Profesor Jan Chodera (15.10.1915-30.09.1975)

0

W październiku minęły kolejne rocznice urodzin i śmierci Człowieka, o którym nigdy nie zapomnę!

Był (kiedy studiowałem) profesorem, dr. hab. – dyrektorem Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Promotorem mojej pracy magisterskiej („Retrospektywne elementy w dramatach Gerharda Hauptmanna”), a w historii pozostanie przede wszystkim jako autor (wspólnie z Andrzejem Bzdęgą i Stefanem Kubicą) „Podręcznego słownika polsko-niemieckiego i niemiecko-polskiego” (których Wydawcą była WIEDZA POWSZECHNA i Wydawnictwo LANGENSCHEIDT), oraz książki „Literatura o Polsce” (Katowice 1969).

Był też kierownikiem Punktu Konsultacyjnego Filologii Germańskiej UAM w Szczecinie (gdzie przez wiele lat mieszkałem i pracowałem), a podkreślam to dlatego, gdyż wtedy aktywnie lansował ideę powstania dzisiejszego Uniwersytetu Szczecińskiego, włączając w tę „akcję”  ówczesne kierownictwo UAM, z prof. Gerardem Labudą na czele.

Wspominam Go także dlatego, iż był badaczem antypolskiego nurtu w literaturze niemieckiej XX wieku. We wspomnianej wyżej  książce „Literatura o Polsce”, w sposób odkrywczy zwrócił uwagę na nurt rewizjonistyczno-nacjonalistyczny – jak go nazywał – licznie występujący w literaturze niemieckiej w XX wieku (obok oczywiście książek przeciwnych temu nurtowi,  przez nazistów „palonych na stosach”!).

Jego wspomniany „Podręczny słownik” (którego był inicjatorem) do dziś nie ma sobie równych! Oparty jest na aktualnych osiągnięciach gramatyki strukturalnej, morfologii i słowotwórstwa, z uwzględnieniem osiągnięć fonetyki.

Zawiera nie tylko znaczenie wyrazów, ale przede wszystkim wiele przykładowych  frazeologicznych zwrotów z ich praktycznym użyciem i tłumaczonych z tej okazji na język polski.

Nazwisko Chodery wiąże się też z „Małym słownikiem pisarzy niemieckich, austriackich i szwajcarskich” (Warszawa, 1973), jak też z ogromną ilością skryptów przybliżających studentom „niemieckie nowele”, „Expressjonizm” i inne epoki. Redagował też – przypomnę – m.in „Lingua Posnaniensia” i upowszechniał dorobek naukowy polskich germanistów.

Profesora cechował wielki patriotyzm, entuzjazm społecznego działania i zapał organizacyjny, a elementy te w sposób zadziwiający łączył naukowo – z pasją pracy badawczej i dydaktycznej. Był niespożyty w swoich dążeniach i jakże skuteczny w ich realizacji!

Przed wojną (1939 roku),  pracując m.in. w Centrali Prasowej Związku Polaków w Niemczech, pełnił funkcję kierownika berlińskiego Ośrodka Związku Akademików Polskich, reprezentując ogół Polaków będących tam wtedy na uchodźstwie. O tym dowiedziałem się od samego  Edmunda Osmańczyka, który był zawsze WIERNY polskiej racji stanu, godnie służył Polsce, polskiemu Śląskowi (z którego pochodził), szerząc w Niemczech polską mowę, tradycję, polskie  zwyczaje i obyczaje.

Prof. Chodera był człowiekiem niezwykle odważnym, walczącym z agresywnym nacjonalizmem niemieckim! I dlatego pozwoliłem sobie przypomnieć Go w swej rubryce „z metalową różą” Czytelnikom PD.

Zawsze miał czas i przeogromną cierpliwość dla „swoich” studentów, czego i ja miałem możliwość doświadczyć przez cały okres studiów.

Spieszył z pomocą WSZYSTKIM, którzy jego rady i życzliwości potrzebowali.

