Drzewo z Tule i inne atrakcje Meksyku

0
124
Autor: Gengiskanhg, CC BY-SA 3.0

Swoją opowieść pragnę rozpocząć od niewielkiego miasta – Santa Maria del Tule, w meksykańskim stanie Oaxaca. Na terenie przykościelnym w tym miasteczku znajduje się charakterystyczne drzewo, cypryśnik meksykański. Nazywa się je „drzewem z Tule” (po hiszpańsku „El Arbol del Tule”. Dlaczego jest tak interesujące? Otóż jest kilka powodów. Według opisu znajdującego się pod drzewem, ma ono ponad 2000 lat, lecz szacunki naukowe wskazują na wiek pomiędzy 1433 a 1600 lat. Ze względu na swoje rozmiary jest to największe drzewo w Meksyku i ma ono najszerszy pień na świecie. Jego rozmiary, według danych z 2005 r.: obwód pnia 42,0 m, co oznacza jego średnicę – 14,05 m; wysokość drzewa wynosi 42 m, średnica korony – 56 metrów, a jej objętość to prawie 816 metrów sześciennych. Szacunkową masę tego drzewa ocenia się na 637 ton. Pień drzewa jest często rozszerzony u nasady i składa się z wielu pni. Drzewo zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jest wyższe od kościoła, przy którym się znajduje.

W 1990 roku stwierdzono, że drzewo powoli umiera, ponieważ jego korzenie zostały uszkodzone przez niedobór wody. Dodatkowym negatywnym czynnikiem wpływającym na jego wzrost jest bardzo duże zanieczyszczenie spowodowane nadmiernym ruchem samochodowym. Przez pobliską autostradę przejeżdża codziennie ponad 8 tysięcy samochodów. Warto wspomnieć w tym miejscu o przepięknym i zadbanym z wielkim pietyzmem otaczającym go ogrodzie, pełnym niesamowicie wyglądających krzewów, przypominających na przykład ludzkie postaci. I te niesamowite kolory – zarówno krzewów, jak i kwiatów.

A teraz przemieścimy się do kolejnej miejscowości. Będzie to miasto Mitla założone około 500 roku przez Zapoteków. Znajduje się w pobliżu Monte Albán na Wyżynie Meksykańskiej. Najpierw wyjaśnienie. Zapotekowie to grupa rdzennych mieszkańców Meksyku, którzy zamieszkują środkowo – wschodnią część stanu Oaxaca. Ich populacja liczy obecnie około 400 tysięcy. W czasach prekolumbijskich stworzyli jedną z trzech wielkich kultur mezoamerykańskich. Najważniejszym ośrodkiem tej kultury było miasto Monte Albán (o nim opowiem później), a także San Jose Mogote, Zaachila, Yagul, a także Mitla. Najbardziej znanym Zapotekiem w historii Meksyku był urodzony w 1806 roku meksykański polityk, a równocześnie prezydent tego kraju, Benito Pablo Juárez Garcia. Uważany jest za wybitnego przywódcę meksykańskiego, reformatora i demokratę. Był zwolennikiem równych praw dla Indian, obrońcą niepodległości Meksyku i bohaterem narodowym. Zmarł w 1872 roku na atak serca podczas pracy w swoim prezydenckim gabinecie w mieście Meksyk.

Powróćmy jednak do Mitli. Gdy Monte Albán opustoszało, czyli około 700 – 900 r., miasto Mitla zaczęło przeżywać swój największy rozwój. Pozostałością sztuki mezoamerykańskiej w tym mieście są ruiny pałacu zbudowanego przez Zapoteków. Zabudowania tego pałacu zostały umieszczone na niewysokich platformach zlokalizowanych wokół trzech połączonych ze sobą kwadratowych dziedzińców. Mogliśmy tutaj podziwiać geometryczne ornamenty, które zdobiły zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne ściany pałacu. Różnorodne zdobienia w formie meandrów, rombów, zygzaków, plecionek, znajdują się na trzech poziomych pasach. W X wieku rozpoczął się upadek Mitli, a w XV wieku miasto to zostało zdobyte przez Azteków. W okresie kolonialnym, na jednej z platform pozostałej świątyni Zapoteków zbudowano kościół. Obecnie jest to kościół San Pablo (św. Pawła). W 2010 roku ruiny Mitli zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Udajemy się teraz do starej stolicy Indian Zapoteków jeszcze z okresu prekolumbijskiego, Monte Albán. Miasto to zostało założone około 2500 lat temu, a w II wieku n.e. stało się ważnym ośrodkiem miejskim całej Mezoameryki. Wtedy liczyło prawdopodobnie 25 tysięcy mieszkańców. Mimo że odkryto tu tylko około 10 procent pierwotnej zabudowy, jest to jedno z najciekawszych miejsc w Meksyku. Ruiny Monte Albán leżą na wysokości 1900 metrów n.p.m., w odległości 10 kilometrów od miasta Oaxaca. Nazwane zostało przez Zapoteków Danibaan – Święta Góra, Hiszpanie nazwali je Monte Albán – Biała Góra. Szczyt swojego rozwoju miasto przeżywało w VI wieku n.e. Z tego właśnie okresu pochodzą najstarsze świątynie. Ich cokoły zdobią hieroglify i płaskorzeźby przedstawiające „tancerzy” – ludzi w nietypowych pozach, z zamkniętymi oczami. Ważny okres rozwoju Monte Albán jest związany z przybyciem na te tereny Zapoteków. Wzgórze zostało wyrównane, a na ogromnej platformie o wymiarach 950 x 450 metrów powstał zespół budowli, zlokalizowanych wokół ogromnego placu o wymiarach 350 x 250 metrów. Na południu i północy powstały dwie wielkie świątynie zbudowane na tarasach piramid schodkowych. Jedna z nich (północna) zajmuje taras o powierzchni 50 tysięcy metrów kwadratowych, a przy niej znajdują się pozostałości kolumn o średnicy dwóch metrów. Na tym wielkim placu odnaleziono też stele, wykonane z kamienia i ozdobione reliefami, które przedstawiają zapoteckich wojowników i ich jeńców. Opisy są zawarte w hieroglifach wykutych na kamieniach. Do tej pory jednak badacze nie potrafią odczytać ich znaczenia. Według archeologów, przedstawiają one rytualny taniec lub ofiary składane bogom. We wschodniej zaś części tego placu znajduje się boisko do rytualnej gry w piłkę, którą można by nazwać pelotą Zapoteków.

