Maria Szyszkowska: Poza kratami poprawności
Błażej Brzostek: WSTECZ, Historia Warszawy do początku
Twarze Śląska, wydanie II, poszerzone i poprawione
AD 1.
Zaczynam od motta znajdującego się w tej niezwykle ciekawej książce Marii Szyszkowskiej:
„Zbyt wiele w nas skłonności, by przystosować się do tego, co powszechne. Zbyt mało odwagi, by istnieć autentycznie, nie bacząc na to, czy inni nas zaaprobują”. I – moim zdaniem – jest to prawda!
Profesor Maria Szyszkowska – b. Senator RP, aktualnie rektor „Pedagogium” Wyższej Szkoły Nauk Społecznych w Warszawie, opublikowała dotąd ponad 40 książek z zakresu filozofii prawa, filozofii polityki, etyki, dziejów filozofii oraz niedawno powołanych przez nią dziedzin: filozofii farmacji oraz FILOZOFII CODZIENNOŚĆI!
Jej książkę ilustrował jak zwykle (w swoim stylu, ale w nawiązaniu do jej treści) – art. plastyk Jan Stępień. (Prywatnie małżonek p. Profesor). Publikacja składa się z 9 rozdziałów, m.in.: „Moje wybory w zmieniającym się świecie”, „Wpływ filozofii na politykę”, „Seksualność człowieka i małżeństwo” czy „Geneza i dzieje projektu ustawy o związkach osób tej samej płci”.
Przytaczam tytuły tych rozdziałów, aby było wiadomo, o co Autorce w tej publikacji chodzi. Jej zdaniem: „Epoka globalizacji, ta w której żyjemy, odbiega znacznie od ideałów, które miały ją wyznaczać”. Inaczej mówiąc – „nasza epoka nie dorasta do idei globalizacji, którą już w starożytności sformułowali stoicy, GŁOSZĄC POWSZECHNE BRATERSTWO I PŁYNĄCY Z NIEGO ZAKAZ PROWADZENIA WOJEN; podkreślali również, że człowiek jest cząstką całej Ludzkości…
Teoria ta została rozwinięta przez Emanuela Kanta (Autorka pisze o tym). Głosił on – przypomnę – abyśmy wszyscy postępowali tak, „byś człowieczeństwa tak w swej osobie, jako też w osobie każdego innego, używał zawsze zarazem jako celu, NIGDY TYLKO JAKO ŚRODKA”.
I dalej Autorka mówi, że „idea globalizacji zrodzona przez stoików i rozwinięta przez Kanta, ujmuje człowieka jako wartość najwyższą. Wyklucza prowadzenie jakiejkolwiek wojny, bo (jak wyjaśniał Kant) człowiek jest sprowadzony do roli środka, bowiem celem każdej wojny jest zwycięstwo, pokonanie przeciwnika”…
W sumie chodzi Szyszkowskiej o ideę „globalnego społeczeństwa, w którym zostaną przezwyciężone podziały ludzi na rasy, narody, religie, partie polityczne, płeć…”. (Ideę tę sformułowali twórcy prądu kulturowego New Age). Ale czy to możliwe?
Książka ukazuje, jak jeszcze dalecy jesteśmy od urzeczywistnienia takiej koncepcji globalizmu. Zachęcam PT Czytelników do zajrzenia do tej przebogatej w inspiracje książki! Jest ona rozważaniem naukowym z najwyższej półki, napisana w przystępnym i zrozumiałym języku.
Maria Szyszkowska: Poza kratami poprawności, Wydawnictwo – „Kto jest Kim”, br., s. 123, Warszawa 2022
AD 2.
Tytuł książki „WSTECZ” (dzieła, liczącego – bagatela – 816 stron!), nie jest pomyłką. Autor kreśli w niej dzieje Warszawy z perspektywy odwrotnej, niż to historycy zwykle czynią, to znaczy nie chronologicznie, od powstania miasta, ale w kolejności ODWROTNEJ, to znaczy:
od czasów najbardziej nam współczesnych do roku 1339, kiedy to – jak pisze autor – Warszawa wyłoniła się w „epoce rozbicia dzielnicowego”, czyli podziału ziem wcześniej scalonych pod władzą Piastów, a później przez piastowskiego króla Bolesława Krzywoustego podzielonych (1138) między jego synów. Przy czym słowo ROZBICIE (jak dalej mówi Autor) zakładałoby, że stanem pożądanym była JEDNOŚĆ (i to stanowisko ustaliło się w narodowej historiografii.) Jednak z punktu widzenia książąt mazowieckich, którzy przyczynili się do założenia i rozwoju Warszawy, istotna była odrębność i ekspansja własnego księstwa…
Gratulacje za taki pomysł napisania książki, gdyż dzięki temu Autor pozwala nam wierzyć, że WCZORAJ istniało i że JUTRO się wydarzy (…„kiedy my żyjemy”, jak śpiewamy w hymnie).