Wychował liczną rzeszę magistrów, również doktorów, z których wielu doprowadził do stopnia doktora habilitowanego.

W ostatnich latach (przed śmiercią) zajął się jeszcze organizowaniem studiów filologii szwedzkiej, norweskiej i duńskiej.

WIECZNA  MU CZEŚĆ I CHWAŁA!

Poprzedni artykułKsiążki, które mogą zainteresować…
Następny artykułMiędzyśrodowiskowa konferencja o problemie wolności
Karol Czejarek, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa; magister filologii germańskiej, tłumacz przysięgły z języka niemieckiego; członek Związku Literatów Polskich; profesor nadzwyczajny b. Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora, wieloletni adiunkt - kierownik po. Zakładu Kulturoznawstwa Stosowanego w Instytucie Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego; nauczyciel mianowany j. niemieckiego w szkołach średnich; przedstawiciel stowarzyszenia „ost-west-forum Gut Goedelitz” w Warszawie. Inicjator i redaktor (wspólnie m.in. z Tomaszem Pszczółkowskim), Biografii polsko-niemieckich pt. „Historia pamięcią pisana”, „Polska między Niemcami a Rosją” oraz Redaktor „Dzieł zebranych Hansa Hellmuta Kirsta”. Autor książek: „Nazizm, wojna i III Rzesza w powieściach Hansa Hellmuta Kirsta”, monografii o Annie Seghers, antologii niemieckich pisarzy wojennych pt. „Sonata wiosenna”, gramatyki niemieckiej „Dla ciebie” (wspólnie z Joanną Słocińską), oraz spolszczenia (z synem Hubertem) „Collins German Grammar” i „Collins Verb Tables” (przy współudziale Ewy Piotrkiewicz-Karmowskiej). Współautor publikacji „Polen – Land und Leute” oraz albumów „Polska” i „Szczecin”. Członek Komitetu Naukowego Międzynarodowej Konferencji nt. „Praw człowieka” w Sejmie RP Przełożył z j. niemieckiego m.in. Georga Heyma, Guentera Kunerta, Hansa Hellmuta Kirsta, Hansa Walldorfa, Christy Grasmeyer, Heinera Muellera. Wykładał m.in. Historię literatury niemieckiej, Metody nauczania j. obcych, Problematyka UE i Globalizacji oraz prowadził ćwiczenia m.in. ze sztuki tłumaczenia i znajomości praktycznej j. niemieckiego. Również (na UW, jak i AH w Pułtusku) – seminarium magisterskie. Autor licznych artykułów i recenzji; aktualnie zastępca red. nacz. Przeglądu Dziennikarskiego. Przed rokiem 1990 – m.in. kierownik księgarni, sekretarz Szczecińskiego Towarzystwa Kultury, dyr. Wydziału Kultury PWRN w Szczecinie; dyrektor Centralnego Ośrodka Metodyki Upowszechniania Kultury, dyr. Departamentu plastyki w Ministerstwie Kultury i Sztuki, dyr. Wydziału Kultury Urzędu m.st. Warszawy i Dyr. dep. Książki MKiS. Rok 2024 owocował w dalsze dokonania twórcze Karola Czejarka. Oprócz 30 opublikowanych w PD artkułów, recenzji książkowych, pożegnań i rozmów, również wydanie dwóch publikacji książkowych: przekładu (z j. niemieckiego na polski) Hansa-Gerda Warmanna „Panie Abrahamson, Pańska synagoga płonie” (TSKŻ, Szczecin 2024) oraz „Autobiografii. Moja droga przez życie” (Biblioteka Świętokrzyska, Świętokrzyskie Towarzystwo Regionalne, Zagnańsk 2024). W kwietniu 2025 ukazała się monografia autora o życiu i twórczości Bronisławy Wilimowskiej „Wszystko było dla niej malarstwem” (w Wydawnictwie ASPRA-JR).

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj