Centrum Badań Niemcoznawczych w Pułtusku

0
37

O Międzywydziałowym Centrum Badań Niemcoznawczych Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku (…oby było kontynuowane!)

Przez ostatnie kilka lat byłem sekretarzem zarządu owego Centrum. Ale przyszedł czas zakończenia mojej społecznej w tym „centrum” misji. M.in. również dlatego że „Niemcy” nie są w tej chwili dla Uczelni tematem, któremu należałoby poświęcać czas, mimo iż istnieje podpisana przez Pana Rektora i przewodniczącego Stowarzyszenia „ost-west-forum Gut Goedlitz” umowa o współpracy. A prowadzone przeze mnie prace w MCBN są dokładnie „w połowie”. Kontynuacji wymaga wdrożenie przynajmniej dwóch przygotowanych do realizacji projektów badawczych na temat „Kultury pamięci w Polsce i w Niemczech” i „Małżeństw mieszanych (binacjonalnych)” oraz ew. kontynuowanie polsko-niemieckich spotkań biograficznych, których rezultatem są m.in. dwie wydane przez Wydawnictwo Akademii Humanistycznej książki pod wspólnym tytułem: „Historia pamięcią pisana. Biografie polsko niemieckie”. Cz. I ukazała się w 2014 r., zaś tom II w r. 2017.

Naturalną kontynuacją „Biografii polsko niemieckich” byłoby wdrożenie obu w/w projektów. Tym bardziej, iż są gotowe do realizacji i mają swoich liderów w osobach prof. Tomasza G. Pszczółkowskiego i Anny Warakomskiej, pracowników naukowo-dydaktycznych Instytutu Germanistyki Uniwersytetu Warszawskiego (jednocześnie członków zarządu MCBN AH) oraz w osobie pani dr Krystyny Kamińskiej z Wydziału Pedagogicznego AH.

Trochę historii…

MCBN formalnie zostało powołane decyzją JM Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora na przełomie lat 2011/2012. Swoją pisemną decyzją JM powierzył mi wówczas funkcję sekretarza generalnego MCBN, ustanawiając jednocześnie zarząd MCBN w składzie:

prof. dr hab. Piotr Roguski, jako przewodniczący,
prof. AH dr Karol Czejarek – sekretarz generalny
prof. AH dr Janusz Rohoziński – dziekan Wydziału Polonistyki
prof. zw. dr hab. Andrzej Lam
prof. AH dr hab. Radosław Lolo – obecny dziekan Wydziału Historycznego
prof. AH dr hab. Marian Dygo – Prorektor AH,
prof. AH dr hab. Zbigniew Leszczyński (dziekan Wydziału Politologii AH)
prof. zw. dr hab. Eugeniusz Czaplejewicz
prof. UW dr hab. Tomasz G. Pszczółkowski – ówczesny wicedyrektor Instytutu Germanistyki UW, wtedy także wykładowca na Dydaktyce Języków Obcych Wydziału Pedagogicznego AH.

Ponadto w pracach zarządu także aktywnie uczestniczyli (stając się jak gdyby jego nieformalnymi członkami):

dr hab. Anna Warakomska (z Instytutu Germanistyki UW),
prof. dr hab. Janusz Szczepański – znawca Mazowsza
dr Marta Milewska (z Wydz. Historycznego AH).

Wszystkim wyżej wymienionym – w związku zakończeniem mojej misji w MCBN – chciałbym wyrazić publicznie swoje osobiste WIELKIE podziękowanie za współpracę!

Pragnę także podziękować ówczesnej dziekan Wydziału Pedagogicznego pani prof. zw. dr hab. Karinie Bartnickiej, mojej bezpośredniej wtedy szefowej (gdyż byłem wówczas etatowym pracownikiem tegoż Wydziału), która nie tylko popierała utworzenie „Centrum”, ale wiązała wraz z jego powołaniem nadzieję na utworzenie na bazie Dydaktyki Języków Obcych – „neofilologii” oraz kształcenia specjalności pedagogicznych (w Pułtusku – dla Polski!) z tzw. „językiem obcym” (niemieckim, angielskim, rosyjskim i ew. francuskim oraz hiszpańskim).

