Co zrobić, aby ochrona zdrowia była na wyższym poziomie dla wszystkich obywateli? Rozmowa z dr Ewą Łastowiecką

Rozmowa z dr Ewą Łastowiecką (nie tylko lekarką, ale także pisarką)

Karol Czejarek (Karol): – Dziękuję Pani Doktor za wyrażenie zgody na tę rozmowę, której temat męczy mnie od dawna, gdyż – niestety – ostatnio coraz częściej korzystam z publicznej służby zdrowia (starość nie radość).  Ale nim przejdziemy do spraw „medycznych”, poinformuję naszych Czytelników, że również jest Pani autorką znakomicie napisanych książek:

„Zemsta Skorpiona”,

„Limba” oraz

„Na scenie Szpitala Al Kindi w Bagdadzie”.

Ta ostatnia była wynikiem Pani wyjazdu w roku 1982 wraz mężem do Iraku.

Pytam więc, kiedy na półkach księgarskich znajdzie się kolejna Pani literacka publikacja?

 

Ewa Łastowiecka (Ewa): – Nie wiem.

 

Karol: – Zatem pozostańmy na razie przy pierwszym zagadnieniu pt. ZDROWIE.

Czy zna Pani receptę na rozwiązanie w Polsce problemów związanych z funkcjonowaniem służby zdrowia?

 

Ewa: – Nie. Zarządzanie jest sztuką zgłębianą przez kilka lat na studiach, doskonaloną na podyplomowych kursach, czerpaniem z doświadczeń historycznych i obserwacją radzących sobie lepiej z tym problemem.  Wiem tylko, jak zarządzać domem, planować budżet, dbać o czystość (jedyną rzecz, na którą mogą sobie pozwolić w równym stopniu zamożni, jak i ubodzy).

Przez całe życie połowę naszego uposażenia przeznacza się na różne składki, w tym na ochronę zdrowia. Nie rozumiem, dlaczego jest  jak jest.  W tym zakresie nie mam kompetencji.

 

Karol: – A Pani Mąż?

 

Ewa: – Mój mąż uważa, że należy zacząć od edukacji społeczeństwa: zaufania do wiedzy i zrozumienia wagi problemu.

 

Karol: – Pani Doktor, brakiem kompetencji nie może się Pani zasłonić – gdyby tak było, nie poprosiłbym Panią o tę  „receptę”.

 

Ewa: – Mogę jedynie oprzeć się na truizmach i opiniach ekonomistów.

 

Karol: – Zatem chciałbym prosić o poszerzenie Państwa odpowiedzi ( jako że pracowała Pani także zagranicą), w kwestii dotyczącej ew. wykorzystania doświadczeń innych krajów przez naszych urzędników „zarządzających zdrowiem” w urzędach miast, gmin, na szczeblu województw i całego kraju.

I ewentualnie – w jaki sposób miałoby to być wprowadzone w życie? Także w kwestii „edukacji społeczeństwa”?

 

Ewa: – W każdym kraju widoczny jest trend do oszczędzania.

W Niemczech np. już nie zwraca się  kosztów za nocny kurs taksówki do apteki po lek dla chorego sąsiada.

W Austrii pacjent zgłaszający się do dentysty musi się liczyć z tym, że najpierw będzie zrobiony porządek z trzonowcami, a jedynki (z powodu których się zdecydował na wizytę) będą leczone na końcu.

Lekarzowi zależy, żeby pacjent nie zniechęcił się, nie zrezygnował w połowie leczenia, bo za  każdy zabieg  Kasa Chorych zapłaci.

Wydaje mi się, że osobą która mogłaby wymyślić koncepcję ochrony zdrowia w tych warunkach,  jest pan Jerzy Owsiak.

 

Karol: – Bo… potrafi dokonywać cudów?

 

Ewa: – Bo niekonwencjonalnie myśli, a potencjał zamienia w konkret. Jednak czuwanie nad zdrowiem wszystkich obywateli nie nadaje się na widowisko. To problem wyjątkowo złożony.

Pandemia COVID w wielu krajach uzmysłowiła, czym jest brak zaufania do organów, którym powierzone jest zdrowie.

Dlatego z wyprzedzeniem pracuje się nad kosztownymi, lecz opłacalnymi, wielokrotnie mniejszymi niż koszty leczenia pandemii, planami tej edukacji.

