Nasze malowanie to my,
nasze emocje i pragnienia…
i jeszcze coś więcej.
Iwonna Drozd
—
Przez Zbigniew Waldemar Okoń
Stowarzyszenie Twórcze „Pasja” w Chełmie powstało w 2005 roku. Liczyło wówczas 15 osób.
Ale początek jego powstania sięga 1998 roku, gdy w Chełmskim Domu Kultury powstała, bardzo popularna wówczas w chełmskim środowisku artystycznym, amatorska grupa plastyczna „Pasja”.
W katalogu wystawy prac członków Stowarzyszenia Twórczego „Pasja”, zorganizowanej 12 września 2025 roku w Chełmskiej Bibliotece Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti w Chełmie z okazji 20 rocznicy powstania Stowarzyszenia Twórczego „Pasja”, czytamy:
„Pasja”. Skąd się wzięła? Najprościej byłoby odpowiedzieć, że z pasji do piękna, do sztuki, do malowania. W młodości marzyliśmy, aby zostać artystkami, artystami, ale w tamtych czasach, „cóż to było za zajęcie”. Zdobyliśmy wykształcenie „pewne zawodowo”, ale pasja do tworzenia przetrwała.
Był rok 1998. Trzy bardzo już zdeterminowane dziewczyny: Aleksandra Borowiec, Iwona Drozd i Wiesława Kraj zostały przedstawione, wspaniałej artystce, malarce pełniącej w Chełmskim Domu Kultury funkcję instruktorki Teresie Chomik-Kazarian (pisałem o niej m. in. w „Przeglądzie Dziennikarskim” 31 lipca 2023 r.), która po konsultacji z ówczesną dyrektorką, utworzyła przy CHDK plastyczną grupę dla dorosłych (…).
Od tego czasu minęło 27 lat. Do połowy 2000 roku wykonywaliśmy prace ołówkiem na papierze, odwzorowując z wielką pieczołowitością martwą naturę: jak przenieść na powierzchnię trójwymiarowe kształty, jak narysować szkło, jak oddać miękkość lub twardość materii, światło i cień et cetera…
Kiedy pokonaliśmy te trudności „Nasza Pani Profesor”, jak nazywaliśmy Tereskę, uznała, że jesteśmy gotowi do przejścia na kolor, który z ogromną siłą zaczął „wybuchać” na naszych płótnach. (…). Dbałość o zachowanie poziomu artystycznego była nam wpajana na co dzień”. (Iwonna Drozd, Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025, s.1).
Pierwszą wystawę grupa zorganizowała w reprezentacyjnej sali wystawowej Chełmskiego Domu Kultury (tzw. sali lustrzanej) w styczniu 2001 roku.
Iwonna Drozd:
„Uczestniczyło w niej 8 członków grupy plastycznej. Towarzyszyły jej radość, ale i niepewność, czy prace są już na takim poziomie, że można je pokazać całemu miastu. Korekty, poprawki i ostateczny przegląd zdecydował, które nadają się na wystawę, a z których należy zrezygnować. Dbałość o zachowanie poziomu artystycznego była nam wpajana na co dzień. Może dlatego nikt nie protestował, gdy okazywało się, że nie należy tym razem wystawiać obrazu, bowiem wymaga on jeszcze dopracowania”. (Iwonna Drozd, „Pasja”. Skąd się wzięła? [w:] Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025, s.1).
Do 2003 roku grupa zorganizowała 10 wystaw indywidualnych i 4 wystawy zbiorowe, a jej członkowie uczestniczyli w 2 plenerach malarskich.
Kłopoty i trudności z dalszą działalnością grupy zaczęły się w 2004 roku po zmianach organizacyjnych w Chełmskim Domu Kultury, gdy odeszła (na emeryturę) Teresa Chomik-Kazarian. Trzeba było „szukać” nowego lokalu.
Iwonna Drozd:
„W 2004 r. nasza koleżanka Maria Rutkowska, której niestety nie ma już z nami, wynalazła ogromny, ale zaniedbany lokal po zlokalizowanej w piwnicach wymiennikowni ciepła. Został on nam wynajęty przez MPEC (Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Chełmie – przyp. zwo) na korzystnych warunkach. Obejmował niewielkie pomieszczenia z łazienką na bazę i wielkie, o powierzchni 400m2 i wysokości 4m, świetnie nadające się na przestrzeń do malowania i powierzchnię wystawienniczą. Rozpoczęliśmy prace nad sprzątaniem i zarejestrowaniem Stowarzyszenia. W 2005 powstało Stowarzyszenie Twórcze „Pasja”, z 15 członkami. Zaczęła też funkcjonować Galerii „Pasja”, gdzie malowaliśmy oraz systematycznie organizowaliśmy wystawy i warsztaty. Byliśmy u siebie. No prawie”. (Iwonna Drozd, „Pasja”. Skąd się wzięła? [w:] Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025, s. 1).
To „No prawie” miało – i wciąż ma – dla Stowarzyszenia Twórczego „Pasja”, jednego z najaktywniejszych w Chełmie stowarzyszeń artystycznych, ogromne – nie tylko lokalowe – znaczenie.
„W przestronnych pomieszczeniach MPEC-u – co Iwonna Drozd szczególnie podkreśla – Stowarzyszenie zorganizowało „do dzisiaj 90 wspólnych wystaw artystycznych (…) dla mieszkańców naszego miasta, bo przecież dla nich je organizujemy, ale też my jeździliśmy ze swymi obrazami, sławiąc naszą Ziemię Chełmską. (…).
W przestronnych pomieszczeniach obrazy prezentowały się fantastycznie, stąd też chętnie wystawiali u nas znakomici artyści z różnych ośrodków: prof. Stanisław Lisowski z Warszawy, malarz i rzeźbiarz, Brunon Nastały, Grupa „Plama” z Łęcznej, „Communio Graphis z Góry Kalwarii, ST „Prowincja” z Siedliszcza: była także wystawa po międzynarodowych warsztatach malarskich. (…). Każdy z nas miał też wystawy autorskie w Chełmie i innych miejscowościach Polski”. (Iwonna Drozd, „Pasja”. Skąd się wzięła? [w:] Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025, s. 1).
W 2020 roku – nazwijmy to najdelikatniej – wymówiono Stowarzyszeniu pomieszczenia dla Galerii „Pasja”.
Iwonna Drozd:
„Do 2020 roku, kiedy zostaliśmy pozbawieni pomieszczeń galeryjnych, Galeria „Pasja” zaspokajała potrzeby kulturalne miasta. Najlepiej było to widać na wernisażach, gdzie spotykało się jednocześnie od 50 do 100 osób. Świetnie bawili się zatopieni w dyskusjach przy lampce wina. Po wernisażu odwiedzali wystawę pojedynczo lub w grupach: osoby z niepełnosprawnościami czy uczniowie z Zespołu Szkół nr 6 i 8, którzy przychodzili na lekcje plastyki”. (…).
Ciągle mamy dużo zapału, chociaż dopadają nas coraz to nowe „dolegliwości”. Utworzenie Stowarzyszenia złożyło na nasze barki dużo obowiązków fizycznych i finansowych, ale największym ciosem było uniemożliwienie nam stałego korzystania z pomieszczeń dawnej Galerii „Pasja”.
Teraz mieścimy się w pomieszczeniach piwnicznych wynajmowanych od CHSM (Chełmskiej Spółdzielni Mieszkaniowej – przyp. zwo). Ale jest zdecydowanie za ciasno na wspólne malowanie i prowadzenie działalności warsztatowej. Aby powstały nowe obrazy niezbędne są wyjazdy plenerowe. Spotykamy się raz na tydzień w środy o godz. 17.00. Jesteśmy otwarci na nowych, ale już malujących członków. Zapraszamy. Nasz adres: ul. Żołnierzy I AWP 19”. (Iwonna Drozd, „Pasja”. Skąd się wzięła? [w:] Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025, s. 2).
Teresa Chomik-Kazarian, honorowy członek Stowarzyszenia Twórczego „Pasja”, nigdy nie opuściła swoich artystycznych podopiecznych. Są oni stałymi gośćmi Domu Pracy Twórczej w Uhrze k/ Chełma, gdzie wspólnie z mężem Oganesem Kazarianem, powszechnie znanym Owikiem, Ormianinem z urodzenia, Polakiem z wyboru, chełmianinem z miłości (pisałem o nich m. in. w „Przeglądzie Dziennikarski” 31 lipca 2023 r.), oboje wspierają ich w działalności artystycznej i społeczno-kulturalnej.
Iwonna Drozd:
„Początkowo naszą „Akademią” były plenery organizowane przez Dom Pracy Twórczej Teresy i Oganesa Kazarianów w Uhrze k/ Chełma. Tam bywali wspaniali artyści: Janusz Trzebiatowski i Celina Kędziora z Krakowa, Elżbieta Zezulska, Stefan Lisowski z Warszawy, Tadeusz Drążkiewicz z Sosnowca, Zofia i Marek Leszczyńscy z Radzynia Podlaskiego. Z ich wiedzy i doświadczeń czerpaliśmy do woli.
Kontynuując, wpojoną nam przez Tereskę, dbałość o zachowanie poziomu naszych prac siedmioro z nas ukończyło studia podyplomowe z zakresu malarstwa na Wydziale Artystycznym UMCS w Lublinie”. (Iwonna Drozd, „Pasja”. Skąd się wzięła? [w:] Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025, s. 2).