Podkreślić muszę w tym momencie swoją wieloletnią współpracę z przewodniczącym Stowarzyszenia „ost-west-forum Gut Goedelitz” panem Axelem Schmidtem (oraz oczywiście z Rektorem AH, prof. dr hab. Adamem Koseskim, bez których poparcia dla idei powołania Centrum i podpisania przez nich oficjalnej umowy o współpracy, Centrum nigdy by nie powstało. Zasługą JM Rektora AH jest nie tylko Jego osobisty udział w wielu konferencjach organizowanych przez Centrum, ale przede wszystkim udostępnienie Wydawnictwa AH dla naszych publikacji! (Gdyż w ramach tego „udostępnienia” ukazała się także – obok dwóch już wspomnianych – książka pt. „Polska między Niemcami a Rosją”, Pułtusk, 2011).

Dziś „współpracą” MCBN z owf Gut Goedelitz objętych jest ponad 200 osób – Niemców i Polaków – reprezentujących różne zawody, wiek, pochodzenie społeczne i wykształcenie, w tym także reprezentujących wyższe uczelnie, m.in. z Berlina, Kolonii, Drezna, Hagen, Warszawy, Gdańska, Wrocławia i Szczecina.

Dziękuję…

Panu Axelowi Schmidtowi Goedelitz – przewodniczącemu stowarzyszenia owf także za: powołanie sekcji polsko-niemieckiej w ramach Stowarzyszenia „ost-west-forum Gut Goedelitz” i ustanowienie – w mojej osobie – przedstawicielstwa jego Stowarzyszenia w Warszawie. A także za pomoc finansową w realizacji naszych wspólnych zamierzeń (konferencji, publikacji, projektów wiążących Polaków i Niemców w pogłębianiu obecnej współpracy, a zwłaszcza w przezwyciężeniu przeszłości, by już nigdy się nie powtórzyła!).

Wymienione przez mnie wcześniej książki wydane zostały w dwu językach i dzięki temu rozprowadzone były (i są nadal) zarówno w Polsce, jak i w Niemczech, a dzięki m.in. takim sponsorom, jak firmy Rossmann, Fairplay Towage Reederei, Fundacja Marion Dönhoff, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, czy Akademickie Towarzystwo Edukacyjno-Naukowe „Atena” znajdują się dziś w wielu bibliotekach naukowych w Polsce i w Niemczech.

Słowa szczególnego podziękowania, w związku z zakończeniem swojej misji jako sekretarza generalnego MCBN), kieruję również na adres (-y):

p. prof. dr hab. Tomasza G. Pszczółkowskiego za współredagowanie ze mną wszystkich trzech publikacji,
p. dr hab. Anny Warakomskiej i dr Krzysztofa Garczewskiego za współredagowanie I cz. „Biografii”, oraz
p.  Axela Schmidta-Goedelitz – za pomoc w redagowaniu cz. II „Biografii”.

Wdzięczny jestem:

prof. dr hab. Krzysztofowi Miszczakowi, b. członkowi zarządu FWPN, za pomoc finansową w wydaniu publikacji p. prof. Tomasza Pszczółkowskiego odnośnie „Kultury pamięci w Polsce i w Niemczech” oraz za zorganizowanie – w siedzibie Fundacji – promocji I cz. książki „Historia pamięcią pisana. Biografie polsko-niemieckie”.

Dziękuję także p. Corneliusowi Ochmannowi obecnemu dyrektorowi, członkowi Zarządu FWPN, za wsparcie finansowe konferencji „Biografie polsko-niemieckie w dniach 20-22.10. 2017 w Goedelitz”.

Wdzięczny też jestem p. dyr. administracyjnemu AH mgr. Bogdanowi Mroziewiczowi i jego współpracownikom za konstruktywną pomoc w organizacji konferencji MCBN AH w Pułtusku:

– nt. Biografii polsko-niemieckich

– przekładów klasycznej poezji niemieckiej przez prof. Andrzeja Lama, a także nt. „Małżeństw mieszanych (binacjonalnych)” i II cz. konferencji (pierwsza odbyła się w Goedelitz)  „Polska między Niemcami a Rosją”!

Dziękuję panu prorektorowi AH, prof. dr hab. Marianowi Dygo za wiele spotkań, dyskusji i rad nad kształtem MCBN,

Dziękuję pani Dominique Kirste (asystentce p. Axela Schmidta) oraz paniom: – dr Marcie Milewskiej (z Wydziału Historycznego AH), dr Katarzynie Gawor (pracowniczce Korporacji DSV-ISS) oraz  pani mgr Elżbiecie Stankiewicz (asystentce JM AH) –  za bezcenną pomoc w różnych ważnych dla MCBN kwestiach  organizacyjnych.

Słowa szczególnego podziękowania kieruję również pod adresem

– p. prof. dr hab. Piotra Roguskiego, przewodniczącego zarządu MCBN, który nawet – gdy  jeszcze pracował jako Gastprofessor na Uniwersytecie w Kolonii – w każdej chwili służył mi pomocą i radą.

Wierzę, że Rektor AH będzie chciał kontynuować działalność MCBN, a przez to wspierać ludzi, którzy z pasją i bezinteresownie służą polsko-niemieckiej współpracy naukowej i badawczej, która niewątpliwie służy – umocnieniu „mostu pojednania” między Polakami a Niemcami!

Wierzę, że kontynuowane będą sesje naukowe, które wyprzedziły formalne powołanie MCBN AH i podpisanie umowy o współpracy ost-west-forum Gut Goedelitz z Akademią Humanistyczną.

Niewątpliwe osiągnięcia…

W Gödelitz (Saksonia) – w siedzibie stowarzyszenia „ost-west-forum” – odbyły się m.in. konferencje  na temat:

– „Szoku kulturalnego”, tj. znaczenia wiedzy kulturoznawczej dla współpracy, zwłaszcza gospodarczej, pomiędzy Niemcami a Polską,

– Neoliberalizmu w Polsce i w Niemczech,

–  Stereotypu Polaka w Niemczech i Niemca w Polsce,

–  Polski i Niemiec w Unii Europejskiej,

–  Zainicjowania „roku polskiego” w Niemczech,

–  Polski między Niemcami a Rosją  (Druga część tej konferencji odbyła się w Pułtusku, a jej efektem – wspomniana wcześniej już dwujęzyczna publikacja pod tym samym tytułem).

W Pułtusku MCBN zorganizowało także dwie konferencje:

  1. Przekładów klasycznej poezji niemieckiej przez Andrzeja Lama oraz
  2. tzw. Małżeństw mieszanych (binacjonalnych).

Biografie polsko-niemieckie…

były organizowane od roku 2011 w Gödelitz (i w Pułtusku) raz w roku (na przemian). Ostatnie spotkanie z tego cyklu odbyło się w dniach 20-23 października br., kolejne planowane są w Goedelitz w dniach 15-17 czerwca 2018 roku! Oraz w Polsce w dniach od 19 do 21 października br.

(W konferencjach tych każdorazowo brało udział po pięć osób z każdej ze stron (Polski i Niemiec), prezentujących swoją „polsko-niemiecką” biografię, po czym referentom można było zadawać pytania. Powyższe konferencje – moderowane przez piszącego te słowa i pana Axela Schmidta-Goedelitz – trwały zawsze od piątkowego popołudnia do niedzielnego wspólnego obiadu i podsumowania. (Organizowane były w wolne weekendy, aby nikogo nie odrywały od bieżących zajęć zawodowych, a ich cechą było i pozostaje spotkanie ze sobą ludzi nauki z osobami niemal wszystkich innych profesji zawodowych, a przede wszystkim młodych – zarówno kobiet, jak i mężczyzn – na temat aktualnej współpracy, a zwłaszcza tragicznej przeszłości lat 1933-1945 ).

Do niewątpliwych osiągnięć MCBN zaliczyć też trzeba, m.in.:

Wymianę osobową p. dr Marty Milewskiej (dla zapoznania się z działalnością biura owf w Berlinie i w Gödelitz oraz pani Dominique Kirste, która miała możliwość poznania pracy i projektów MCBN w Pułtusku. Było to połączone z nauką podstaw języka polskiego, zaś w przypadku p. dr Milewskiej – z doskonaleniem jej znajomości j. niemieckiego w związku z podjęciem przez nią tematu pracy habilitacyjnej „Osadnictwo niemieckie na Mazowszu” (tytuł roboczy).

Na zaproszenie owf Gut Goedelitz miał też miejsce wyjazd Młodzieżowej Orkiestry Dętej przy OSP w Jońcu na koncerty w Niemczech, w ramach festiwalu muzycznego Landu Saksonia.

Wiosną 2017r. w Straubingu (Dolna Bawaria) zorganizowano dla młodzieży szkolnej Gimnazjum im. Johannesa Turmaira konferencję na temat „Polska i Niemcy w UE”, która będzie kontynuowana w kontaktach tegoż gimnazjum z Liceum im. Adama Mickiewicza w Warszawie. Obie szkoły nawiązały ze sobą stałą współpracę w zakresie wymiany młodzieży.

Sukcesem była też konferencja prasowa, z udziałem JM Rektora AH i sekretarza generalnego MCBN w Berlinie, gdzie nastąpiło uroczyste podpisanie umowy o współpracy pomiędzy MCBN AH a stowarzyszeniem „ost-west-forum Gut Goedelitz”. (Z tej okazji zorganizowano także spotkanie na terenie b. obozu pracy przymusowej w Berlinie, w którym JM Rektor AH przebywał przymusowo – jako dziecko – z matką, po upadku Powstania Warszawskiego. (Obóz – od dawna nieistniejący w tamtym miejscu – „odnalazł” dr Helmuth Bauer, działacz owf, badający zbrodnie nazistowskie na kobietach w obozach koncentracyjnych w  krajach okupowanych przez Niemców w czasie II wojny światowej).

Wdrożona została także sprzedaż II cz. Biografii w Niemczech za pośrednictwem owf – co wiązało się z dodrukiem książek, które m.in. zostały zakupione przez firmę „Rossmann”, z przeznaczeniem dla ważniejszych bibliotek naukowych w Niemczech. (W tej sprawie podpisana została specjalna umowa handlowa pomiędzy rektorem AH a przewodniczącym owf).

Co dalej?

Były też „rzeczy”, których nie udało się zrealizować w minionej kadencji. Należą do nich:

–  zainspirowanie wśród Niemców możliwości otwarcia przewodów doktorskich (m.in. na AH) na tematy historyczne związane z Polską. Np. zamiar przeprowadzenia na AH przewodu rozprawy p. mgr. Erharda Brödnera, na temat „Powstania listopadowego w Polsce”, z różnych względów organizacyjnych nie powiódł się, choć inicjatywa wydaje się być godna dopracowania, podobnie jak i podejmowanie przez studentów z Polski i z Niemiec „polsko-niemieckich” tematów swoich prac magisterskich!

– Nie udało się też zrealizować projektu kształcenia pedagogów przez Wydział Pedagogiczny AH dla Landu Dolna Saksonia, jak też nawiązania współpracy tegoż Wydziału ze stosownym odpowiednikiem z Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie w zakresie kształcenia nauczycieli i wymiany praktyk studenckich.

– Nie powiodła się również inicjatywa podpisania umowy nt. współpracy miast Pułtusk-Döbeln, (jako siedzib MCBN i owf Gut Gödlelitz).

– Nie doszła także do skutku planowania III konferencja nt. „Polska między Niemcami a Rosją” w Petersburgu, względnie Kaliningradzie, w ramach współpracy AH z tamtejszym uniwersytetem im. E. Kanta.

– Nie do końca udała się również współpraca „międzywydziałowa” MCBN, to znaczy włączenie się innych wydziałów do inicjatyw wysuwanych przez MCBN. To nie jest w żadnym wypadku krytyka AH, a jedynie moje osobiste spostrzeżenia. Nie ma też w Polsce systemu żegnania ludzi odchodzących na emeryturę (jak w moim przypadku).

Wnioski…

  1. utworzenie stałego biura MCBN, z wydzielonym subkontem, „drobnym” budżetem na podróże służbowe i zatrudnieniem (na ryczałt) sekretarza generalnego i jego asystenta lub asystentki;
  2. realizacja gotowych do wdrożenia projektów badawczych nt. Kultury pamięci w Polsce i w Niemczech oraz małżeństw binacjonalnych;
  3. kontynuacja polsko-niemieckich spotkań biograficznych i ich ew. dalsze publikowanie;
  4. włączenie do współpracy z MCBN nauczycieli j. niemieckiego (ale także np. historii czy WoS) i studentów (różnych kierunków) zainteresowanych problematyką niemcoznawczą;
  5. wspieranie działań sekcji polsko-niemieckiej stowarzyszenia „ost-west-forum Gut Goedelitz”.

Dlaczego? Ponieważ…

– istnieje potrzeba pilnego wypracowania systemu „Pamięci o przeszłości, która dzieliła”;

– stwierdza się coraz większą „lukę” w wiedzy młodzieży o tragicznej przeszłości, która – z winy nazistowskich Niemiec – doprowadziła do strasznych zbrodni na narodzie polskim;

– Niemcy – niestety – niewiele wiedzą o zbrodniach swoich dziadków, ojców i matek dokonanych w latach 1939-1945 na Polakach;

– wielu Polaków nadal uważa, że współczesne Niemcy zbyt mało zrobiły (i robią), aby zadośćuczynić tragicznej przeszłości.

Stąd wniosek:

Należy kontynuować polsko-niemieckie spotkania biograficzne, jak też dalszą współpracę MCBN ze stowarzyszeniem owf Gut Goedelitz, jak też wspólnie przemyśleć program kultury pamięci oraz rodzin mieszanych, wynikający ze wspólnych badań, stanu wiedzy na ten temat, dla woli wspólnego w tym zakresie działania (ja – mimo odejścia z AH na emeryturę, pozostaję w tych zagadnieniach do dyspozycji). Podaję swój adres e-mailowy:

karolczejarek[małpa ]uw.edu.pl  

Wdzięczny jestem red. Rogalińskiemu za możliwość opublikowania tego artykułu. A SWOIM CZYTELNIKOM (polskim i niemieckim, Polonii w Niemczech) „PRZEGLĄDU DZIENNIKARSKIEGO” ŻYCZĘ WSZYSTKIEGO NAJLEPSZEGO Z OKAZJI NOWEGO ROKU.

PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułSzałowe paznokcie – jak je zrobić
Następny artykułKoszule – jakich błędów nie popełniać
Karol Czejarek
Dr Karol Czejarek, prof. nadzw. - germanista, doktor nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny w Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku; tłumacz literacki i przysięgły języka niemieckiego. Założyciel oddziału niemiecko-polskiego stowarzyszenia „Ost-west-forum” GUT Gödelitz w Warszawie oraz sekretarz zarządu Międzywydziałowego Centrum Badań Niemcoznawczych Akademii Humanistycznej im A. Gieysztora w Pułtusku. Przełożył m.in. prozę Hansa Hellmuta Kirsta, Georga Heyma, Güntera Kunerta, Hansa Walldorfa, Heinera Müllera, Güntera de Bruyna, Ursuli Hörig, Christy Grasmayer. Autor m.in. monografii o Annie Seghers; książki: ”Nazizm, wojna i III Rzesza w powieściach Hansa Hellmuta Kirsta”, antologii utworów o tematyce wojennej pt. „Sonata wiosenna”; gramatyki niemieckiej (wspólnie z Joanną Słocińską) pt. „Gramatyka niemiecka dla ciebie”, spolszczenia (wspólnie z synem Hubertem) Collins German Grammar i Collins German Verb; współautor książki „Polen – Land und Leute” i in. Redaktor licznych książek, autor wielu artykułów i recenzji.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here