wpływać na podniesienie wiarygodności. System dość naiwny swoją drogą 😉
Mam nadzieję, że wątek komunikacji zostanie rozwinięty w następnych artykułach.
Pozdrawiam autora (prosząc go jednocześnie o niespamowanie mojego maila newsami na temat bloga 😉
Mika
Witam serdecznie,
Cieszę się, że ma Pani niedosyt, bo to dobry znak 😉 Temat oczywiście sukcesywnie rozwijam w kolejnych wpisach:
http://www.przegladdziennikarski.pl/marketing-2/mowa-ciala-wspolpraca-sfery-werbalnej-z-niewerbalna/
oraz
http://www.przegladdziennikarski.pl/marketing-2/perswazja-werbalna-i-programowanie-neurolingwistyczne/
Będę także pisał o tym w następnych wpisach. Najlepiej znaleźć je wszystkie w ogólnej kategorii artykułów „Marketing” (niestety jest to niezbyt trafne przyporządkowanie, ale musiałem maksymalnie ograniczyć liczbę kategorii). Pozdrawiam