Mimika i pantomimika (cz. 2)

Okulary dają całe spektrum kolejnych gestów do analizy. I tak wkładanie zausznika do ust (jak również innych przedmiotów) świadczy o potrzebie dodania sobie otuchy lub chęci zyskania na czasie. W tym ostatnim przypadku można też np. zdjąć okulary i przetrzeć ich szkła. Następujący po tym ruch jest kluczowy. Włożenie ich ponownie na nos oznacza chęć ponownego rozważenia konkretnej sprawy, odłożenie na bok – podjęcie decyzji, a rzucenie ich na stół – odrzucenie propozycji. Noszenie ciemnych okularów na nosie wzbudza nieufność, ale założenie ich na włosy tworzy wizerunek relaksu i podkreśla atrakcyjność (podobnie jak powiększone źrenice). Zerkanie znad okularów jest natomiast gestem krytycznym i władczym (1).

Ruchy głowy zdradzają wiele ukrytych intencji, które dana osoba stara się zazwyczaj jak najlepiej zamaskować. Skinienie głową (de facto wywodzące się od ukłonu) oznacza uległość lub jest gestem zgody z czyimś punktem widzenia (2). Subtelne kiwanie podczas czyjejś mowy jest z kolei pozytywnym przejawem zainteresowania, lecz, gdy staje się zbyt szybkie, oznacza jedynie zniecierpliwienie i chęć zabrania głosu. Kiwanie głową w trakcie i tuż po zadaniu komuś pytania, zwiększa też szansę na uzyskanie pozytywnej odpowiedzi. Dzieje się tak, gdyż rozmówca zazwyczaj stara się odzwierciedlić nasz ruch, a co za tym idzie, niewerbalnie i podświadomie zgadza się z nami, co ostatecznie niejednokrotnie przenosi się na świadomą już, pozytywną decyzję. Podobnie kręcenie głową na boki zdradza negatywne nastawienie mówcy, nawet, gdy ten mówi coś zupełnie innego.

Kolejny interesujący gest to lekko uniesiona głowa, która jest wyrazem optymizmu bądź neutralnych emocji. Jednak już lekkie zadarcie podbródka może być odebrane jako nadmierna pewność siebie, nieugiętość lub grubiaństwo. Zupełnie przeciwne wrażenie sprawia przechylenie głowy w bok (często stosowane przez kobiety oznacza uległość). Pochylenie głowy do przodu i tym samym obniżenie poziomu podbródka wyraża dezaprobatę, skrytą agresję lub zniechęcenie. Natomiast podniesienie ramion tak, by „schować” w nich głowę to zachowanie podobne do garbienia się – jegocelem jest chęć wydania się mniejszym, by uniknąć ataku lub krytyki (3).

Przechodząc do kwestii dłoni, istnieje wiele gestów pokazujących prawdziwe myśli mówcy. Ekspresyjne wyrażanie swoich myśli poprzez odpowiednie ruchy rąk pozwala na utrzymanie dynamiki przemowy i uwagi słuchaczy (4). I tak pokazanie otwartych dłoni rozmówcy niesie ze sobą niewerbalny komunikat: „jestem uczciwy i mam szczere zamiary”, zwrócenie wnętrza dłoni do góry: „jestem spokojny i uległy”, za to schowanie ich za plecami lub w kieszeniach spodni: „ukrywam coś przed tobą”. Ten ostatni gest wykorzystują również mężczyźni, gdy nie chcą rozmawiać na niewygodny dla nich temat (5). Co więcej, istnieją dwa ruchy rąk wyrażające autorytet i stwarzające wrażenie rozkazu. Pierwszy z nich to dłoń zwrócona wnętrzem do dołu. Jest to zachowanie charakterystyczne m.in. dla monarchów i dostojników kościelnych; ruch ten wykorzystywano również w nieco zmienionej formie w starożytnym Rzymie i III Rzeszy. Drugi gest wiąże się z wyciągniętym palcem wskazującym i ma równie pejoratywne konotacje. Skrajnie negatywną jego odmianą

jest dodatkowe zamknięcie w pięść reszty palców. Słuchacze mają wówczas poczucie bycia poniżanym lub karconym przez mówcę (6).

Splatanie, bądź zaciskanie dłoni oznacza negatywne nastawienie, frustrację lub wszelkiego rodzaju zdenerwowanie. Występuje w różnych formach – od ułożenia dłoni na stole po tzw. gest „listka figowego”, czyli nic innego jak złożenia rąk na wysokości krocza. Oznaką odmiennego nastawienia – pewności siebie, poczucia wyższości oraz samozadowolenia – jest gest „wieży” ułożonej z palców. Czasem przybiera on nawet formę złożonych rąk (podobnie jak do modlitwy) lub „przewróconej wieży” (używanej głównie podczas słuchania innych). Pewność siebie jest również wyrażana poprzez złożenie rąk za plecami. Jest to typowa postawa przywódców. Gdy jednak w tym samym geście jedna ręka trzyma drugą za nadgarstek, zamiast oznaki władzy, mamy do czynienia z próbą opanowania się i zachowania zimnej krwi. Im większe jest zdenerwowanie danej osoby, tym wyżej jedna ręka trzyma drugą (i tak aż do łokcia) (7).