Igrzyska: Jeden świat, jedno marzenie

0
Obecne, XXIX Igrzyska Olimpijskie w Pekinie, przynoszą wiele kontrowersji. Hasło przewodnie to: ?jeden świat, jedno marzenie”. Podobne, jak na owe czasy, wielkie przedstawienie zostało zorganizowane w Tokio w 1964 roku. Były to pierwsze igrzyska zorganizowane w Azji. Historycy sportu orzekli wtedy, że ?Igrzyska olimpijskie podbiły kontynent azjatycki”[1]. I tym razem, nie tylko Azja, ale i cały świat został ?podbity’ przez to niezwykłe, wielkie, kulturalne wydarzenie, które być może wpłynie na obecny reżim w Chinach. Będziemy mogli je wspólnie wszyscy przeżywać już za rok, teraz jednak postaram się przybliżyć nieco tamte lata, kiedy to sportowcy z dwóch zupełnie różnych światów starli się ze sobą po raz pierwszy na tak dużą skalę.Tokio 1964 – Igrzyska XVIII Olimpiady (10-24.10)Japonia, wybrana na gospodarza igrzysk, chciała się pokazać światu z jak najlepszej strony po ogromnej klęsce militarnej, jaką jeszcze niedawno przeżyła. Nie oszczędzano więc na niczym – stworzono wiele nowych obiektów sportowych, które kosztowały blisko 3 miliardy dolarów. Igrzyska zostały opatrzone hasłem: ?kolor i dźwięk” i rzeczywiście, ubrania i flagi 94 drużyn przedstawiały całą gamę barw. Muzyka, od tradycyjnej po nowoczesną, rozbrzmiewała dookoła i została zagrana wręcz idealnie. Wszystko zostało dopięte na ostatni guzik – nawet program igrzysk przebiegał co do sekundy. Z zawodów wykluczono niektórych sportowców z Korei Północnej i Indonezji w wyniku czego kraje te wycofały całe swoje ekipy. Z powodu rasistowskiej polityki rządu Pretorii, nie dopuszczono też do zawodów reprezentację RPA.

O medale olimpijskie w Tokio walczyło aż 5140 sportowców (4457 mężczyzn i 683 kobiety). Wydarzenia te po raz pierwszy oglądał ?cały świat”, bo aż 600 milionów ludzi na wszystkich kontynentach[2]. Cesarz Hirohito osobiście dokonał otwarcia igrzysk. Yoskinoro Sakai, ostatni w sztafecie biegacz niosący pochodnię, zapalił znicz olimpijski. Był on sam w sobie symbolem i przestrogą, bowiem urodził się niedaleko Hiroszimy 6 sierpnia 1945 roku w chwili, gdy na miasto spadała bomba atomowa. Trasa, którą mieli pokonać biegacze, miała początkowo przebiegać starodawnym ?jedwabnym szlakiem”, ale okazało się to niemożliwe z powodów politycznych.

Sporą sensacją była ponowna wygrana (jak i 4 lata wcześniej w Rzymie) w biegu na 800 metrów Nowozelandczyka Petera Snella, który następnie wygrał bieg na 1500 metrów. W trójskoku wygrał Polak, Józef Szmidt. Ten ostatni doznał kontuzji kolana na kilka miesięcy przed igrzyskami i jedynie dzięki długim i żmudnym treningom doszedł do formy na czas. Polska sztafeta (4x100m) nie tylko zdobyła złoty medal, ale i ustanowiła nowy rekord świata[3]. Wszystkich polskich medalistów przedstawia poniższa tabela:

złote medale
  • Józef Grudzień – boks – waga lekka
  • Jerzy Kulej – boks – waga lekkopółśrednia
  • Marian Kasprzyk – boks – waga półśrednia
  • Józef Schmidt – trójskok
  • Teresa Ciepły, Irena Kirszenstein, Halina Górecka, Ewa Kłobukowska – sztafeta 4 x 100 m
  • Waldemar Baszanowski – podnoszenie ciężarów – waga lekka
  • Egon Franke – szermierka – floret, indywidualnie
srebrne medale
  • Artur Olech – boks – waga musza
  • Irena Kirszenstein – skok w dal
  • Irena Kirszenstein – bieg na 200 m
  • Teresa Ciepły – bieg na 80 m przez płotki
  • Marian Dudziak, Marian Foik, Wiesław Maniak, Andrzej Zieliński – sztafeta 4 x 100 m
  • Egon Franke, Ryszard Parulski, Janusz Różycki, Zbigniew Skrudlik, Witold Woyda – szermierka – floret, drużynowo
brązowe medale
  • Józef Grzesiak – boks – waga lekkośrednia
  • Tadeusz Walasek – boks – waga średnia
  • Zbigniew Pietrzykowski – boks – waga półciężka
  • Andrzej Badeński – bieg na 400 m
  • Ewa Kłobukowska – bieg na 100 m
  • Mieczysław Nowak – podnoszenie ciężarów – waga piórkowa
  • Marian Zieliński – podnoszenie ciężarów – waga lekka
  • Ireneusz Paliński – podnoszenie ciężarów – waga lekkociężka
  • Krystyna Czajkowska, Maria Golimowska, Krystyna Jakubowska, Danuta Kordaczuk, Krystyna Krupowa, Józefa Ledwigowa, Jadwiga Marko, Jadwiga Rutkowska, Zofia Szczęśniewska, Maria Śliwkowa – siatkówka
  • Emil Ochyra, Jerzy Pawłowski, Andrzej Piątkowski, Wojciech Zabłocki, Ryszard Zub – szermierka – szabla, drużynowo [4]

Mianem ?dwóch królowych” olimpijskiej lekkoatletyki nazywano dwie medalistki: Brytyjkę, Mary Rand i Polkę, Irenę Kirszenstein. Obie wywalczyły aż po trzy medale. Po raz trzeci z rzędu (od 1956 roku) zwyciężyła w pływaniu na 100 metrów stylem dowolnym Dawn Fraser, zwana ?Wielką damą”. Był to tym większy sukces, że trzy miesiące przed zawodami chodziła w gorsecie usztywniającym po wypadku samochodowym, w którym zginęła jej matka. Dawn, aby uczcić tę doniosłą chwilę, przepłynęła kanał otaczający pałac cesarski i zabrała na pamiątkę wiszącą tam flagę olimpijską. Została wtedy złapana i postawiona przed oblicze cesarza, który jej tenże wybryk wybaczył. Australijczycy jednak postanowili ukarać swoją największą pływaczkę i zdyskwalifikowali ją na dziesięć lat[5]. Statystykę medalową przedstawia następująca tabela:

Klasyfikacja medalowa[6]
Lp. Państwo złoto srebro brąz razem
1 USA 36 26 28 90
2 ZSRR 30 31 35 96
3 Francja 16 5 8 29
4 Niemcy 10 22 18 50
5 Włochy 10 10 7 27
6 Węgry 10 7 5 22
7 Polska 7 6 10 23
8 Australia 6 2 10 18
9 Czechosłowacja 5 6 3 14
10 Wielka Brytania 4 12 2 18

Innsbruck 1964 – Igrzyska Zimowe X Olimpiady (29.01-09.02)

Równie udane, pomimo wielu przeszkód, uznaje się Igrzyska w Innsbrucku, które miały miejsce pół roku wcześniej. Wystąpiło w nich 36 reprezentacji oraz 1091 sportowców (891 mężczyzn i 200 kobiet)[7]. Tak naprawdę wydarzenie to odbywało się w dwóch, skrajnie różnych miejscach. W Seefeld były to prawdziwie zimowe zawody, w Innsbrucku zaś suche i wietrzne zawody wiosenne. A to dlatego, że od ponad dwóch miesięcy nie zawitały tam żadne opady śniegu. Był to fenomen, gdyż każdego roku jest tam duża ilość opadów. Zamiast odśnieżać, trzeba było więc zwieść z gór 25 000 ton śniegu. Do tego celu użyto armii austriackiej, która wykonała tą tytaniczną pracę i dzięki temu możliwe było przeprowadzenie igrzysk. Tak duże nakłady na organizację zostały szybko poddane surowej krytyce prasy, ale zapomniano o tym, kiedy na igrzyska przybyło ponad milion widzów[8].

