17 czerwca 2023 roku zapisał się w Adamowie na ziemi koneckiej bardzo uroczyście. W tym dniu nastąpiło otwarcie nowego działu – Od ziarenka do bochenka – w Prywatnym Muzeum Ludowym Teresy i Jana Krawczyków. Wydarzeniu towarzyszyły III Posiady Matecznikowe z udziałem wielu zaproszonych gości. Współorganizatorem imprezy obok Stowarzyszenia Miłośników Adamowa było Świętokrzyskie Towarzystwo Regionalne.
Spotkanie zaszczycili swoją obecnością przedstawiele gminy Smyków: Jarosław Pawelec (wójt), Jerzy Duda (jego zastępca) oraz Marian Wikiera, naczelnik Wydziału Kultury Starostwa Powiatowego w Końskich. Świętokrzyskie Towarzystwo Regionalne reprezentowali Ludomira i Maciej Zarębscy, red. Longin Kaczanowski z Brwinowa, Janina Malicka z Końskich, Stanisław Kędzior z Kielc. W Posiadach uczestniczyli także regionaliści społecznicy i matecznikowcy przybyli z różnych stron Polski: Anna Bogusz – prezes Towarzystwa Przyjaciół Szczytna, kustosz tamtejszej Chaty Mazurskiej z mężem Tadeuszem, Adam Kozłowski – kustosz Regionalnej Izby Historii i Tradycji w podtoruńskich Łysomicach, z żoną Gabrielą, Wojciech Prus-Wiśniowski = prezes Towarzystwa Miłośników Góry Kalwarii i Czerska, z żoną Bożeną (razem prowadzą prywatne muzeum) oraz Zygmunt Rząp, właściciel Prywatnego Muzeum Ludowego w Olszynach pod Szczytnem.
Po powitaniu uczestników Posiadów, Jan Krawczyk przedstawił kilka ważnych wydarzeń z dziejów Adamowa. Przypomniał wizytę we wsi króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w lipcu 1787 roku, pacyfikację wsi na początku kwietnia 1940 – wskutek czego śmierć poniosło 104 jej mieszkańców. Opowiedział o okolicznościach, jakie towarzyszyły utworzeniu w roku 2006, w dawnym rodzinnym domu żony i otaczającej go posesji Prywatnego Muzeum Ludowego. Następnie zaprosił wszystkich do wspólnego zdjęcia (foto) oraz zapoznania się ze zbiorami swojego matecznika, w tym z nowym działem prezentującym proces „produkcji” chleba. Szczególne miejsce zajmuje w nim odtworzony (dzięki wsparciu finansowemu urzędu gminy) tradycyjny piec chlebowy. Przy nim sita, dzieże, niecki, łopaty. Gospodarz Muzeum z dumą pokazywał również inne eksponaty, w głównej mierze związane z życiem i pracą na wsi z okresu początków XX wieku. To narzędzia rolnicze (w tym żarna, drewniane widły), sprzęt wiejskiego gospodarstwa domowego (pralki, maglownice, żelazka na duszę, wagi), przedmioty służące obróbce lnu, prasy do sera, kolekcja sierpów do cięcia zboża i wyroby kowalskie. Do zbiorów muzeum (cała kolekcja liczy ok. 3,5 tysiąca eksponatów) należą również artefakty związane z historią Konecczyzny. Oglądamy wystawę dokumentującą tradycje narodowowyzwoleńcze regionu, militaria, zbiór hełmów, monet, medali i czapek wojskowych. W innym, obszernym pomieszczeniu eksponowane są pamiątki związane ze stuleciem Odzyskania przez Polskę Niepodległości, w tym kolekcja dotycząca osoby marszałka Piłsudskiego.
