Alaska z rosyjskiej na amerykańską

0
447

Dziś Rosjanie zapewne plują sobie w brodę, że w 1867 r. sprzedali Amerykanom Alaskę za 7,2 mln doczesnych dolarów, co w przeliczeniu na obecne dolary wynosi 120 mln. Amerykanie zapłacili więc 2 centy za 1 akr Alaski.

Alaska jest największym terytorialnie stanem USA. Liczy 1 518 800 km2 i jest dwukrotnie większa od drugiego pod względem obszaru stanu USA, mianowicie Teksasu. Jej obszar wynosi tyle, ile łączny obszar 22 najmniejszych stanów USA. Pod względem liczby ludności (725 tys.). Alaska należy do 4 najmniej zaludnionych stanów USA.

Przypomnę skrótowo, jak doszło do tej transakcji. Amerykanie interesowali się zakupem Alaski jeszcze przed wybuchem wojny domowej (1861-1865). Po zakończeniu wojny prezydent Andrew Johnson i przede wszystkim ekspansjonista, sekretarz stanu William Seward wrócili do sprawy zakupu Alaski od Rosji. Rząd carski, który potrzebował pieniędzy wykazał zainteresowanie sprzedażą Alaski i w lutym 1867 r. poseł rosyjski w Waszyngtonie baron de Stoeckl  został upoważniony do prowadzenia rokowań w tej sprawie.

Po powrocie do Waszyngtonu rozpoczął negocjacje z Sewardem, który jak wiadomo, należał do rzeczników ekspansjonizmu amerykańskiego. Stoeckl wymienił sumę 10 mln dolarów, Seward proponował 5 mln. Krakowskim targiem zgodzono się na 7,5 mln. Seward jednak targował się dalej i ustalono cenę kupna na 7 mln dolarów: Stoeckl postawił warunek, że wszystkie prawa, przywileje i własność Rosyjsko-Amerykańskiego Towarzystwa zostaną zachowane. 23 marca 1867 r. Seward zawiadomił posła rosyjskiego, że prezydent Johnson gotów jest zapłacić 7,2 mln dolarów, jeżeli Amerykanie zakupią Alaskę bez żadnych warunków wstępnych. 25 marca, zanim Stoeckl wyraził zgodę, wysłał depeszę do Petersburga z prośbą o aprobatę. Posłużył się przy tym nową, transatlantycką linią telegraficzną.

Wieczorem 29 marca 1867 r. Stoeckl otrzymał pozytywną odpowiedź z Petersburga i czym prędzej złożył wizytę Sewardowi w jego domu. Seward grał akurat w wista. Stoeckl oświadczył, że ma zgodę rządu rosyjskiego na zawarcie układu, zaproponował aby następnego dni przystąpiono do uzgodnienia tekstu układu. „Dlaczego czekać do jutra?” Zawrzyjmy układ jeszcze dziś – odrzekł Seward. Wezwano urzędników do Departamentu Stanu. Poproszono również Charlesa Sumnera, przewodniczącego senackiej komisji spraw zagranicznych, Stoeckl poprosił swoich współpracowników i wszyscy zebrali się o północy w Departamencie Stanu. O godzinie 4:00 rano 30 marca układ został podpisany, a prezydent Johnson w południe przesłał go Senatowi z wnioskiem o zatwierdzenie.

Układ nie napotkał zbyt dużej opozycji, ale pewne zastrzeżenia pojawiły się zarówno w prasie amerykańskiej, jak i Senacie. Układ nazywano „szaleństwem Sewarda, polarnym ogrodem Johnsona”. Głoszono, że Stany Zjednoczone zapłaciły 7,2 mln dolarów za bryłę bezwartościowego lodu, na której nie może żyć nawet żadne pożyteczne zwierzę.

Senator Sumner w trzygodzinnym przemówieniu przedłożył jednak 9 kwietnia Senatowi dowody, że Alaska posiada bogate surowce i że transakcja jest bardzo korzystna dla Stanów Zjednoczonych. Senat zatwierdził układ głosami 37:2. Tylko senatorowie Fessenden i Morill głosowali przeciw. Prezydent ratyfikował układy 28 maja a 20 czerwca 1867 r. dokonano wymiany aktów ratyfikacyjnych.