Podczas ceremonii otwarcia igrzysk flagi wszystkich państw zostały opuszczone do połowy z powodu śmierci dwóch sportowców. Pierwszy z nich, Australijczyk Ross Milne podczas zjazdu próbnego (gdzie prędkość jazdy wynosiła około 100km/h) wypadł z trasy i uderzył w drzewo. Drugą ofiarą był Polak w reprezentacji Wielkiej Brytanii, Kay Skrzypecki. Saneczkarz ów również wypadł z toru i w wyniku doznanych obrażeń, umarł. Na otwarciu nie obyło się też bez drobnych problemów: o mały włos nie spóźniła się orkiestra z Wiltener, która tuż przed zawodami pokrzepiała się miejscowymi specjałami alkoholowymi. Wszystko jednak skończyło się dobrze i muzyka zabrzmiała na czas[9].

Również same zawody nie były w pełni udane. W Iglis, na torze saneczkowym częściowo stopniał śnieg w wyniku tego było więcej wywrotek niż poprawnych przejazdów. W tych ciężkich warunkach wszystkie krążki olimpijskie zdobyli Niemcy i Austriacy. Polacy zajęli miejsca kolejno: czwarte, piąte i szóste. Falę oburzenia wywołała kanadyjska sędzina Suzanne Francis-Morrow, która wszystkim przyznawała maksymalnie niskie oceny, zaś niezasłużenie wysoko oceniła swych rodzimych zawodników. Padały wówczas głosy, że lepiej byłoby wyznaczyć zwycięzców podczas losowania niż w wyniku oceny, która była przecież często skrajnie subiektywna[10].

Polacy nie zdobyli w tych igrzyskach żadnych medali. Osiągnęli jednak punktowane miejsca: jedno 4, dwa 5 i dwa 6. Statystykę medalową przedstawia tabela:

Klasyfikacja medalowa[11]
Lp. Państwo złoto srebro brąz razem
1 ZSRR 11 8 6 25
2 Austria 4 5 3 12
3 Norwegia 3 6 6 15
4 Finlandia 3 4 3 10
5 Francja 3 4 0 7
6 Niemcy 3 3 3 9
7 Szwecja 3 3 1 7
8 USA 1 2 3 6
9 Holandia 1 1 0 2
10 Kanada 1 0 2 3

Meksyk 1968 – Igrzyska XIX Olimpiady (12-27.10)

Scena polityczna w ówczesnych czasach była bardzo niespokojna. Na całym świecie widoczne były konflikty: wojna w Wietnamie, Praska Wiosna w Czechosłowacji tłumiona przez armie Paktu Warszawskiego, a w Polsce niesmak po ?marcu”. W samym Meksyku sytuacja nie była łatwa. Biedna ludność sprzeciwiała się finansowaniu przez państwo tak wielkiej imprezy[12]. Na cztery miesiące przed igrzyskami doszło do starcia demonstrantów z policją. Zginęło wtedy około 300 osób, zaś 1200 zostało rannych[13]. Nawet dziesięć dni przed otwarciem imprezy doszło do przepychanek z policją. Śmierć wtedy poniosło blisko 250 protestujących.

Po raz kolejny nie dopuszczono do zawodów państw promujących rasizm (RPA, Rodezję). Osobno występowały też reprezentacje RFN i NRD. Zaczęto też wprowadzać na igrzyskach letnich testy antydopingowe oraz testy płci. Igrzyska w Meksyku były jednymi z najbardziej upolitycznionych, mimo, iż starano się temu przeciwstawić za wszelką cenę. Zdyskwalifikowano na przykład dwóch ciemnoskórych biegaczy z USA, Smitha i Johna Carlos, kiedy podnieśli w górę pięści w czarnych rękawiczkach podczas wciągania flagi ich kraju na maszt na znak protestu przeciw dyskryminacji Afro-Amerykanów[14].

Ceremonii otwarcia igrzysk dokonał prezydent Meksyku Gustavo Diaz Ordaz. Po raz pierwszy też zapalenia ognia olimpijskiego dokonała kobieta, lekkoatletka Enriqueta Basilio Sotelo. Później już jednak nie było tak, jak na każdych igrzyskach. Okazało się, że rozrzedzone powietrze na wysokości 2300 m. n.p.m., gdzie rozgrywały się igrzyska zawierało o około 30% mniej tlenu, co z jednej strony stawiało mniejszy opór i pomagało w osiąganiu lepszych efektów, z drugiej zaś zanotowano wiele przypadków zasłabnięć i służby medyczne musiały raz po raz cucić zawodników[15].