Uważa się, że okres zapotecki w historii Monte Albán był czasem największego rozwoju tego ośrodka. Jednak to miasto około 700 roku (z nieznanych przyczyn) zaczęło pustoszeć, a Zapotekowie przenieśli się do pobliskiej Mitli. W okresie 1100 – 1350 miasto najprawdopodobniej zamieszkiwali Mistekowie. Indianie ci, zamieszkują górskie tereny obecnego stanu Oaxaca, a także stany Guerrero i Puebla. Pozostawione przez Zapoteków groby i świątynie wykorzystali do pochówku zmarłych z własnego plemienia.

W 1902 roku przeprowadzono tutaj pierwsze badania archeologiczne pod kierunkiem Leopoldo Bartresa. W latach 30 i 40. XX wieku odkopano budowle, zwane południową i północną platformą, a także setki grobowców. W tym też okresie częściowo zrekonstruowano kamienne budowle i udostępniono je do zwiedzania. Wiele budowli czeka na dalsze rekonstrukcje. Zapotekowie z doliny Oaxaca stworzyli pierwszy system pisany Mezoamaryki, rozwinięty później przez kulturę Majów, którzy zdobyli Monte Albán. W 1521 roku dotarli tutaj pierwsi Hiszpanie. Ale wtedy stolica Zapoteków była już podbita przez Azteków.

Dlaczego nazwa miasta Monte Albán – Biała Góra? Jeden z podróżników do Meksyku wytłumaczył to prosto i jasno: „Rozumiem, dlaczego Hiszpanie nazywali te ruiny Białą Górą. W styczniu, kiedy odwiedziłem to miejsce, trawa była wypalona i cały świat wydawał się wyblakły”. Ja byłem w tym miejscu w początkach grudnia, i pejzaż był właśnie taki.

Przy okazji taka dygresja związana z nazwami miejsc. W ubiegłym roku byłem po raz pierwszy w Wiedniu ze znajomymi. Pojechaliśmy na słynny Kahlenberg. Z tego miejsca Jan III Sobieski dowodził zwycięską bitwą pod Wiedniem z Turkami. Zaintrygowało mnie znaczenie etymologiczne tego miejsca. Znajomi wytłumaczyli mi, że nazwa ta oznacza „Łysa Góra”. My też mamy w pobliżu swój „Kahlenberg”.

Izamal (z języka Majów „Zamna” tłumaczy się jako „rosa z nieba”),  jest położone w meksykańskiej części półwyspu Jukatan. To kolonialne miasto nazywane jest „miastem trzech kultur”, ponieważ łączy w sobie czasy świetności Majów, czasy kolonialne i czasy obecne. Nazywane jest też „miastem wzgórz”, gdyż wybudowane jest na 12 wzgórzach. Miasto to w okresie prekolumbijskim było jednym z ważnych ośrodków kultury Majów. Powstało około 300 roku. Dawne Izamal było jednym z największych ośrodków poświęconych bóstwu Izamna – stwórcy nieba i ziemi, bogu dobremu i przychylnemu ludziom. Do tego świętego miasta przybywali pielgrzymi z odległych stron, m.in. z Gwatemali, Chiapas czy Tabasco. Obecne Izamal to piękne kolonialne miasto, które zostało założone w XVI wieku na ruinach starożytnego miasta Majów. W tym też  wieku na szczycie piramidy i z gruzów pochodzących ze świątyń Majów zbudowano kościół i klasztor franciszkanów, który nazwano Convento de San Antonio de Padua. We wnętrzu kościoła możemy podziwiać odrestaurowany ołtarz, witraż św. Franciszka z Asyżu. Znajduje się tutaj też ołtarz Virgen de Izamala, która od 1949 roku jest patronką Jukatanu.

W 1993 roku Izamal odwiedził papież Jan Paweł II, który odprawił mszę św. w dużym atrium powyżej świątyni Niepokalanego Poczęcia i byłego klasztoru San Antonio de Padua. Ojciec Święty zapewnił Majów o poparciu Kościoła katolickiego. Od tego czasu większość budynków, kościół, zabudowania klasztoru mają biały lub żółty kolor – czyli kolory Watykanu. Dlatego miasto nazwano „La Ciudad Amarilla”, czyli „Żółte Miasto”. I rzeczywiście, każdy turysta zauważa ten przeważający żółty kolor budynków i gmachów tego miasta. W Izamal na dziedzińcu klasztornym znajduje się pomnik Jana Pawła II jako wyraz miłości i szacunku mieszkańców miasta dla tego wielkiego Pielgrzyma. Słyszałem opinię, że wyraz twarzy naszego papieża na pomniku w Izamal jest najbardziej naturalny, najbliższy oryginałowi ze wszystkich pomników wykonanych na świecie.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here