Amerykanie przejęli Alaskę zanim jeszcze Izba Reprezentantów uchwaliła pieniądze na zapłacenie za nią. Obydwa kraje, i Rosja i Stany Zjednoczone mianowały swych przedstawicieli, którzy mieli dokonać aktu przekazania i przejęcia Alaski. Przedstawicielem Stanów Zjednoczonych był generał Lovell H. Rousseau, Rosji zaś kapitan Aleksiej Pestczurow. Równocześnie w Kalifornii generał Henry W. Halleck dowódca wojsk amerykańskich na Oceanie Spokojnym otrzymał polecenie przygotowania wojsk do zajęcia Alaski. Rosjanie utrzymywali na Alasce niewielki oddział żołnierzy.

Uroczystość przekazania Alaski odbyła się 18 października 1867 r. w obecności obu komisarzy, księcia Dymitra Maksatowa z małżonką, miejscowych Rosjan, Amerykanów i kilku Indian. Uroczystość odbyła się w miejscowości, którą Rosjanie nazywali Nowy Archangielsk, a Amerykanie – Sitka. Okręty wojenne obu krajów oddały salut armatni. Następnie opuszczono flagę rosyjską. Jak pisze w raporcie generał Rousseau, ceremonia ściągnięcia flagi została nieco zakłócona. Flaga zaplątała się w sznury i przy próbie opuszczenia porwała się, a część jej została na maszcie.

Podejmowano wielokrotnie próby wspięcia się na maszt i zdjęcia resztek flagi, ale okazało się to trudne. W końcu, za pomocą liny, wciągnięto jednego z żołnierzy rosyjskich na maszt i on zdjął resztki flagi. Następnie sekretarz generała Rousseau wciągnął flagę amerykańską. Oddano salut fladze USA, po czym kapitan Pestczurow zameldował generałowi Rousseau: ,,Panie Generale, z upoważnienia Jego Majestatu Cara Rosji przekazuję Stanom Zjednoczonym terytorium Alaski”. Generał Rousseau wygłosił krótkie przemówienie i na tym uroczystość została zamknięta.

Prof. dr hab. Longin Pastusiak

Autor jest profesorem w Akademii Finansów i Biznesu Vistula, b. posłem na Sejm (1993-2001) i b. marszałkiem Senatu (2001-2005).

PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułPraktyczne porady: szelki i krawaty
Następny artykułBundesliga: Borussia Dortmund – ma zapewnione miejsce w czołówce…
Longin Pastusiak

Prof. dr hab. Longin Pastusiak – politolog, amerykanista. Ukończył studia na Wydziale Dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego oraz na Wydziale Spraw Międzynarodowych University of Virginia w Stanach Zjednoczonych. W latach 1963-1993 pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Od 1978 r. profesor nadzwyczajny, a od 1986 r. profesor zwyczajny. W latach 1994-2005 Profesor Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 1985 -1988 Prezes Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych. Poseł Ziemi Gdańskiej w Sejmie I, II, III kadencji (1991-2001). Wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP oraz przewodniczący stałych delegacji Sejmu i Senatu do Zgromadzenia Parlamentarnego NATO oraz do Zgromadzenia Parlamentarnego Unii zachodnioeuropejskiej W latach 2002-2004 wiceprezydent Zgromadzenia Parlamentarnego NATO. W latach 2001-2005 marszałek Senatu V kadencji. Profesor w Akademii Finansów oraz w Wyższej Szkole Zarządzania i Prawa w Warszawie. Obecnie jest profesorem w Akademii Finansów i Biznesu Vistula, gdzie jest Dyrektorem Instytutu Spraw Społecznych i Stosunków Międzynarodowych.
Prof. Longin Pastusiak wykładał na uczelniach polskich i zagranicznych. Doctor honoris causa uczelni polskich i zagranicznych.
Prof. dr hab. Longin Pastusiak jest autorem ponad 700 publikacji naukowych w tym ponad 90 książek.
W 2015 r ukazały się następujące książki prof. L. Pastusiaka:
* Polacy w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, Bellona, Warszawa 2015.
* Prezydenci USA w anegdocie. Od Trumana do Obamy, Bellona, Warszawa 2015.
* Prezydent dobrych intencji. Polityka zagraniczna Baracka Obamy, Oficyna Wydawnicza “Adam”, Warszawa.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here