30 lat współpracy Integrierte Gesamtschule Bonn oraz IV LO im. Adama Mickiewicza w Warszawie

0

Wymiany młodzieży stanowić powinny integralną część dydaktyki języków obcych. Tak jest przypadku IV LO im. Adama Mickiewicza w Warszawie, które to od trzydziestu lat prowadzi cieszącą się wielkim zainteresowaniem młodzieży, wymianę z Integrierte Gesamtschule w Bonn. Niniejszy artykuł poświęcony jest tradycji tej wymiany oraz realizacji rozmaitych projektów powstałych w trakcie jej trwania.

 

 I

Czy warto bawić się w wyliczanki, zastanawiając się nad ilością, nominalnością, nazewnictwem czy w końcu skutecznością metod nauczania języków obcych? Czy warto poddawać je podziałom na metody konwencjonalne i alternatywne, dokonywać kolejnych gradacji, syntetyzując celowość ich zastosowania w określonych sytuacjach, czy też w konkretnym przypadku? Czy warto sięgać po technikę pracy projektem, celem urozmaicenia oferty dydaktycznej języków obcych? Czy warto organizować wymiany młodzieży jako element interkulturowy, dydaktyczny, wychowawczy, kształtujący?

 Bezwzględnie i jednoznacznie: Tak!, Tak, jak jednoznaczna jest konieczność sięgania do ich bujnie mieniących się rozmaitości, gdyż ogromnie urozmaicony, ogromnie kulturowo urozmaicony stał się obecny nam świat, a co za tym idzie, dydaktyka języków obcych powinna mienić się zmieniającymi ją przestrzeniami, jak wykorzystywanie technik, typowych dla jednej lub więcej niż jednej metody nauczania – tak, jak jednoznaczna jest konieczność stosowania projektów dydaktycznych, niekoniecznie o charakterze li tylko badawczym, winnych wzbogacać i wzbogacających efekty wizujących dydaktykę języków obcych. I po trzecie: wymiany młodzieży powinny nie jedynie dodatkowo zdobić szaty dydaktycznych powinności powinnego dydaktyka języków obcych, lecz, a właściwie przede wszystkim, stanowić integralną nić, wiążącą kulturowe wspólnoty myślowe, eliminującą wzajemne uprzedzenia.

 Tradycja wymian sięga do lat pięćdziesiątych minionego stulecia, lecz jej znamienity rozwój przypada na lata 80 dwudziestego wieku. W tym okresie, w tej przestrzeni czasowej zawiązało się wiele relacji polsko-francuskich, polsko-brytyjskich, polsko-hiszpańskich, a także wymian polsko-niemieckich. Ich erupcja i rozwój datowany jest mniej więcej na połowę lat 80-tych minionego stulecia, a zainteresowanie obu sąsiadujących państw tą szlachetną inicjatywą znacznie zaskoczyło tak Polaków, jak i Niemców i odbiło się szerszym echem także w kręgach władz. Wkrótce po polskiej transformacji podtrzymano tę inicjatywę także na szczeblu politycznym i podpisano układ między oboma państwami, który opisano następującymi słowy: „Decyzję o powołaniu polsko-niemieckiej organizacji na wzór Francusko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży podjęli Tadeusz Mazowiecki (wówczas premier RP) i Helmut Kohl (wówczas kanclerz federalny Niemiec). 17 czerwca 1991 roku, w dniu zawarcia Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, podpisano Umowę o Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży, na podstawie której organizacja zaczęła działać od 1 stycznia 1993 roku.

 Od początku swej działalności PNWM wsparła ponad 50 tysięcy projektów, w których wzięło udział ponad 2 miliony uczestników.” Organizacja ta, w przytoczonym fragmencie to Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży (Das Deutsch-Polnische Jugendwerk), powstała w tym samym roku i od 25 lat wspiera współpracę niemieckich i polskich szkół, pomaga w znalezieniu partnerów, wyznacza wspólne cele dla młodych Niemców i Polaków dla ich przyszłości w wolnej, niezależnej, wielokulturowej Europie.

