Wieża Bismarcka – historia i stan obecny

2
779

Góruje nad miastem od ponad 100 lat. Mimo upływającego czasu; zaniedbań, zniszczeń, czynników atmosferycznych oraz rosnących coraz wyżej drzew, to nadal ją widać; nadal góruje nad miastem stojąc na wzgórzu o wysokości 105 m. n.p.m., na skraju Parku Miejskiego w Świdwinie.

Związek Upiększania, Komitet Budowy, Baudissin, Brewing

Inicjatorem i pomysłodawcą budowy wieży poświęconej „Żelaznemu Kanclerzowi” – Otto von Bismarckowi (01.04.1815 – 30.07.1898) – był świdwiński Związek Upiększania. Powołano Komitet Budowy Wieży Bismarcka, któremu przewodniczył Landrat hrabia Nikolaus von Baudissin. Kamień Węgielny położono w dniu 1 kwietnia 1911 roku, a uroczystego poświęcenia wieży dokonano w dniu 17 września 1911 roku. Wieżę, której budulec składał się z granitu i cegły oraz z gotowych elementów wykonanych z betonu, wybudował mistrz murarski i architekt ze Świdwina Franz Brewing.

Wież coraz więcej, ale każda inna

Pierwsze tego typu obiekty wybudowano jeszcze na życia Bismarcka, a ostatnia wieża została oddana do użytku w roku 1926 w Polanowie. Każda była poświęcona Żelaznemu Kanclerzowi, a było ich od 1869 około 250 na całym świecie, gdzie występowały dość duże, liczne społeczności niemieckie. Czasami były to wieże o konstrukcji drewnianej, często były to tylko kolumny poświęcone Bismarckowi (ale za to duże, swoim kształtem i wielkością przypominające wieże). Takie kolumny nie posiadały cech wież widokowych, a jedynie możliwość rozpalania na nich ognia. Z kolei świdwińska Wieża Bismarcka od samego początku łączyła te dwie cechy, a więc można było wejść do samej wieży, wejść na taras widokowy i to z czterech stron, a także rozpalić ogień w specjalnej misie ogniowej, która znajdowała się na głowicy wieży.

Świdwińska wieża – wymiary, koszt

Budowla ma wysokość 22 metrów. Cokół wieży składa się z kwadratowej podwaliny o wymiarach 6,62 m. x 6,62 m. Z każdej strony wieża wygląda jednakowo. Z każdej też strony znajdują się drzwi wejściowe. Wysokość podwaliny zmienia się ze względu na ukształtowanie terenu i tak od strony południowo-zachodniej (0,08 m) do strony północno-zachodniej (0,52 m). Cokół wieży o podstawie kwadratu ma wysokość 3,30 m., na wszystkich ścianach cokołu umiejscowiono wspomniane wejścia do wieży o wymiarach 1,40 m x  2,38 m. Ponad cokołem wznosi się właściwy trzon wieży, lekko cofnięty, zwężający się ku górze. Szerokość trzonu u podstawy cokołu wynosi 6,02 m x 6,02 m. Krawędzie trzonu wykonane są z czerwonej cegły, natomiast reszta trzonu oraz podbudowa z granitu. Środkowa część trzonu ma wysokość 3,40 m., i przerwana jest przez wysoki otwór zwieńczony półkolistym łukiem z czerwonej cegły. Dolna część trzonu jest (była) zabezpieczona balustradą z kamienia. Powyżej półkolistego otworu znajduje się centralne okno – z każdej strony – o wymiarach 1,80 m. x 2,00 m., wyposażone w dwie kamienne podpory – zachowane do dziś.

Tuż nad oknem znajduje się wystający balkon. Balustrady wszystkich czterech balkonów były podobne do balustrady dolnego półkolistego otworu. Do tych balkonów prowadziły prawoskrętne betonowe schody; innymi schodami można było wejść na poddasze.

