- „Pryzmat Literacki” nr 6/2025!
- „Res Humana” nr 1/2026
- Artur Daniel Liskowacki: „ZIMNO”
Ad. 1
Tę książkę trzeba pochwalić! Oby każdy oddział ZLP (Związku Literatów Polskich) w Polsce – jak SZCZECIŃSKI – miał taką coroczną prezentację swego dorobku. Tym razem na ponad 400 stronach, w dodatku bogato (i ciekawie) ilustrowanego. Z prezesami Oddziału – w okresie minionego 75-lecia – na okładce. Wymienię ich, gdyż na to zasługują (a przede wszystkim za to, że byli jednocześnie znakomitymi pisarzami i przyspieszyli swoją twórczością powrotu Ziem Odzyskanych do Polski), począwszy od Jerzego Andrzejewskiego, Witolda Wirpszy, Niny Rydzewskiej, po których oddziałem kierowali: Ireneusz Gwidon Kamiński, Ryszard Liskowacki, Czesław Czerniawski, Michał Misiorny, Wiesław Rogowski, po których zostali przez środowisko w sposób demokratyczny wybrani) Erazm Kuźma (mój nauczyciel polskiego w Liceum !), Jerzy Jan Pachlowski, Eugeniusz Andrzej Daszkowski, Ireneusz Krzysztof Szmidt, Wiesław Andrzejewski, a po roku 2000 – Wacław Włodzimierz Falkowski, Józef Gawłowicz, Róża Czerniawska-Karcz, aż po dzisiaj panującego (będący jednocześnie redaktorem naczelnym „Pryzmatu”) – Leszka Dembka, sprawujący „rządy” w okręgu od roku 2015.
Dumny jestem z tego, że większość z wymienionych poznałem w swoim życiu osobiście, mając zaszczyt współpracować, gdy w Szczecinie kierowałem księgarnią „Klubową”, a potem pracowałem jako sekretarz STK (Szczecińskiego Towarzystwa Kultury) i dyr. Wydziału Kultury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej.
Cóż to były wtedy za czasy rozkwitu kultury na Ziemi Szczecińskiej, choć dziś zasługi Szczecina i Pomorza Szczecińskiego są jeszcze większe. Brylują nie tylko wspaniałą literaturą, ale i sztuką (tworzoną przez środowisko artystów plastyków, dokonaniami teatrów, słyną w kraju także jako znaczący ośrodek muzyczny, szczególnie silnie (zainicjowaną przez prof. Jana Szyrockiego) dynamiczną wciąż chóralistyką, oczywiście i odbudowanym Zamkiem Książąt Pomorskich (jako swoistym centrum kultury wojewódzkiej), operą i nowym (jakże wspaniałym) gmachem Filharmonii oraz „Szczecińską Akademią Sztuki), nie wspominając dokonania miejscowego Uniwersytetu oraz powstania w międzyczasie „centrum kultury morskiej” w postaci……………. A wracając do „Pryzmatu” – zgodnie z jego koncepcją „NIEMONOTEMATYCZĄ” (gdyż to już 6. Rocznik w kolejności), obecny przynosi m.in. wywiady z Markiem Bieńczykiem i Tadeuszem Gadaczem, których autorka jest Małgorzata Żukiel-Nowak; warto się też zapoznać z rozmową Anny Jakóbczak z Monika Wilczyńską, która mówi o współczesnej literaturze dziecięcej, „która -zdaniem Leszka Dembka, prezesa Oddziału – podejmuje coraz śmielej podejmuje trudne tematy, dla młodych czytelników” (z czym trudno się nie zgodzić). Warto w obecnym „Pryzmacie” też zwrócić uwagę na artykuł Stanisława Jarmoszki pt. „Kontrowersje wokół procesu humanizowania wojny”. To dobrze, że „Pryzmat”, nie przeszedł obojętny WOBEC DZIEJĄCYCH SIĘ NA NASZYCH OCZACH WOJENNYCH TRAGEDII I KONFLIKTÓW NA ŚWIECIE.
I koniecznie polecam tekst Michała Bursy o swoim Ojcu Andrzeju, w którym Szczecin jawi się w tle – jak po wojnie stał się polskim i rozkwitł do dzisiejszego niezwykle ważnego środowiska portowo-stoczniowego i kulturalnego w naszym kraju.
Słowem: życzę swoim Czytelnikom, polecając też znajdujący się w obecnym piśmie artykuł Marii Jaremek – udanego żeglowania w tekstach obecnego (i nie tylko obecnego) numeru „Pryzmatu”!
„Pryzmat Literacki” nr 6/22025, Wydawca Związek Literatów Polskich Oddział w Szczecinie, red. nacz. Leszek Dembek, (sekretarz redakcji – Danuta Sepuca), projekt okładki: Klaudia Wiśniowska-Proksa, Rocznik współfinasowany przez Urząd Miasta Szczecin (BRAWO)! Szczecin 2025
Ad. 2
Dotarło do mnie książkowe wydanie dwumiesięcznika „Res Humana” nr 1/200/2026 – mam w nim także swój artykuł (O Hansie Hellmucie Kirście), więc tym bardzie o tej publikacji napiszę, Ale nie tylko dlatego, że ostatnio z tym dwumiesięcznikiem współpracuję, ale przede wszystkim dlatego, że to ZNAKOMITE PISMO! Z wielkimi nazwiskami, jak chociażby w tym numerze m.in. obok red. nacz. Roberta Smolenia, swe pióra w tym numerze udostępnili m.in. takie autorytety jak Janusz Termer, Jerzy Papuga, Andrzej Żor, Adam Komorowski i inni.
