Uroczystości odbyły się w dniach 1-2 października 2022 r. w nowym budynku Biblioteki Publicznej w Łysomicach. Wzięli w nich liczny udział mieszkańcy tej podtoruńskiej wioski z władzami gminy, a także członkowie Rady Krajowej Mateczników Patriotyzmu z prezesem dr Maciejem A.Zarębskim i członkami Rady: Januszem Jagłą z Niepołomic oraz Adamem Kozłowskim, kustoszem i założycielem miejscowej Izby Historii i Tradycji.
Obchody rozpoczęły się od powitania uczestników przez Piotra Kowala, wójta gminy Łysomice oraz krótkiego wystąpienia Roberta Kożuchowskiego, przewodniczącego Rady Gminy, który omówił i przybliżył zebranym program imprezy. Z kolei głos zabrał dr Maciej A.Zarębski, który zaprezentował działalność Krajowej Rady Mateczników Polskości w latach 2016-2022. Stwierdził, że chociaż najważniejszym celem funkcjonowania Rady jest integracja środowiska mateczników, to równie istotne jest udzielenie im wsparcia przy pozyskiwanu funduszy zewnętrzych, w tym grantów z programów prowadzonych przez Narodowy Instytut Wolności oraz pomoc przy digitalizacji zbiorów wykonanej przez pracowników wydziałów etnografii uczelni humanistycznych. Istotnym celem działania Rady jest również propagowanie samej idei matecznikowej i ciągłe podkreślanie ich znaczenia dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.
Następnie, na przykładzie Regionalnej Izby Historii i Tradycji w Łysomicach, przedstawił ideę i zasady funkcjonowania Mateczników. Przypomniał, że Rada powstała po to, aby jednoczyć gospodarzy mateczników i być niejako ich twarzą. Do chwili obecnej zostało opisanych w dwóch albumach jego autorstwa blisko 200 takich ośrodków. W większości są to inicjatywy prywatne, posiadające lidera (kustosza) o silnej osobowości i wielu zainteresowaniach oraz zdolnościach i pasjach, w tym literackich, artystycznych i kolekcjonerskich. Taką indywidualnością jest m.in. gospodarz matecznika łysomickiego Adam Kozłowski, poeta, gawędziarz i działacz sportowy.
Gospodarze mateczników bywają także muzykami, malarzami, rzeźbiarzami, pisarzami lub wybitnymi społecznikami. Potrafią łączyć swoje rozliczne zainteresowania i pasje w działalności matecznikowej. Założone przez nich ośrodki to instytucje z reguły non profit, prowadzące autentyczną i samodzielną działalność programową, przy uwzględnieniu elementów patriotycznych, kulturowych i edukacyjnych. Ruch matecznikowy winien się ponadto cechować ścisłymi związkami z małą ojczyzną oraz partnerską współpracą z władzą samorządową. Łysomicka Izba jest właśnie świetnym przykładem takiej modelowej współpracy prywatnego ośrodka z władzami gminy – stwierdził dr Zarębski. I na zakończenie powiedział – Mateczniki to podstawowy warunek przetrwania polskości i naszej narodowej tożsamości.
Historię powstania Regionalnej Izby Historii i Tradycji w Łysomicach i formy jej działalności przybliżył jej kustosz Adam Kozłowski. Swój Matecznik utworzył po blisko 40 latach zbierania eksponatów w maju roku 2012.
Obecnie w muzeum można podziwiać ponad 3 tys. zgromadzonych eksponatów. Znajduje się wśród nich m.in. stuletnia (wciąż działająca!) wafelnica, czy kuźnia z miechem, podkowami i narzędziami kowalskimi.
Po swoim wystąpieniu Adam Kozłowski przez długi czas odbierał gratulacje i podziękowania za swoją działalność od przedstawicieli władzy marszałkowskiej, powiatowej i gminnej, a także od obecnych członków Rady Krajowej Mateczników.
Pierwszy dzień obchodów zakończył się degustacją lokalnych przysmaków przygotowanych przez gospodynie z KGW, wspólnym zdjęciem przed Łysomickim matecznikiem (foto) oraz jego zwiedzaniem.
Można było m.in. zobaczyć oryginalny Punkt Kasowy Banku Ludowego, rekonstrukcję izby lekcyjnej z lat międzywojennych, odrestaurowaną na wzór oryginalnej ziemiankę partyzancką, oraz kącik pamięci nauczycieli powiatu toruńskiego zabitych przez Niemców w pierwszych latach drugiej wojny światowej.
Drugiego dnia obchodów (2 października) członkowie Rady Krajowej Mateczników oraz goście, w tym gospodarze mateczników przybyli z woj. mazursko-warmińskiego: Anna Bogusz, kustosz Chaty Mazurskiej w Szczytnie z mężem Tadeuszem i Zygmunt Rząp, właściciel Muzeum Rolniczego w Olszynach oraz dr Ludomira Zarębska z Zagnańska udali się na wędrówki studyjne po ziemi chełmińskiej. Uczestnicy zwiedzili Zamek Bierzgłowski, (warownię krzyżacką) i Chełmno, pierwszą stolicę krzyżacką – miasto siedmiu wzgórz i siedmiu kościołów; z uwagi na relikwie św. Walentego (w kościele pw. Wniebowzięcia NMP) zwane miastem zakochanych
Ten udany jubileusz został zakończony spotkaniem członków Rady Krajowej Mateczników z wladzami gminy.
Tekst – ZAM, foto Rafał Gawroński
