W Berlinie po raz drugi zorganizowano Światowe Forum pod patronatem Prezydenta Niemiec, Franka-Waltera Steinmeiera. W wydarzeniu wzięło udział blisko 200 międzynarodowych przedstawicieli rządów, organizacji pozarządowych, firm, naukowców oraz reprezentantów grupy Światowych Odpowiedzialnych Liderów Fundacji BMW. Jako członek tej ostatniej, miałem okazję przybliżyć wszystkim obecnym wnioski z polskiej debaty nt. kwestii uchodźców, wielokulturowości, radykalizmu czy wykluczenia społecznego.
Pod hasłem „Przywracanie zaufania publicznego” omawiano sposoby wzmocnienia zaufania do legalnych instytucji rządowych i radzenia sobie z szerzącymi się: populizmem i radykalizmem. Nie da się ukryć, że uczciwość i tzw. good governance, czyli dobre rządzenie, są niezbędnymi warunkami do zdobycia zaufania obywateli do instytucji państwa oraz odbudowy i stabilizacji społeczeństw po ostatnich zawirowaniach społecznych i politycznych. Brak ufności w działania decydentów jest powszechny w wielu krajach i można go rozwiązać m.in. za pomocą zwiększenia transparentności.
Jak się okazuje, około 1,5 miliarda ludzi, a więc blisko 20% globalnej populacji, żyje w krajach dotkniętych przemocą, niestabilnością polityczną i konfliktami. Uczestnicy pierwszego Globalnego Stołu, który odbył się w Hadze, zgodzili się, że nie brak odpowiednich narzędzi do rozwiązywania konfliktów. Brakuje za to często woli politycznej ze strony międzynarodowych i krajowych aktorów, aby pociągnąć rządy do odpowiedzialności za ich działania. Lokalni aktorzy, którzy nie są częścią skorumpowanych elit, muszą być silniej zaangażowani w budowanie stabilnych społeczeństw, aby zapewnić narodowe pojednanie i odbudowę zaufania.
Brak możliwości rozwoju i pracy, szczególnie dotykający młodych ludzi, jest jedną z głównych przyczyn przez które coraz więcej ludzi czuje się wyobcowanych. Widać to głównie w młodych demokracjach, jak np. w Tunezji, gdzie wiele osób radykalizuje się. Aby przeciwdziałać temu zjawisku, postanowiono pomóc w otwarciu międzynarodowego rynku pracy dla tamtejszych absolwentów uniwersytetów. Globalny Stół w Tunezji rozpoczął inicjatywę, by zapewnić im dostęp do światowego rynku cyfrowego, łącząc międzynarodowe przetargi projektowe z programistami i twórcami stron internetowych.
Oprócz perspektyw zatrudnienia, przejrzyste przepływy pieniężne i mechanizmy antykorupcyjne stanowią inne ważne warunki budowania zaufania do instytucji państwa. Mając na celu stworzenie atrakcyjnego i wiarygodnego środowiska inwestycyjnego na Bałkanach Zachodnich oraz promowanie i poprawę praworządności, uczestnicy Globalnego Stołu w Sarajewie, w ścisłej współpracy z sześcioma regionalnymi izbami handlowymi, opracowali legalny „zestaw narzędzi” dla inwestorów.
Wojny domowe są kolejnym czynnikiem niszczącym zaufanie ludzi do państwa i jego instytucji. Co więcej, podkopują one ufność między jednostkami. Próby rozwiązywania konfliktów wyłącznie środkami prawnymi szybko osiągają swoje granice, jak zakreślono we wnioskach globalnych rozmów w Kolumbii. Zaufanie do państwa może więc wzrosnąć tylko wtedy, gdy stworzony zostanie powszechnie zrozumiały, sprawiedliwy system, otwierający drogę do bezpieczeństwa i pokoju w podzielonym społeczeństwie. Taki system obejmuje swoim zakresem m.in. możliwość dochodzenia do prawdy, uznawanie i ściganie niesprawiedliwości, dokonywanie zadośćuczynień i zapobieganie powtarzaniu się niesprawiedliwości i przemocy.
Aby z powodzeniem wdrożyć te elementy, ważne jest zaangażowanie lokalnych podmiotów i firm w proces pokojowy (obecnie opracowywana jest konkretna koncepcja). Nowe sposoby budowania zaufania w czasach rosnącej polaryzacji społecznej były również przedmiotem dyskusji podczas ostatniego Globalnego Stołu w Atenach, którego celem było opracowanie metod reintegracji zradykalizowanych jednostek, przezwyciężenie polaryzacji społecznej i ułatwienie konstruktywnego dialogu.
Drugi cykl Globalnego Stołu Fundacji BMW pokazał, że odbudowa zaufania odgrywa kluczową rolę w społeczeństwach, które przeszły różnej maści konflikty. Podczas drugiego berlińskiego Globalnego Forum zaprezentowano liczne koncepcje i inicjatywy uczestników w małych, interaktywnych grupach roboczych z decydentami z ośrodków rządowych, środowisk biznesu, kultury i społeczeństwa obywatelskiego.
Liczne dyskusje, spotkania i nieformalne rozmowy podczas Drugiego Światowego Forum w Berlinie były niewątpliwie satysfakcjonującym i inspirującym doświadczeniem. Jaki jest główny cel organizacji Forum? Otóż organizatorzy głęboko wierzą w to, iż poszczególni liderzy mogą wnieść istotny wkład w pozytywne zmiany społeczne i polityczne, a opuszczając Forum będą dążyć do obranych celów.
Organizatorzy, wraz z grupą Światowych Odpowiedzialnych Liderów, wierzą w swoją misję i przynoszącą efekty pracę nad zrównoważonymi rozwiązaniami w najbardziej palących sprawach naszego zglobalizowanego świata. Ten ostatni – szczególnie teraz – potrzebuje stabilizacji i odbudowania wzajemnego zaufania.