 

 II

Jedną ze stołecznych szkół, zaliczającą się do pierwszych spośród tych, które współpracę w takim kształcie nawiązały, jest IV LO im. Adama Mickiewicza w Warszawie, wówczas kierowane przez Panią Wiesławę Brożek-Filipowską, która tę współpracę zainicjowała, zaś jej następczynie, Pani Barbara Taff, pełniąca honory dyrektora czwartego liceum ogólnokształcącego w Warszawie w latach 2000-2011 oraz od 2011 roku piastująca to stanowisko, Pani dyrektor Marzenna Zaworska, ją kontynuowały. Szkołą partnerską jest Integrierte Gesamtschule w Bonn i wymiana z tą szkołą trwa nieprzerwanie od 1986, dlatego rok 2016 był dla obu placówek oświatowych rokiem jubileuszowym.

Celem spotkań młodzieży jest wzajemne poznanie, przełamywanie uprzedzeń, walka z rasizmem, uczenie tolerancji wobec innych kultur, poglądów i racji, przygotowanie do pokojowego współistnienia w zjednoczonej Europie, a także zachęcenia uczniów do nauki języka niemieckiego i aktywizowanie ich do podejmowania innych działań, związanych z wzajemnym przenikaniem się kultury polskiej oraz kultur krajów niemieckiego obszaru językowego. Wspólne działania zaowocowały nie tylko już 30-letnią tradycją wymiany Integrierte Gesamtschule w Bonn oraz IV LO im. Adama Mickiewicza w Warszawie, ale też udziałem w kilku ważnych międzynarodowych projektach traktujących o szansach na wspólną przyszłość oraz filmem, na którym utrwalono wspólne działania młodzieży obu państw.

 Jak już wspomniano, początki przedsięwzięcia datowano są ponad trzydzieści lat wstecz, a zainteresowanie nim bezustannie wzrastało z roku na rok. Dlatego też pomyślano o rozszerzeniu formuły i w roku 2003 przygotowano autorski projekt germanistyczno-historyczna pod tytułem: „Was war-was wird”? Autorkami tego projektu były Panie Kamila Załuska, nauczycielka historii, obecnie vice dyrektorka IV LO oraz Pani Renate Gerner nauczycielka historii w szkole w Bonn. Projekt ten został zgłoszony do konkursu, będącego części ogólnoeuropejskiego programu „Junge Wege in Europa”, finansowanego przez Fundację Roberta Boscha. Ze strony niemieckiej przy realizacji projektu zaangażowani byli też i inni nauczyciele, Pani Bettina Jobst (nauczycielka języka niemieckiego), Pan Hajo Schaps (nauczyciel języka niemieckiego) oraz Pan Andreas Golasowski. Ze strony polskiej z kolei projekt powstawał przy zaangażowaniu Pani Małgorzaty Szuk (nauczycielki języka niemieckiego), Pana Piotra Żurawskiego oraz przy moim udziale. Czas trwania projektu przewidziano na lata 2004-2006, zaś jego głównym założeniem i celem było poznanie historii i losów żydów polskich od czasów najdawniejszych, przez Holokaust aż do chwili obecnej, zrozumienie wzajemnych, jakże skomplikowanych relacji między naszymi narodami, przełamywanie wzajemnych uprzedzeń i stereotypów.

 W pierwszym roku projektu młodzież polska i niemiecka wzajemnie poznawali siebie, partnerskie szkoły oraz konkretyzowali zadania wynikające z założeń projektu. W kolejnym roku uczennice i uczniowie obu szkół wspólnie przygotowali dokumentację zdjęciową, której celem było porównanie tych samych miejsc przed wojną, w trakcie jej trwania i po jej zakończeniu, ze szczególnym uwzględnieniem terenów byłego getta w Warszawie. Wędrówki młodzieży z aparatem w dłoni były dla młodzieży szczególną i wyjątkową lekcją historii. Efektem tej współpracy była wystawa zdjęć z warszawskiego getta, zarówno z czasów wojny, jak i przedstawiająca tereny byłego getta dziś. Wystawę otwarto w takim samym kształcie w obu szkołach, w tym samym terminie, tak jak też została w obu językach zaprezentowana: polskim i niemieckim.