Ta podróż w czasie – zaręczam – ani przez chwilę się nie dłuży. Tym bardziej, iż książka jest bogato ilustrowana. Bowiem najpierw się ją ogląda, a potem dopiero czyta i… z ręką na sercu, trudno się od niej oderwać. Proponuję jednak zachować kolejność czytania tak, jak ją zaproponował Autor (i kierownictwo Muzeum – Historii Warszawy, w imieniu którego p. Jarosław Trybuś, zastępca dyrektorki naczelnej tego muzeum, na skrzydełku książki m.in. napisał „…to historia, która nie pozostawia nikogo OBOJĘTNYM”). I w pełni się z tą opinią zgadzam.
Jej autorem jest Błażej Brzostek – historyk, badacz historii społecznej i dziejów miast – pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego i jednocześnie Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki. A więc fachowiec, a jednocześnie mieszkaniec Warszawy, który już wcześniej dał się poznać z ciekawych publikacji, m.in. „Robotnicy Warszawy. Konflikty codzienne” (2002) czy książki o Warszawie w epoce Gomułki „Za progiem” (2008).
A korzystając z okazji, zachęcam PT Czytelników do odwiedzenia Muzeum Warszawy (to wycieczka, a może nawet obowiązek na kilka odwiedzin); jest ono zapełnione eksponatami, które zachwycą każdego odwiedzającego, lecz szczególnie Warszawiaków. Bo stolica jest stolicą i jej bohaterskie losy (nie tylko „walczącej” Warszawy) trzeba po prostu znać.
Książka zawiera bardzo rzeczowy rozdział „O źródłach i bibliografii”, indeks nazwisk pojawiających się w tekście oraz spis ilustracji. Bardzo pozytywne recenzje naukowe napisali o niej m.in. Jerzy Kochanowski i Małgorzata Omilanowska.
Gratuluję szczerze WSZYSTKIM, którzy przyczynili się do wydania tej bezcennej i arcyciekawej książki.
Błażej Brzostek: WSTECZ. Historia Warszawy do początku, Wydawca: Muzeum Warszawy, br. s. 816, Warszawa 2021, zł. 63,00
AD. 3
Autorem opublikowanych w tym albumie tekstów o ich bohaterach i oczywiście z ich zdjęciami (wielu autorów) jest dr Józef Musioł, wieloletni prezes Towarzystwa Przyjaciół Śląska w Warszawie, b. Sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku. Był także współautorem – wraz z Henrykiem Pytlikiem – I wydania, które błyskawicznie się rozeszło, stąd to II poprawione i poszerzone wydanie! (A nawiasem mówiąc, książka warta jest tego, aby ciągle była dostępna na rynku księgarskim i w bibliotekach publicznych w całej Polsce).
Projekt okładki i strony tytułowej obecnego wydania jest autorstwa bardzo popularnego, znanego i wybitnego grafika, twórcy i przedstawiciela „Polskiej Szkoły Plakatu”– Waldemara Świerzego, który też był Ślązakiem (pochodzącym z Katowic). Podobnie, jak on – Ślązakami są wszystkie osoby opisane w tej książce – laureaci Nagrody Towarzystwa Przyjaciół Śląska w Warszawie, statuetki w postaci popiersia Ślązaczki z wyciągniętą ręką z jabłkiem na dłoni – symbolem dawania (autorem tej statuetki jest wybitny rzeźbiarz, prof. ASP – Piotr Gawron).
Oto laureaci:
słynni polscy muzycy, kompozytorzy:
Henryk Mikołaj Górecki (ur. się w Czernicy k/Rybnika) i Wojciech Kilar (który co prawda urodził się we Lwowie, ale z rodziną po wojnie przeniósł się do Katowic).
Twórca (dyrygent i kompozytor) Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” – Stanisław Hadyna (ur. w Karpętnej na Zaolziu),
Piotr Beczała , jeden z najwybitniejszych tenorów świata (ur. w Czechowicach-Dziedzicach),
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach,
Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny.
Rdzenny Ślązak, urodzony w Katowicach – Kazimierz Kutz, jeden z najsłynniejszych polskich reżyserów filmowych, teatralnych i telewizyjnych – twórca śląskiej trylogii filmowej; podobnie, jak i słynny uczony socjolog i humanista – Jan Szczepański (ur. w Ustroniu).
Wśród wybitnych osobowości nie mogło zabraknąć popularnego i bardzo lubianego prof. Jana Miodka (pochodzącego z Tarnowskich Gór), wybitnego znawcy i popularyzatora języka polskiego.
Ślązakiem był też słynny ongiś piłkarz (nim nastała „era” Lubańskiego, Deyny i Lewandowskiego) Gerard Cieślik, który przyszedł na świat w Hajdukach Wielkich, dziś dzielnicy Chorzowa.