Bardzo dobrze wypadła na igrzyskach reprezentacja Polski. Nasi rodacy zdobyli pięć złotych medali, dwa srebrne i jedenaście brązowych. Gdyby nie potworny pech Ireny Kirszenstein-Szewińskiej, która była o włos od pobicia rekordu świata i wywalczenia złotego medalu w sztafecie. Główny problem polegał na tym, że zgubiła ona pałeczkę i tym samym pogrzebała marzenia o kolejnym medalu dla siebie i pierwszym dla koleżanek z drużyny[16]. Statystyka medalowa została przedstawiona w poniższej tabeli:

Klasyfikacja medalowa[17]
Lp. Państwo złoto srebro brąz razem
1 USA 45 28 34 107
2 ZSRR 29 32 30 91
3 Japonia 11 7 7 25
4 Węgry 10 10 12 32
5 NRD 9 9 7 25
6 Francja 7 3 5 15
7 Czechosłowacja 7 2 4 13
8 RFN 5 11 10 26
9 Australia 5 7 5 17
10 Wielka Brytania 5 5 3 13
11 Polska 5 2 11 18

Medale zdobyte przez Polaków:

złote medale
  • Jerzy Kulej – boks – waga lekkopółśrednia
  • Irena Szewińska – lekkoatletyka, bieg na 200 m
  • Waldemar Baszanowski – podnoszenie ciężarów – waga lekka
  • Józef Zapędzki – strzelectwo – pistolet sylwetkowy
  • Jerzy Pawłowski – szermierka – szabla
srebrne medale
  • Artur Olech – boks – waga musza
  • Józef Grudzień – boks -waga lekka
brązowe medale
  • Hubert Skrzypczak – boks – waga papierowa
  • Stanisław Dragan – boks – waga półciężka
  • Janusz Kierzkowski – kolarstwo torowe 1000 m ze startu zatrzymanego
  • Irena Szewińska – lekkoatletyka, bieg na 100 m
  • Henryk Trębicki – podnoszenie ciężarów, waga kogucia
  • Marian Zieliński – podnoszenie ciężarów, waga lekka
  • Norbert Ozimek – podnoszenie ciężarów, waga półciężka
  • Marek Gołąb – podnoszenie ciężarów, waga lekkociężka
  • Halina Aszkiełowicz, Krystyna Czajkowska, Krystyna Jakubowska, Krystyna Krupa, Józefa Ledwig, Jadwiga Marko-Książek, Barbara Niemczyk, Krystyna Ostromęcka, Elżbieta Porzec, Zofia Szczęśniewska, Wanda Wiecha, Lidia Żmuda – siatkówka
  • Egon Franke, Adam Lisewski, Ryszard Parulski, Zbigniew Skrudlik, Witold Woyda – szermierka – floret drużynowo
  • Bohdan Gonsior, Henryk Nielaba, Bohdan Andrzejewski, Kazimierz Barburski, Michał Butkiewicz – szermierka – szpada drużynowo [18]

Grenoble 1968 – Igrzyska Zimowe X Olimpiady (6-18.02)

 Igrzyska w Grenoble przeszły do historii z wielu powodów. Jednym z nich było zastosowanie po raz pierwszy na szeroką skalę badań płci i antydopingowych – tuż po każdej konkurencji. Drugim powodem była olbrzymia suma wydana na ich organizację – pół miliarda dolarów. Kolejnym było z pewnością ?rozbicie” igrzysk na kilka miast, pomiędzy którymi nie kursowały tanie, publiczne środki transportu. Kibice musieli wybierać, jakie konkurencje chcą zobaczyć. Igrzyska nie miały więc swojego centrum[19].

Na imprezie wystawiono 37 reprezentacji, udział w niej wzięło 1158 sportowców. Igrzyska otworzył prezydent Francji Charles de Gaulle. Cała ceremonia otwarcia odbyła się na zbudowanym naprędce stadionie ze stalowych rurek, gdzie chóry śpiewały z playbacku. Skoczkowie spadochronowi lądowali na środku kół olimpijskich, a z nieba prószyły się płatki róż. Mimo drobnych niedociągnięć, zgromadzono tam aż 60 000 widzów[20].