 W trzecim roku trwania projektu celem zainteresowania stał się Kraków i ślady jego żydowskich mieszkańców. Obie grupy, polska i niemiecka, zwiedziły krakowski Kazimierz i Podgórze – tereny dawnego getta oraz miejsce, w którym znajdowała się fabryka Oskara Schindlera, a obecnie znajduje się muzeum. Wspólny, trzyletni projekt, wieńczy film, którego realizację zawdzięczamy życzliwej i profesjonalnej pomocy Pana Andreasa Golasowskiego, powstały przy zaangażowaniu wszystkich uczestniczących w projekcie osób pod tytułem „Warschau und Krakau Spurensuche”, przedstawiający getta żydowskie w Warszawie i w Krakowie, dokumentujący wysiłki uczennic i uczniów dziesiątego oddziału szkoły w Bonn oraz warszawskich „Mickiewiczaków” z klas jeden-dwa.

 

 III

Wspomniany projekt nie był jedynym projektem dla młodzieży, w który w tym okresie zaangażowana była młodzież z Mickiewicza. W ramach Roku polsko-niemieckiego odbyło się w Krakowie w dniach 22-30 października 2005 roku seminarium pod hasłem „Razem w Europie”. Brało w nim udział 20 wybranych uczniów z Polski i z Niemiec, głównie tych szkół, które prowadzą wymianę ze szkołami niemieckimi, a w przypadku liceum im. Adama Mickiewicza wówczas ta wymiana trwała od 19 lat. W spotkaniu uczestniczyła dwie uczennice, a celem podstawowym spotkania było uświadomienie zarówno polskiej jak i niemieckiej młodzieży prawdy o wspólnej historii, kulturze oraz korzeniach. Patronami i współorganizatorami spotkania ze strony polskiej był portal „interklasa”, a ze strony niemieckiej związek „Schulen ans Netz”. Uczestnicy seminarium, po trzech dniach wprowadzania w tajniki dziennikarstwa, musieli opracować jeden spośród czterech tematów (Oskar Schindler i żydzi w Krakowie, Nowa Huta oraz komunizm, Solidarność, Kultura i sztuka w Krakowie). Wyposażeni w aparaty cyfrowe, dyktafony sami zdobywali potrzebne im informacje do napisania artykułów.

 Praca w grupach zbliżyła do siebie uczniów z Polski i z Niemiec, umożliwiła im też doskonalenie języka niemieckiego, poszerzyła ich horyzonty słowem połączyła w tym, co kryje w sobie pojęcie – integracja europejska.

 Od roku 2011 na mocy ustalenia dyrektorów obu placówek określono, że wymianą kieruje stały zespół w składzie Hajo Schaps z Niemiec oraz ja, z ramienia Mickiewicza. W trakcie ich trwania częścią integralną wymiany był wyjazd obu grup do Oświęcimia, poza minionym rokiem, gdy w to miejsce zaproponowaliśmy Sztutowo. Natomiast ze strony niemieckiej wyjazd do sąsiadującej z Bonn Kolonii. W programach wymian znajdowały się też inne atrakcje: dwukrotnie wyjeżdżaliśmy do Brukseli, raz do Maastricht. Zwiedziliśmy Burg Eltz, Marksburg, płynęliśmy statkiem po Renie, wyjeżdżaliśmy do Akwizgranu, do wielu innych ciekawych miejsc. Jeżeli przyjąć, że rocznie w wymianie brało udział z polskiej i z niemieckiej strony po dwadzieścia osób, a były lata, gdy liczba ta była bardziej okazała, w przeciągu minionej trzydziestolatki w wymianie tej uczestniczyło ponad 1200 młodych ludzi z Polski i z Niemiec.

 W wyniku wymian zawiązały się przyjaźnie, relacje, nawet bardzo osobiste, związki towarzyskie, przyjacielskie i inne, trwające do dziś. W realizację wymian zaangażowanych było ponad pięćdziesięciu nauczycieli oraz sześciu dyrektorów obu szkół. Wymianę zawsze, od początków swojego istnienia, wspierała Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży, wspierały ją też inne instytucje, Fundacja Roberta Boscha, Instytut Germanistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Wymiana ta trwa dzięki pomocy i zaangażowaniu wielu osób dobrej woli, wierzących w sens takich i podobnych przedsięwzięć, wierzących w ich sens teraz i dla wspólnej przyszłości. Oby do następnej 30-tki!

Autor tekstu: dr Michał Jamiołkowski, adiunkt w Instytucie Germanistyki UW oraz nauczyciel j. niemieckiego w IV LO im. Adama Mickiewicza w Warszawie.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here