Po zwiedzaniu muzeum uczestnicy Posiadów udali się do zaimprowizowanej sali obrad, gdzie wszyscy zostali potraktowani symbolicznym chlebem i regionalnym napojem. Miejsca za stołem prezydialnym zajęli członkowie Rady Krajowej Mateczników Polskości, z jej prezesem dr. Maciejem A.Zarębskim oraz wójt Smykowa. Odbyła się sesja poświęcona sytuacji w regionalnym ruchu matecznikowym. Na wstępie, prowadzący ją prezes pogratulował Janowi Krawczykowi dobrej kondycji jego matecznika i wręczył cenne wydawnictwo Dla Niepodległej – obywatele i ich organizacje 1918-2020 oraz list gratulacyjny. Przypomniał poprzednie Posiady, które odbyły się w Zagnańsku, pierwsze w maju 2016 roku, drugie w lipcu 2022 roku. Miały one charakter poznawczo-integracyjno-wyborczy. Podczas I Posiadów powołano do życia Krajową Radę Mateczników Polskości i wytyczono cele i zadania, podczas II uaktualniono skład Rady Krajowej oraz promowano album Szlakiem Mateczników Polskości cz. 2 jego autorstwa, prezentujący i promujący ponad 120 mateczników jako nowe zjawisko kulturowe w Polsce. Wybrany został wówczas prezesem honorowym, prof. Andrzej Tyszka, ceniony naukowiec, główny ideolog ruchu matecznikowego, który parę miesięcy później, 12 grudnia 2022 roku, po kilkunastomiesięcznej walce z nieuleczalną chorobą zmarł (w wieku 88 lat). Polska kultura, w tym ruch regionalistyczno-matecznikowy poniosła niepowetowaną stratę. Przypomniał iż profesor Tyszka był z zawodu socjologiem kultury, aksjologiem, ale też obrońcą praw człowieka i działaczem opozycji w PRL, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, regionalistą, publicystą, autorem książek z aksjologii oraz pisarzem literatury małych ojczyzn, autorem kilkudziesięciu książek, w tym 19 wydanych w Bibliotece Staszowsko-Świętokrzyskiej. Zebrani uczcili pamięć profesora minutą ciszy.
Następnie głos zabrał Jarosław Pawelec, gospodarz gminy Smyków. Podziękował Teresie i Janowi Krawczykom za zorganizowanie i prowadzenie od 2006 roku Prywatnego Muzeum Ludowego oraz zapewnił o dalszym wsparciu finansowym jego funkcjonowania (i rozwoju) przez lokalny samorząd. Podkreślił rolę jaką odgrywa nie tylko na terenie gminy Smyków ta adamowska placówka kultury ludowej i podziękował za blisko 20-letni trud utrwalania tożsamości kulturowej ziemi świętokrzyskiej. W te słowa wdzięczności wpisała się znana i lubiana poetka ziemi koneckiej Janina Malicka, która zaprezentowała zebranym zadedykowany państwu Krawczykom wiersz Gniazdo pasji. Kolejnym mówcą był Adam Kozłowski, kustosz Regionalnej Izby Historii i Tradycji w podtoruńskich Łysomicach. W swoim wystąpieniu powiedział m.in. – Przyjechałem do państwa z ziemi dawnych Prus Zachodnich, regionu ziemi chełmińskiej. To historyczny region Polski, gdzie przez wiele lat Polacy i Niemcy współżyli zgodnie i konstruktywnie. Dzięki niemieckiej technice i gospodarce region wspaniale się rozwijał. Przyszło w nim na świat wielu uczonych, gospodarzy ziemskich, ludzi techniki i innych dziedzin zawodowych, zarówno nacji polskiej jak i niemieckiej, z których największym był Polak Mikołaj Kopernik, światowej sławy uczony, astronom, fizyk, duchowny, którego 550 rocznicę urodzin obchodzimy w tym roku. Na koniec wystąpienia wręczył gospodarzom muzeum w Adamowie portret uczonego, a wszystkim uczestnikom świeżo wydany tomik poezji własnego autorstwa.