W pamięć zapadł też moment zapalania ognia olimpijskiego. Francuski łyżwiarz Alain Calmat musiał pokonać aż 96 stopni schodów, aby dotrzeć do znicza. Bicie jego serca było słyszane przez wszystkich uczestników igrzysk dzięki pomocy aparatury nagłaśniającej. Same zawody nie były pomyślne dla Polaków – zdobyli oni aż czterokrotnie czwarte miejsce, dwa razy piąte i dwa razy szóste. Jednak pomimo faktu, iż medali dla nas nie było, zupełnie nieoficjalnie zostaliśmy uznani za najlepiej ubraną ekipę igrzysk. A to przez haftowane kożuszki z Podhala, które zrobiły w Grenoble furorę[21]. Statystykę medalową, niestety bez naszych rodaków, przedstawia poniższa tabela:

Klasyfikacja medalowa[22]
Lp. Państwo złoto srebro brąz razem
1 Norwegia 6 6 2 14
2 ZSRR 5 5 3 13
3 Francja 4 3 2 9
4 Włochy 4 0 0 4
5 Austria 3 4 4 11
6 Holandia 3 3 3 9
7 Szwecja 3 2 3 8
8 RFN 2 2 3 6
9 USA 1 5 1 7
10 Finlandia 1 2 2 5
10 NRD 1 2 2 5

[1] Pod red. Mariana B. Michalaka, Kronika sportu, wydanie I, Warszawa 1993, s. 578.[2] http://www.pkol.pl/906.html, 24.04.2007[3] M. B. Michalak, op. cit., s. 582.

[4] http://collision.lookin.at/pl/Letnie_Igrzyska_Olimpijskie_1964.htm, 20.04.2007.

[5] M. B. Michalak, op. cit., s. 583.

[6] http://collision.lookin.at/pl/Letnie_Igrzyska_Olimpijskie_1964.htm, 20.04.2007.

[7] http://www.pkol.pl/1240.html, 25.04.2007.

[8] M. B. Michalak, op. cit., s. 571.

[9] Ibidem, s .572.

[10] Ibidem, s. 576.

[11] http://pl.wikipedia.org/wiki/Zimowe_Igrzyska_Olimpijskie_1964, 27.04.2007.

[12]http://collision.lookin.at/pl/Letnie_Igrzyska_Olimpijskie_1968.htm#Dyscypliny_pokazowe, 28.04.2007.

[13] http://www.pkol.pl/907.html, 29.04.2007.

[14] http://www.pkol.pl/907.html, 29.04.2007.

[15] Ibidem.

[16] M. B. Michalak, op. cit., s. 619.

[17] http://collision.lookin.at/pl/Letnie_Igrzyska_Olimpijskie_1968.htm#Dyscypliny_pokazowe, 29.04.2007.

[18] Ibidem.

[19] M. B. Michalak, op. cit., s. 607.

[20] Ibidem.

[21] Ibidem.

[22] http://collision.lookin.at/pl/Letnie_Igrzyska_Olimpijskie_1968.htm#Dyscypliny_pokazowe, 29.04.2007.

jgtjrththr

Poprzedni artykułKto ty jesteś? Anglik mały
Następny artykułPolska Europejskim Tygrysem: Recepta na sukces
Paweł Rogaliński
Paweł Rogaliński jest politologiem, filologiem, rzecznikiem prasowym organizacji pozarządowej oraz twórcą Przeglądu Dziennikarskiego. Od 2015 roku należy do prestiżowej grupy Światowych Odpowiedzialnych Liderów Fundacji BMW Stiftung Herbert Quandt. Za swoje osiągnięcia nagradzany na całym świecie, m.in. w Londynie, Berlinie, Rio de Janeiro, Warszawie, Brukseli i Strasburgu. Ukończył następujące kierunki studiów na Uniwersytecie Łódzkim: stosunki międzynarodowe: nauki polityczne, zarządzanie oraz filologię angielską, osiągając przy tym ogólnokrajowe sukcesy naukowe (m.in. Studencki Nobel). Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską w Londynie poświęconą popularności politycznej w krajach anglojęzycznych. Jego ostatnia książka pt. „Jak politycy nami manipulują. Zakazane techniki” (Wydawnictwo Sorus, Poznań 2013) z powodu dużej popularności doczekała się dodruku już w kilka miesięcy po wydaniu. Więcej na stronie oficjalnej: www.rogalinski.eu.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here