Absolutnym hitem są w tym numerze artykuły Stefana Kostańczyka o „Legendzie Adama Schaffa” i Zbigniewa Wróbla „Nowy marszałek w rozwianej sytuacji politycznej” i (oraz dla mnie dla osobiście także) Jerzego Papugi wzruszające wspomnienie pt. „Magda Umer odeszła” oraz recenzja o Piotra Stefaniuka o książce „Refleksje z lektury Listów Marka Twaina”.
Jeśli chodzi o Schaffa, to wiadomo powszechnie, że różne był jego drogi życiowe; Kostańczyk próbuje odpowiedzieć na pytanie: czy był znaczącym filozofem, czy należy go skazać na naukową banicję? (Autor artykułu, prof. dr hab. pracuje w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego). Jego wywodu nie będę komentował, ale warto z jego myśleniem o Schaffie się po prostu zmierzyć.
Ale są w obecnym wydaniu RH także inne bardzo ciekawe rozważania, jak m.in. Małgorzaty M. Jakubiak „Ministra, premiera i sekretara, czyli jeszcze o… feminizacji języka polskiego”, czy Zdzisława Aleksandra Raczyńskiego „Od katastrofizmu do future-war fiction”.
I jak zwykle „super” rysunki Marka Chaczyka i Jana Stępnia. Oraz Tadeusza Hołuja „Księga deszczu”! I podoba mi się też, że autorzy piszący w RH mają obok tytułów swych artykułów zdjęcia.
Słowem: Raz jeszcze zwracam uwagę swym Czytelnikom na internetowe, jak i książkowe wydanie tego interesującego (mimo, że kontrowersyjne z uwagi, że zajmuje się „kulturą świecką” pisma
RES Humana nr 1/200/2026, Wydawca: Fundacja Naukowa im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, s. 120, Warszawa
Ad. 3
Książkę Daniela Artura Liskowackiego dostałem ze Szczecina od równie znakomitego pisarza (b. szefa Polskiego Radia Szczecin) Zbigniewa Kosiorowskiego, którego o to poprosiłem ponieważ nie udało mi się jej kupić w Warszawie?!
Obaj znaliśmy ojca Artura Daniela – RYSZARDA (także doskonałego pisarza), a teraz obaj zachwycamy się jego synem.
Zresztą, nie pierwsza to książka Artura (ur. w 1956r. w Szczecinie), wcześniej dał się poznać – z jak najlepszej strony – choćby ze zbioru opowiadań „Dzikie koty”, czy takich książek jak „Szepty miłosne”, „Eine kleine”, czy „Brzuch Niny Conti” i wielu już innych. Wydal także już wiele książek dla dzieci (które i dorośli powinni przeczytać).
Jest też laureatem kilku poważnych nagród literackich, m.in. VI Konkursu Literackiego (w kategorii prozy) Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek.
Słowem korzystając z okazji zwracam Czytelnikom uwagę na tego (choć jeszcze nie powiedział ostatniego słowa) prozaika (także poety), eseisty, autora słuchowisk, publicysty i krytyka teatralnego.
Jego najnowsza książka to:
znakomita rozrachunkowa powieść psychologiczno-obyczajowa „o politycznym podłożu” – napisał w posłowiu Kazimierz Brakoniecki – a ja potwierdzam: „odwołująca się do wspomnień pokolenia… ze skomplikowanymi życiorysami, traumami wojennymi i wyborami typowymi dla PRL, którego realia ukazane są z wyjątkową precyzją (a ja dodam są prawdziwe i znane mi z autopsji) i … w wielkim zbliżeniu”!
CZASEM POWIEŚCI JEST GRUDZIEŃ 1970 ROKU! (Jak mało wciąż jest książek na temat tamtego tragicznego w polskiej historii okresu. Artur Daniel Liskowacki wypełnia tę lukę! Jak Jego Ojciec wypełnił pisząc m.in. o forsowaniu Odry (które pozwoliło Szczecin po wiekach odzyskać po roku 1945 dla Polski).
Z głębi serca polecam Czytelnikom śledzącym moją rubrykę w PD – tę powieść
Artur Daniel Liskowacki: „Zimno”, Wydawnictwo FORMA, Dom Kultury „13 Muz”, s. 293, br., Szczecin, Bezrzecze 2025
P.S.
I na zakończenie dzisiejszych „książek” fragment wiersza od poetki – ZOFII TYSZKIEWICZ – którą z żoną bardzo cenimy, (jest o Ciechocinku) w którym niedawno przebywała, reperując swoje zdrowie i nabierając sił „do dalszego pisania”.
CIECHOCINEK, CIECHOCINEK
Z mineralnej wody słynie –
tej do picia, do kąpieli,
co jest skarbem naszej ziemi.
Bez dziesięciu dwieście latek –
– liczy sobie jubilatek,
służy ludziom, wspiera zdrowie,
trochę o tym, Wam opowiem…
Ciechocinek! Ciechocinek!
… cd. w przygotowywanym tomiku autorki
(Zofia Tyszkiewicz – 5 lutego 2026)