Wśród grona znanych i zasłużonych Ślązaków należy koniecznie wymienić:
wybitnego aktora teatralnego i filmowego – Franciszka Pieczkę (urodzonego w Godowie, w powiecie wodzisławskim),
światowej sławy pianistę – Piotra Palecznego (z Rybnika), a także
„Biskupa pojednania” – Alfonsa Nossola (ur. w miejscowości Brożec, koło Krapkowic, niedaleko Góry św. Anny).
Również światowej sławy śpiewaczkę operową – Krystynę Szostek-Radkową (ur. w Katowicach) oraz pływaczkę, olimpijkę Otylię Jędrzejczak (ur. w Rudzie Śląskiej).
Laureatami Nagrody byli też inni znani, wybitni artyści i naukowcy,
Lidia Grychtołówna (światowej sławy pianistka z Rybnika ),
Olgierd Łukaszewicz (znakomity aktor filmowy i teatralny) ,
Prof. Norbert Honsza (germanista),
Adam Makowicz (światowej klasy pianista, legenda jazzu).
„Twarze Śląska” są w skondensowanej formie arcyciekawą wizytówką wybitnych ludzi Ziemi Śląskiej, a sama książka ma charakter literacko – poznawczy. I zgadzam się z p. Józefem Musiołem (Prezesem Towarzystwa Przyjaciół Śląska w Warszawie) , że pozwala ona zupełnie inaczej odczytywać wielkość ŚLĄSKA, poprzez poznanie tylu wybitnych i zasłużonych dla TEJ ZIEMI LUDZI.
Tę przepiękną książkę – album warto mieć w swojej bibliotece! Zawiera obok wyżej wymienionych – wiele innych, wspaniałych Osobistości, jak m.in.: Tadeusza Kijonkę (poetę i animatora życia kulturalnego na Śląsku, nagrodzonego dostojną statuetką w roku 1999, ur. w Radlinie), Franciszka Kokota (światowej sławy nefrologa, ur. w Oleśnie Śląskim), czy Marię Pańczyk-Pozdziej, popularyzatorkę śląskich tradycji i kultury (ur. w Tarnowskich Górach).
Nagrodę oczywiście otrzymał też (w roku 2008) Józef Musioł – inicjator Stowarzyszenia Przyjaciół Śląska w Warszawie, zwanego wśród działaczy „ambasadorem Śląska”.
Bez reszty oddanymi Śląskowi działaczami (nagrodzonymi oczywiście) byli niewątpliwie też: Antoni Wicherek (wybitny dyrygent), Andrzej Jasiński (znakomity pianista i pedagog), Damian Zimoń (arcybiskup katowicki – zwany „biskupem ludzi potrzebujących”), Franciszek Kurzaj (popularyzator Śląska w Teksasie), Marian Zembala (wybitny kardiochirurg i transplantolog, ur. w Krzepicach), Andrzej Alojzy Bochenek (wybitny kardiochirurg o międzynarodowej randze), Zygfryd Wawrzynek (dr hab. nauk medycznych, ekspert w dziedzinie radiologii), Dorota Simonides (znawczymi i badaczka folkloru śląskiego), Jan Goczoł (poeta i społecznik), Karol Cebula (wybitny organizator życia gospodarczego i społecznego na Śląsku, wielki filantrop), Piotr Uszok (zasłużony samorządowiec), Franciszek Marek (historyk), Krystyna Loska (legendarna prezenterka telewizyjna), Grzegorz Lubczyk (b. ambasador RP na Węgrzech), Stanisław Sławomir Nicieja (historyk sztuki XIX i XX w.), Maksymilian Pazda (wybitny przedstawiciel nauk prawnych, doktor honoris causa Uniwersytetu Śląskiego, Ślązak z wyboru, jeden z pionierów Uniwersytetu w Katowicach, ur. w Zagórzycach k. Sędziszowa Małopolskiego).
Laureatami tej liczącej się w świecie kultury i nauki Nagrody byli też: rzeźbiarz, prof. Jan Kucz (w 2018r.), przedsiębiorca Andreas Glenz (w 2019), Jerzy Buzek (b. premier R.P., wywodzący się ze znanej z patriotyzmu rodziny Śląska Cieszyńskiego, naukowiec i społecznik, b. przewodniczący Parlamentu Europejskiego); oraz POLSKIE RADIO KATOWICE SA, stacja od chwili powstania promująca wartości regionu.
Cóż do tego wszystkiego, co dotąd napisałem dodać? Chyba tylko WIELKIE PODZIĘKOWANIE W S Z Y S T K I M, dzięki którym ta publikacja została wydana!
TWARZE ŚLĄSKA, wydanie II, poszerzone i poprawione, Towarzystwo Przyjaciół Śląska, twarda oprawa, s. 192, Warszawa 2019