Na początku niniejszego artykułu napisałem, że „Pasja” była i jest jedną z najbardziej popularnych grup plastycznych w chełmskim środowisku artystycznym.
Opinię tę chciałbym uzasadnić cytatem Iwonny Drozd, z przytaczanego tu już wielokrotnie jej katalogu pt. Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025.
Iwonna Drozd:
„Pasja” zaczęła organizować warsztaty i plenery we własnym zakresie, opierając się na składkach i funduszach pozyskanych dzięki konkursom na projekt zadania z dziedziny kultury, przeprowadzanych każdego roku przez Urząd Miasta Chełm. Czasem wspierały nas Gminne Ośrodki Kultury i zaproszenia z Ukrainy.
Stowarzyszenie Twórcze „Pasja” od początku brało czynny udział w przedsięwzięciach i imprezach kulturalnych organizowanych przez miasto. Przykładem niech będą zajęcia z malowania dla chełmian w ramach Otwartych Drzwi podczas Dni Chełma, czy organizowane wystawy na Placu Łuczkowskiego, jak też zajęcia plastyczne dla dzieci i dorosłych w Galerii „Pasja” podczas Nocy Kultury.
Uczestniczymy w Dniu Organizacji Pozarządowych oraz Dniu Pasji wszystkich chełmian.
Odpowiedzią na potrzeby środowiska stała się też nasza działalność charytatywna. Wielokrotnie przekazywaliśmy nasze prace na akcje Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, Chełmskiego Hospicjum, Hospicjum Małego Księcia w Lublinie i na rzecz wielu innych potrzebujących osób”. (Iwonna Drozd, „Pasja”. Skąd się wzięła? [w:] Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025, s. 2).
Obecnie do Stowarzyszenie Twórczego „Pasja” należy trzynastu członków: Danuta Boraczuk, Aleksandra Borowiec, Anna Buczko (prezes zarządu), Sabina Czerwińska, Iwonna Drozd (wiceprezes zarządu), Andrzej Gnaś (wiceprezes zarządu), Ewa Król, Danuta Kurczewicz, Małgorzata Łepik-Szostak, Alicja Oleszczuk, Elżbieta Petruk, Monika Wolszczak, Halina Wójcik.
Członkiniami honorowymi są: Teresa Chomik-Kazarian i Teresa Krzysiak.
Teresa Chomik-Kazarian, Iwonna Drozd i Danuta Kurczewicz otrzymały od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za działalność twórczą odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.
Gdy na obecnej, jubileuszowej wystawie prac artystów z „Pasji”, oglądam ich obrazy, nie sposób jest nie odwołać się do malarstwa Teresy Chomik-Kazarian oraz do malarstwa, grafiki, rzeźby i kompozycji Oganesa Kazariana, ich znakomitych nauczycieli, których twórczość zaliczana jest do jednych z największych osiągnięć artystycznych tych dziedzin sztuki w Polsce, a z których „wiedzy i doświadczeń – jak pisze Iwonna Drozd – czerpaliśmy do woli”.
Prezentowane na wystawie prace charakteryzują się fascynacją kolorów, bieli i czerni, wyrażaniem emocji i uczuć, mieszaniem i łączeniem technik malarskich, rozpoznawalną indywidualnością, dążeniem do artystycznego wyrażania przy pomocy realistycznych, ale także abstrakcyjnych form, treści obrazów.
Kojarzą się z naszym codziennym obcowaniem z przyrodą, z widokami rodzimego, chełmskiego krajobrazu, pulsują obrazami, barwami kolorów, wewnętrznym ładunkiem emocji.
Rozważania swoje o wystawie artystów ze Stowarzyszenia Twórczego „Pasja” kończę cytatem Iwonny Drozd, podkreślając artyzm ich twórczości oraz ich odwoływanie się do chełmskiej przyrody, do ludzkiej wspólnoty przeżyć i uczuć.
„Obrazy mają w sobie nasze marzenia i twórcze zmagania. Mają w sobie pasję życia. Nasze malowanie to my, nasze emocje i pragnienia… i jeszcze coś więcej. Szukamy swej barwy, swojej formy. Te poszukiwania to twórczy proces. Jakże inspirujący. To tętno życia malarza. To odkrywania własnego świata. Siebie. Esencja wrażliwości”. (Iwonna Drozd, Pasja Stowarzyszenie Twórcze 2005-2025. Chełm 2025, s.1).
Czy można szczerzej wyrazić „marzenia i twórcze zmagania, pasję życia, malowanie, emocje i pragnienia… i jeszcze coś więcej” artystów Stowarzyszenia Twórczego „Pasja” w Chełmie?