Głowica wieży składa się z nadbudówki podobnej do czterospadowego dachu z małym półkolistym oknem z każdej strony. Na samej górze zainstalowano, na kwadratowym systemie wentylacyjnym, metalowy stelaż w kształcie kosza, do którego wpuszczano misę ogniową, w której za paliwo służyło drewno i smoła.

Kosz wybudowania tej wieży zamknął się kwotą 14 tysięcy marek.

Na parterze wewnątrz wieży, a dokładniej podbudowy tejże  – po lewej stornie południowego wejścia – znajduje się kamień, na którym wyryty jest następujący napis: „Entworfen und ausgeführt/von/F. Brewing/Schivelbein 1911 – czyli: „Zaprojektowana i wykonana przez F. Brewinga. Świdwin 1911”

Lata 30. XX wieku, okres po 1945 roku

Już w latach 30. XX w., ograniczono a następnie zakazano wchodzić na więżę z powodu rzekomego zagrożenia zawaleniem się wieży. Po 1945 roku, kiedy Świdwin znalazł się w granicach Polski, z początku nie zwracano na nią szczególnej uwagi, a korzystano z niej według jej pierwotnego przeznaczenia, czyli jako punkt widokowy. Wówczas nikt też nie zwracał uwagi na to, że wieża ta poświęcona jest Bismarckowi, chociaż był to okres, szczególnie na tzw. „Ziemiach Odzyskanych” gdzie wszystko, co niemieckie, co związane z poprzednimi gospodarzami tych terenów, było niszczone. Ale o wieżę nikt też nie dbał i upływający czas, wandale i warunki atmosferyczne spowodowały, że z biegiem czasu wstępu na wieżę zakazano (pod koniec lat 70. XX w. zamurowano drzwi). Mimo to nie brakowało chętnych do odwiedzania miejsca poświęconego Żelaznemu Kanclerzowi.

Z początkiem „Nowej Polski” w latach 90. XX w. wykonano prace zabezpieczające i powierzchowny remont. Później zabieg ten był powtórzony i chociaż wyremontowano i zabezpieczono podwalinę wieży uzupełniając jej konstrukcję kwadratowymi elementami z granitu, to już zwieńczenie wieży zostało po prostu zniszczone. Otóż w trakcie tych prac zrzucono resztę pokrycia dachu, które było wykonane z dachówki tzw. „karpiówki” wyprodukowanej we Wrocławiu, i w to miejsce położono – nieudolnie, oszpecając – współcześnie wykonaną dachówkę prostokątną, która i tak bardzo szybko na szczęście dla wieży, a jako powód do wstydu dla firmy wykonującej ten „remont” i władz miasta, odpadła.

Około maja 2007 roku dolne otwory półkoliste zostały zamurowane cegłą do wysokości około 2,5 m. Zabieg ten miał i ma przeszkodzić wszystkim chętnym na wchodzenia do i na więżę. We wrześniu 2010 roku czyli równo rok przed okrągłą stuletnią rocznicą oddania tej wieży do użytku do władz miasta została wystosowana internetowa petycja o wyremontowanie tej budowli, ale…

Dziś wieża dosłownie się sypie, pęka, wali, a na samej górze w ramach „prac zabezpieczających” rozciągnięto tylko siatkę, do której odpadające elementy dachu mają wpadać, aby nie zrobiły komuś krzywdy na dole.

Więcej zdjęć archiwalnych i współczesnych znajdą Państwo na stronach:

https://www.facebook.com/stowarzyszeniecarpediem/?fref=ts

http://www.ewa.bicom.pl/swidwin/

http://mapio.net/pic/p-81952404/

http://westernpomerania.com.pl/Swidwin-wieza-Bismarcka-1869+1808

http://nortus.pinger.pl/m/7989014

2 KOMENTARZE

  1. Wieża Bismarcka – szczerze to pierwszy raz o niej słyszę 😉 😀 Dziękuję zatem za ten artykuł 😀 Taka wieża a taka historia 😀 Fantastyczne zdjęcia 😉
    Pozdrawiam.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here