Nauka nie tylko pozwala na wgląd w problemy, z którymi boryka się świat, lecz również dotyka nas na co dzień.

 

Karol: – Proszę o poszerzenie w tym zakresie swojej wypowiedzi.

 

Ewa: – Wdrażanie w życie wyników badań naukowych, choćby zaczynało się od rozwiązań dla potrzeb naszej obecności w kosmosie, przenika do przyziemnych problemów, oferując różne udogodnienia.

Podpatrujemy wzory na Zachodzie, a czym zadziwia nas Wschód?

Hiroszima i Nagasaki przypominają nam konsekwencje rozszczepienia atomu uranu.

Dziś wiemy, że energia atomowa może być czysta, może dostarczać  ciepło i światło w domach, oczyszczać z toksycznych spalin powietrze.

Brak zrozumienia korzyści płynących z postępu nauki prowadzi do katastrofy, przesuwa nas w średniowiecze, a może cofnąć w paleolit.

 

Karol: – W związku  z tym, co konkretnie powinniśmy w naszym kraju zrobić, aby… nie cofnąć się do „paleolitu”?

Co Pani Doktor np. doradziłaby (mając tak ogromny bagaż doświadczeń) ministrowi zdrowia, gdyby Panią o taką radę poprosił?

 

Ewa: – Przeciwnie, ten bagaż jest zerowy i na pewno nie będę doradzała ministrowi. Moim obowiązkiem jest doradzanie pacjentom w ich żywotnych sprawach.

 

Karol: – A gdyby „się uparł” i nadal bardzo o to prosił?

 

Ewa: – Potraktowałabym pytanie jak formę przestrzenną i spojrzenie od tyłu. Co my możemy zrobić dla poprawy stanu  zdrowia w sytuacji, w której jesteśmy zdani na łaskę deficytowej instytucji?

 

Karol: – I, chcąc nie chcąc, wracamy do Narodowego Funduszu Ochrony Zdrowia? Ale proszę mówić dalej, gdyż znów Pani przerwałem…

 

Ewa: – Sporo wiemy: praca, ruch – to życie, a łóżko, fotel, pilot w ręku – grób. W Japonii i Korei Południowej jest najwyższa na świecie średnia długość życia – 82 lata, a to w połączeniu ze spadkiem liczby urodzin, powoduje przetaczanie się po tych krajach „srebrnego tsunami”. Tam się nie czeka z nadzieją, że jakoś to będzie. Proponowanie opóźnienia wieku emerytalnego budzi sprzeciw. Wobec tego przeciwdziała się w inny sposób: aktywizuje się seniorów i stwarza placówki zatrudniające osoby po 70. roku życia. Dodatkową korzyścią są kontakty międzyludzkie (ich brak jest pułapką w pracy zdalnej).

 

Karol: – To bardzo interesujące, proszę o więcej szczegółów!

 

Ewa: – Na jednej z małych wysepek żyją sobie staruszki powyżej setki (głównie kobiety). Badacze rzucili się do obserwacji czynników sprzyjających utrzymaniu długotrwałej kondycji. I co się okazało?  

Te starowiny truchtają przed świtem na brzeg oceanu, parę ładnych minut ćwiczą, podziwiając wschód słońca, wracają, na śniadanko garsteczka ryżu i jakieś roślinki z własnego ogródka. No a po południu – „hulaj dusza, piekła nie ma”: rozkwita życie towarzyskie, tańce, gry, śmichy chichy, jakieś skromne sushi, trochę glonów…

 

Karol: – I co Pani na to jako doświadczona lekarka?  

 

Ewa: – Należy dodać, że długiemu życiu nieuchronnie towarzyszy degeneracja tkanek. Każdy podział DNA (a w niektórych narządach następuje to co kilka dni) stwarza możliwość niekorzystnej mutacji, wiodącej do schyłku. Chorych,  niezdolnych do samodzielnego życia nie kieruje się jak kiedyś do szpitala, tylko pomaga zapewnić opiekę w domu. To nawet stymuluje innowacyjne rozwiązania, np. człekokształtne roboty, ale pewnych czynności robot nie wykona, potrzebna jest ludzka pomoc. W zależności od dochodów pacjenta, państwo pokrywa koszt tej opieki, czasem nawet całkowicie.  