Następnie głos zabrała Anna Bogusz, która w imieniu własnym, przedstawicieli Chaty Mazurskiej w Szczytnie i Muzeum Rolniczego w Olszynach podziękowała za zaproszenie na III Posiady Matecznikowe. Podkreśliła, że uczestniczyła w poprzednich tego typu imprezach, i że za każdym razem była zbudowana atmosferą i poziomem merytorycznym tych spotkań. Wyraziła podziw dla pasji i determinacji nowo poznawanych opiekunów mateczników z różnych zakątków kraju, podkreślając że sama do takich należy. Powiedziała m.in.- Jesteśmy niepoprawnymi romantykami- nie liczymy godzin, często własnych funduszy, nie czekamy na oklaski i ordery. Chcemy utrwalić przeszłość, która jest przecież zalążkiem przyszłości – dla tych co po nas… Czy zdążymy wychować swoich następców..To retoryczne pytanie pozostające często bez odpowiedzi, nie zabrzmiało niestety optymistycznie. Wojciech Prus-Wiśniowski, prezes Towarzystwa Miłośników Góry Kalwarii i Czerska, podzielił się refleksjami z działalności towarzystwa oraz prowadzonego wspólnie z żoną Bożeną Prywatnego Muzeum Regionalnego, założonego w 1987 roku. Jest ono zlokalizowane na Mariankach, na niewielkim wzniesieniu zwanym Syjonem, na którym w latach 1675-1794 stały zabudowania klasztorne i kościół dominikanek. Przypomniał kilka ważnych dat z historii Góry Kalwarii, dawnej Nowej Jerozolimy. Zwrócił uwagę na burzliwe i bogate dzieje tego miasteczka. Na koniec zaprosił w imieniu własnym i żony do odwiedzin w jego kalwaryjskim mateczniku. Z dużym aplauzem zebranych spotkał się występ lokalnego zespołu dziecięco-młodzieżowego Królewiaczki, którego dokonania przedstawiła wieloletnia opiekunka Agnieszka Nowacka, przy okazji promując najnowszą płytę Melodie piekielnego szlaku z udziałem Królewiaczek.
Następnie odbyło się otwarte posiedzenie Rady Krajowej Mateczników Polskości,
podczas którego dyskutowano o problemach ruchu matecznikowego. Wyrażono obawy o jego przyszłość związaną z brakiem następców aktualnych gospodarzy i kustoszy mateczników, małym zainteresowaniem młodzieży dzialalnością społeczną, brakiem partnerskiej relacji samorządowców z regionalistami, nie udzielaniem przez władze lokalne istotnego wsparcia finansowego w działalności mateczników.
Podkreślono chlubne wyjątki (Adamów, Łysomice) i zaapelowano do naśladownictwa takich postaw. W sprawach organizacyjnych: postanowiono dokooptować do Rady Krajowej Mateczników Annę Bogusz i Wojciecha Prus-Wiśniowskiego. Postanowiono wystąpić do kierownictwa Narodowego Instytutu Wolności w Warszawie z propozycją ustanowienia specjalnej nagrody finansowej im. prof. Andrzeja Tyszki za szczególne zasługi w rozwoju ruchu matecznikowego. Nagroda mogłaby być przyznawana każdego roku w połowie grudnia (w kolejne rocznice śmierci Patrona) przez specjalne jury przy udziale przedstawiciela Rady Krajowej Mateczników.
Na koniec pierwszego dnia Posiadów w imieniu organizatorów wszystkim biorącym udział w Posiadach, dr Zarębski wręczył komplety nowości Biblioteki Świętokrzyskiej, w tym promowaną 3 czerwca br. w Zagnańsku książkę poświęconą pamięci profesora A. Tyszki Legendy nie umierają. Nastepnie przy grillu do późnego wieczora degustowano regionalne potrawy i napoje zawzięcie przy tym dyskutując. Przybyli z Polski goście zostali odwiezieni na nocleg do Willi Roma w pobliskiej Miedzierzy.
Następnego dnia (18 czerwca) odbyła się wycieczka krajoznawcza po ziemi koneckiej, na trasie Miedzierza, Kawęczyn, Ruda Maleniecka (tu matecznikowcy poznali muzeum i pomnik karpia), Maleniec – gdzie zwiedzano staropolską fabrykę żelaza, Fałków, Lipa, Zychy (miejsce tygodniowego pobytu Hubala w końcu października 1939r.), Radoszyce (miasto siedmiu królów). W roli przewodnika wystąpił Jan Krawczyk, sekretarz Rady Krajowej Mateczników, właściciel Prywatnego Muzeum Ludowego w Adamowie.
Autor tekstu: Maciej Zarębski