 

Karol: – A dlaczego u nas opieka zdrowotna kuleje?

 

Ewa: – Nie ma tu nic odkrywczego, powód jest oczywisty. Przykład: u południowego sąsiada, w Czechach (z podobnym do naszego systemem), pacjenci zawsze mieli się lepiej, bo mają wyższy procent PKB na zdrowie.

 

Karol: – A więc to zależy od PKB?

 

Ewa: – Dysponując jedną  z najniższych w Europie dotacją, jesteśmy zmuszeni mocno oszczędzać.

Kontrakty ograniczają limity przyjęć pacjentów, a te wynikają z wysokich, wciąż rosnących kosztów nowatorskich urządzeń, zabiegów, operacji czy też nowoczesnej farmakoterapii. Niby umiemy się uporać z chorobami infekcyjnymi, ale bakterie, te najprymitywniejsze formy życia, ignorują prawa ewolucji i błyskawicznie tworzą mechanizmy uodpornienia na kolejne specyfiki.

 

Karol: – Czy to znaczy, że wyprodukowanie nowych jest kosztowne i mało opłacalne?

 

Ewa: – Produkcja leków stosowanych w chorobach przewlekłych jest masowa, czyli bardziej opłacalna, infekcja mija zwykle po kilku dniach. No a wirusy, ze zdolnościami „agentów do zadań specjalnych”, jak tylko przedostaną się do życiodajnych ludzkich soków sieją spustoszenie, tego właśnie doświadczyliśmy niedawno i jeszcze się z tym nie uporaliśmy.

 

Karol: – I co nam jeszcze leży na sercu?

 

Ewa: – Informując pacjenta z migotaniem przedsionków (i skromną emeryturą), o optymalnej, zgodnej z wytycznymi, terapii przeciwkrzepliwej zapobiegającej udarom, która nie jest refundowana, a koszt miesięcznej kuracji wynosi 150 złotych, walczymy z poczuciem wstydu. Nie mamy też odwagi proponować choremu z ciężką niewydolnością serca leku o udowodnionych korzyściach z ceną zależną od dawki od 340 do 650 złotych.  

 

Karol: – Oszczędza się również na zakazie wystawiania recept na bezpłatne leki dla ubezpieczonych seniorów, w prywatnych placówkach (które znacząco odciążają zakłady publiczne). Może warto zredukować liczbę urzędników w ochronie zdrowia, cyfryzacja powinna pomóc. Bo to jest podobnie, jak z biurokracją w kopalniach, która pobiera dodatki, jakby sama narażała swoje zdrowie i życie, schodząc na dół.

 

Ewa: – Zwłaszcza, że to wiąże się z dodatkowymi wpływami do budżetu. Wspomaga go i pacjent opłacający „usługę”, i lekarz odprowadzający z tego tytułu podatek. Dlatego też należałoby ułatwiać tworzenie nowych firm, jak również wspierać istniejące, od największych do jednoosobowych. Z pustego i Salomon nie naleje.

Poprawa stanu nie jest możliwa z dnia na dzień, ale gdyby to rozplanować na kilka lat (takie propozycje już były), oczywiście z uwzględnieniem kształcenia większej liczby kadry na pierwszą linię frontu?  

A co mogą urzędy lokalne? Starać się o fundusze i budować placówki zgodne z wymogami czasu.

 

Karol: – Pani Doktor, pięknie dziękuję za tę rozmowę i szczerość z jaką podeszła Pani do tematu!

 

Ewa: – Pan Profesor ma dar wydobycia na światło dzienne czegoś, co boli. Zazwyczaj niechętnie o tym rozmawiamy.

 

Karol: – Mam nadzieję, że jednak poruszymy omawianymi zagadnieniami wielu naszych Czytelników, których zapraszamy do wyrażenia swoich opinii (w rubryce do tego przeznaczonej pod tekstem). A już na zakończenie jeszcze zapytam:

Kiedy na półkach księgarskich i bibliotecznych zobaczymy Pani kolejną książkę?

 

Ewa: – Ja ją skończyłam. Następne kroki nie zależą ode mnie. Sama jestem ciekawa.  

 

Karol: – Zapraszam zatem PT Czytelników, do ew. wyrażenia swych opinii na temat „ochrony zdrowia” w naszym kraju, życząc Pani Doktor, jak najszybszego wydania kolejnej książki.